Tăng nghỉ thai sản, vẫn cần đẩy mạnh chăm sóc toàn diện

4 giờ trướcBài gốc

Chỉ riêng chính sách nghỉ thai sản không thể giải quyết gánh nặng chăm sóc - Ảnh minh họa: Pexels

Chỉ riêng chính sách nghỉ thai sản không thể giải quyết gánh nặng chăm sóc của phụ nữ

Nhìn chung, Việt Nam có tỉ lệ phụ nữ tham gia lao động có trả lương cao. Theo nghiên cứu của Đại học College London, tỉ lệ nữ tham gia lực lượng lao động so với nam tại Việt Nam thuộc nhóm cao nhất thế giới, đạt khoảng 90% ở các tỉnh phía Bắc và 80% ở phía Nam.

Tại TPHCM, dù tỉ lệ nữ tham gia lao động thấp hơn đôi chút, chính sách nghỉ thai sản đặc biệt quan trọng. Thành phố có tỉ số giới tính thấp, với khoảng 94 nam/100 nữ, đồng thời phổ biến mô hình hộ gia đình ba thế hệ. Điều này có thể tạo áp lực lên các bà trong việc chăm sóc cháu cho con gái hoặc con dâu tiếp tục đi làm.

Các giải pháp cần tiếp cận cả hai mặt của ngành dịch vụ chăm sóc

Thứ nhất, cần công nhận việc chăm sóc không lương để có thể mở rộng hỗ trợ thiết thực cho phụ nữ, bao gồm cả mẹ và bà. Ở Việt Nam, phụ nữ dành gần 19 giờ mỗi tuần cho công việc chăm sóc không lương, trong khi nam giới chỉ dành khoảng 8 giờ. Chênh lệch này nêu bật tầm quan trọng của việc thừa nhận chăm sóc là một dạng lao động và cần đảm bảo rằng các chính sách đưa ra không khiến bất bình đẳng hiện hữu bị củng cố thêm.

Thứ hai, cần phát triển lực lượng chăm sóc cung cấp các dịch vụ chăm sóc phù hợp. Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ước tính rằng đầu tư vào ngành dịch vụ chăm sóc có thể tạo ra tới 280 triệu việc làm trên toàn cầu vào năm 2030. Riêng khu vực châu Á - Thái Bình Dương, việc ghi nhận lao động chăm sóc không lương có thể đóng góp thêm khoảng 3,8 nghìn tỉ đô la Mỹ cho nền kinh tế.

Phó giáo sư Catherine Earl, Đại học RMIT Việt Nam - Ảnh: RMIT

Nếu chính sách không được xây dựng đầy đủ, toàn diện và dựa trên bằng chứng, sẽ có nguy cơ loại trừ các nhóm như doanh nhân, lao động tự do, người làm việc trong khu vực phi chính thức, lao động di cư, cũng như cha mẹ nhận con nuôi và cộng đồng LGBTQI+.

Công bằng và khả năng tiếp cận chế độ nghỉ thai sản

Khả năng tiếp cận chế độ nghỉ thai sản bảy tháng mới phụ thuộc nhiều vào mức độ tham gia bảo hiểm xã hội, dấy lên lo ngại về công bằng đối với phụ nữ làm việc ngoài khu vực chính thức, bao gồm buôn bán nhỏ lẻ và kinh doanh thương mại điện tử.

Do đó, việc chính thức hóa khu vực phi chính thức cần đi kèm với việc mở rộng bảo hiểm xã hội và chế độ nghỉ thai sản có lương. Nghỉ thai sản không nên làm giảm thu nhập hay gián đoạn mức đóng góp hưu trí của phụ nữ, bởi điều này làm suy yếu quyền lợi của họ và có nguy cơ làm gia tăng khoảng cách thu nhập hưu trí giữa nam và nữ.

Việc coi chăm sóc là thiên chức của phụ nữ, hay xem công việc chăm sóc không lương là trách nhiệm riêng của gia đình, đều có nguy cơ đẩy phụ nữ ra khỏi thị trường lao động. Xem xét các thiết kế chính sách nghỉ thai sản là vấn đề bình đẳng đối với phụ nữ, trong đó nguồn lực cần được phân bổ theo nhu cầu (công bằng), thay vì chia đều cho tất cả bất kể nhu cầu thực tế (bình đẳng).

Hướng tới nền kinh tế chăm sóc toàn diện

Việc quay trở lại làm việc sau thời gian nghỉ thai sản vẫn là thách thức nếu người lao động không được hỗ trợ bằng các hình thức linh hoạt như làm việc bán thời gian, điều chỉnh giờ làm hay làm việc từ xa.

Đối với người lao động trong các tổ chức, doanh nghiệp có thể đầu tư làm nhà trẻ tại nơi làm việc hoặc trợ cấp chi phí chăm sóc trẻ em như một phần của chính sách giữ chân lao động nữ.

Với doanh nhân và lao động tự do, các chính sách về bảo hiểm xã hội và thuế có thể giúp họ tiếp cận dịch vụ chăm sóc phù hợp.

Đối với tất cả người lao động, các chính sách nghỉ chăm con phù hợp với gia đình, bao gồm ngày nghỉ chăm sóc có thể chuyển nhượng cho ông bà, bạn bè và cơ chế tín chỉ nghỉ thai sản trước khi sinh, sẽ góp phần xây dựng một hệ thống chăm sóc bền vững, công bằng và bao trùm tại Việt Nam.

PGS Catherine Earl (Khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT Việt Nam)

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/tang-nghi-thai-san-van-can-day-manh-cham-soc-toan-dien-238260305165234429.htm