Tăng lãi suất 2026: Cú 'thắng gấp' để bảo vệ cỗ xe kinh tế vĩ mô

3 giờ trướcBài gốc

Sau ngân hàng BIDV và VietinBank, thị trường ghi nhận Vietcombank gia nhập nhóm ngân hàng lớn tăng lãi suất huy động trong tháng 3. Tùy theo kỳ hạn, lãi suất huy động tại nhóm này dao động từ 5,5 - 7,5%/năm.

Động thái của các ông lớn thuộc nhóm Big4 diễn ra sau khi nhiều ngân hàng thương mại khác đẩy lãi suất huy động lên trên 8%/năm.

Nhận định một loạt ngân hàng tiến hành nâng lãi suất huy động thời gian qua, TS Nguyễn Kế Nghĩa, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, để đọc đúng tín hiệu này, cần đặt nó vào bối cảnh điều hành chính sách tiền tệ tổng thể, chứ không chỉ nhìn vào con số lãi suất đơn thuần.

TS Nguyễn Kế Nghĩa, tăng lãi suất lần này là phản ứng cân bằng: vừa buộc thị trường phản ánh đúng giá vốn thực sau nhiều năm lãi suất thấp, vừa giữ không gian để điều chỉnh nếu tăng trưởng kinh tế đòi hỏi.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước ban hành Chỉ thị số 01 ngày 9/1/2026, xác định rõ định hướng điều hành năm nay là "chủ động, linh hoạt, thận trọng", gắn mục tiêu mở rộng tín dụng với kiểm soát lạm phát bình quân khoảng 4,5% và bảo đảm an toàn hệ thống. Mục tiêu tăng trưởng tín dụng được đặt ở khoảng 15%, thấp hơn mức thực tế 19,1% của năm 2025, trong khi huy động vốn chỉ tăng 14,1%.

“Chênh lệch đó đẩy tỷ lệ cho vay trên huy động của toàn ngành lên khoảng 110%, và lãi suất liên ngân hàng qua đêm tăng từ khoảng 4% lên 6–7% từ đầu tháng 10 năm 2025”, TS Nguyễn Kế Nghĩa phân tích.

Cũng theo TS Nguyễn Kế Nghĩa, động thái "thắng gấp có kiểm soát", tức nhà điều hành chủ động chấp nhận mặt bằng lãi suất cao hơn trong ngắn hạn để kiểm soát rủi ro và ổn định vĩ mô, chứ không phải thay đổi định hướng dài hạn.

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng vào lĩnh vực "tiềm ẩn rủi ro", định hướng dòng vốn sang sản xuất kinh doanh và các động lực tăng trưởng ưu tiên, không phải để bóp nghẹt bất động sản, mà để loại bỏ dòng vốn đầu cơ ngắn hạn khỏi lĩnh vực này

Điều đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước thiết kế chỉ tiêu tín dụng năm nay với điều khoản "có điều chỉnh linh hoạt theo tình hình thực tế". Nhận định về nội dung này, các chuyên gia kinh tế cho rằng, đó là dư địa để nới lỏng nếu mặt bằng lãi suất ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng. Điều này cho thấy chính sách được thiết kế hai chiều, không phải một chiều thắt chặt.

Phân tích về vấn đề này, TS Nguyễn Kế Nghĩa cho rằng, tăng lãi suất lần này là phản ứng cân bằng: vừa buộc thị trường phản ánh đúng giá vốn thực sau nhiều năm lãi suất thấp, vừa giữ không gian để điều chỉnh nếu tăng trưởng kinh tế đòi hỏi. “Ngân hàng Nhà nước đã xác nhận quan điểm này: chính sách tiền tệ năm 2026 "kiên định ổn định vĩ mô, linh hoạt ứng phó biến động"”, TS Nguyễn Kế Nghĩa nhận định.

Lãi suất tăng, tác động của cú "thắng gấp" này thể hiện rõ nét nhất qua phân đoạn bất động sản - lĩnh vực đang chiếm gần 24% tổng dư nợ toàn nền kinh tế (khoảng 4,1 triệu tỷ đồng).

Trên thực tế, lãi suất cho vay mua bất động sản đã tăng từ mức 6–8% (đầu năm 2025) lên khoảng 12–14% (đầu năm 2026). Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam niêm yết mức tối thiểu 9,7% cho 6 tháng đầu và 13,5% cho kỳ hạn 18 tháng; trong khi khối tư nhân dao động từ 11–15% theo lãi suất thả nổi.

Sự gia tăng này tạo ra áp lực phân tầng theo từng nhóm. Người mua nhà để ở đang chịu áp lực trả nợ tăng lên và có xu hướng trì hoãn việc mua nhà, khiến thị trường giao dịch chậm lại trong ngắn hạn. Nhà đầu tư mua nhà bằng cách vay nhiều tiền, đặc biệt là các căn hộ sắp hết thời gian được ân hạn, sẽ đối mặt với áp lực tài chính lớn hơn và có thể phải bán bớt tài sản. Trong khi đó, các doanh nghiệp phát triển dự án phụ thuộc tín dụng ngân hàng sẽ bị giảm lợi nhuận và đối mặt với nguy cơ nợ xấu.

Ngân hàng Vietinbank điều chỉnh tăng lãi suất đối với các kỳ hạn 12-36 tháng.

“Tôi muốn nhấn mạnh một điểm quan trọng: Đây cũng chính là điều Nhà nước muốn, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng vào lĩnh vực "tiềm ẩn rủi ro", định hướng dòng vốn sang sản xuất kinh doanh và các động lực tăng trưởng ưu tiên, không phải để bóp nghẹt bất động sản, mà để loại bỏ dòng vốn đầu cơ ngắn hạn khỏi lĩnh vực này…”, TS Nguyễn Kế Nghĩa nhận định.

Quan trọng hơn, bức tranh trung hạn không phải toàn màu tối. Các chuyên gia dự báo mặt bằng lãi suất có thể dần được nới lỏng từ quý hai năm 2026 trở đi khi các mục tiêu kiểm soát lạm phát được bảo đảm. Bên cạnh đó, các khung pháp lý mới có hiệu lực từ năm 2026 được kỳ vọng tạo nền tảng minh bạch và ổn định hơn, thúc đẩy cầu vay mua nhà thực sự trở lại.

“Thị trường đang bước vào giai đoạn điều tiết có chọn lọc và theo tôi, đây là quá trình cần thiết để bất động sản phát triển bền vững hơn, đúng như định hướng chính sách đã đặt ra…”, TS Nguyễn Kế Nghĩa cho biết.

Tuấn Linh/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/kinh-te/tang-lai-suat-2026-cu-thang-gap-de-bao-ve-co-xe-kinh-te-vi-mo-post1278187.vov