Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh trình bày Chuyên đề "Những vấn đề mới, cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định số 21-QĐ/TW, ngày 11/4/2026 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng". Ảnh: Như Ý
Đây là khẳng định của đồng chí Trần Sỹ Thanh - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương - tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, diễn ra vào sáng 13/4, tại Hà Nội.
Trình bày Chuyên đề "Những vấn đề mới, cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định số 21-QĐ/TW, ngày 11/4/2026 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng", Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh cho biết, đây chính là "hành lang pháp lý", "nền móng vận hành" công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng cho cả nhiệm kỳ Đại hội XIV và giai đoạn mới; thể hiện bước phát triển mới về tư duy lý luận và tổng kết thực tiễn của Đảng ta trong công tác kiểm tra, giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen.
Cần thiết phải ban hành Nghị quyết 05-NQ/TW
Đối với Nghị quyết số 05-NQ/TW về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, đồng chí Trần Sỹ Thanh cho biết, việc ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết Trung ương 5 khóa X là rất cần thiết, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, toàn diện, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu, sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng và năng lực quản lý, quản trị quốc gia vì sự phát triển của đất nước trong bối cảnh mới.
Về quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết đã xác định các quan điểm chỉ đạo, mang tính đột phá, cốt lõi, nền tảng cho tư duy và hành động của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp, với các điểm nổi bật là: Kiểm tra, giám sát phải là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất, là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; là yếu tố bảo đảm đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn; là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp ủy với tinh thần "toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát. Kiểm tra, giám sát không phải là việc riêng của ủy ban kiểm tra các cấp, không khoán trắng, không đùn đẩy trách nhiệm cho cơ quan kiểm tra".
Đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát luôn phải gắn chặt với công tác chính trị, tư tưởng, công tác tổ chức, cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.
Bên cạnh đó, tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu góp phần bảo đảm triển khai thực hiện các chủ trương, quyết sách... Kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới tích cực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Mọi tổ chức đảng và đảng viên phải thường xuyên tự soi, tự sửa, tự phê bình và phê bình, tự kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng, đảm bảo phương châm "không có vùng cấm", "không có ngoại lệ". Kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời các dấu hiệu vi phạm suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
"Quan điểm chỉ đạo mới này đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát vừa nghiêm minh, vừa góp phần kiến tạo khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước; kiên quyết xử lý các sai phạm; song phải bảo vệ người dám đổi mới, dám đột phá, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung" - đồng chí Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh.
Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: VPQH
Về mục tiêu, Nghị quyết mới xác định mục tiêu của công tác kiểm tra, giám sát, là nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, "lợi ích nhóm", sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ; giữ vững kỷ luật, kỷ cương, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu, sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, năng lực quản lý, quản trị quốc gia vì sự phát triển của đất nước.
Về nhiệm vụ, giải pháp, trên cơ sở quan điểm chỉ đạo, để đạt được mục tiêu đề ra, Nghị quyết đã xác định 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.
Một là, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng.
Hai là, nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng.
Ba là, đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực bảo đảm giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng.
Bốn là, chuyển đổi số toàn diện trong ngành Kiểm tra Đảng; đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ, trang thiết bị, phương tiện làm việc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Năm là, kiện toàn tổ chức bộ máy; nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của ủy ban kiểm tra các cấp. Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính.
Tăng cường phối hợp trong kiểm tra, giám sát việc thực hiện các kết luận kiểm tra, thanh tra, kiểm toán với tinh thần "không để tình trạng kết luận có nhưng chậm khắc phục, hoặc khắc phục hình thức; xử lý nghiêm trách nhiệm của tổ chức, cá nhân chậm phối hợp, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kết luận đã được ban hành"
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh
Sáu là, phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan kiểm tra của Đảng với các cơ quan có liên quan.
5 điểm mới trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng
Truyền đạt Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh cho biết, Quy định mới gồm 07 Chương, 35 Điều kế thừa cơ bản nội dung Quy định số 296-QĐ/TW, có bổ sung, lược bỏ một số nội dung không còn phù hợp, đảm bảo đồng bộ, thống nhất với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các quy định mới của Trung ương, pháp luật của Nhà nước với 5 điểm mới nổi bật.
Một là, bổ sung, quy định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc "Ban hành quy chế phối hợp giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan công an, quân đội, thanh tra, Kiểm toán nhà nước, viện kiểm sát, tòa án nhân dân cùng cấp và các tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị khác có liên quan (do ban thường vụ cấp ủy quyết định)" để tạo điều kiện thuận lợi cho ủy ban kiểm tra khi phối hợp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát.
Hai là, bổ sung nguyên tắc tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của ủy ban kiểm tra các cấp:
(1) Khi cần bổ sung ủy viên ủy ban kiểm tra, phó chủ nhiệm còn thiếu so với đề án nhân sự được phê duyệt thì ban thường vụ cấp ủy thực hiện quy trình giới thiệu nhân sự và báo cáo ban thường vụ cấp ủy cấp trên để xem xét, quyết định (không phải xin chủ trương). Khi thay đổi chủ nhiệm ủy ban kiểm tra thì phải trao đổi với ủy ban kiểm tra cấp trên để báo cáo ban thường vụ cấp ủy xem xét, quyết định, trước khi giới thiệu để bầu bổ sung chủ nhiệm.
(2) Được quyền kết nối cơ sở dữ liệu của các cơ quan Nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế, thanh tra, kiểm toán, truy tố, xét xử, thi hành án và các cơ sở dữ liệu khác để phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát; việc truy cập, sử dụng cơ sở dữ liệu thực hiện theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát được sử dụng một số biện pháp: ghi âm, ghi hình; niêm phong hồ sơ, tài liệu; yêu cầu cơ quan chức năng phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh và các biện pháp khác theo quy định của pháp luật.
(3) Trong quá trình kiểm tra, giám sát nếu phát hiện tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền và chuyển hồ sơ, tài liệu liên quan cho cơ quan điều tra để thụ lý, xử lý theo quy định của pháp luật.
Đảng viên thuộc Đảng bộ Kiểm toán nhà nước tham dự Hội nghị. Ảnh: M. Thúy
Ba là, phân cấp, tăng thẩm quyền cho Ủy ban Kiểm tra Trung ương trong việc thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm
Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định các hình thức kỷ luật đối với đảng viên, cấp ủy viên cấp trên cơ sở trở xuống; khiển trách, cảnh cáo, cách chức cấp ủy viên tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương (kể cả bí thư, phó bí thư, ủy viên ban thường vụ đương chức và nghỉ hưu), đảng viên là cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý nhưng không phải là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Ngoài ra, Quy định mới quy định rõ hơn về thẩm quyền thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm của ban thường vụ, đảng ủy cấp trên trực tiếp cơ sở và ủy ban kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương.
Bốn là, bổ sung nguyên tắc, nội dung giải quyết tố cáo phù hợp với tình hình thực tiễn:
(1) Trường hợp người tố cáo được mời (2 lần) nhưng không đến làm việc mà không có lý do chính đáng thì tổ chức đảng có thẩm quyền giải quyết tố cáo lập biên bản, không xem xét, giải quyết tố cáo, lưu hồ sơ kết thúc.
(2) Không giải quyết đơn tố cáo đang được cấp có thẩm quyền giải quyết. Mục đích để tránh trường hợp cấp có thẩm quyền đang giải quyết tố cáo theo quy định, người tố cáo vẫn gửi đơn tố cáo đến các tổ chức, cơ quan, đơn vị khác.
(3) Kết luận giải quyết tố cáo phải nêu rõ đối với từng nội dung tố cáo: tố cáo sai; tố cáo không có cơ sở, không đủ căn cứ kết luận; tố cáo đúng có khuyết điểm; tố cáo đúng có vi phạm.
Quang cảnh điểm cầu Trụ sở Kiểm toán nhà nước. Ảnh: M. Thúy
Năm là, để đẩy mạnh việc phân cấp và tăng thẩm quyền cho cơ sở, đồng thời gắn trách nhiệm của tổ chức đảng khi quyết định kỷ luật hoặc giải quyết khiếu nại kỷ luật Đảng, Quy định mới đã giao thẩm quyền như sau:
(1) Ban thường vụ cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng, đảng viên do ban thường vụ cấp ủy cơ sở giải quyết.
(2) Ban thường vụ cấp ủy tỉnh, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng, đảng viên do ban thường vụ cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở giải quyết.
(3) Ủy ban Kiểm tra Trung ương là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với các hình thức kỷ luật cách chức đảng viên; khiển trách, cảnh cáo do ban thường vụ cấp ủy tỉnh, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương quyết định.
(4) Ban Bí thư là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khai trừ đảng viên do ban thường vụ tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương giải quyết; khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng do cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương trở xuống quyết định.
(5) Bộ Chính trị là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khai trừ đảng viên do Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định.
(6) Ban Chấp hành Trung ương Đảng là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với các hình thức kỷ luật do Ban Bí thư, Bộ Chính trị quyết định.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, việc ban hành đồng bộ Nghị quyết, Quy định mới về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ hoàn thiện "hành lang pháp lý" mà còn tạo bước chuyển căn bản về tư duy, phương thức và công cụ kiểm soát quyền lực trong Đảng.
Hai văn bản này khẳng định rõ kiểm tra, giám sát là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện, đồng thời là giải pháp trọng yếu nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm từ sớm, từ xa; góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo môi trường chính trị - xã hội ổn định cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới./.
M. THÚY