Trong nhiều năm qua, một bộ phận không nhỏ người lao động rơi vào tình trạng đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ số năm đóng bảo hiểm xã hội để nhận lương hưu hằng tháng. Phần lớn trong số này là lao động tự do, lao động khu vực phi chính thức hoặc những người có quá trình tham gia bảo hiểm xã hội bị gián đoạn.
Trước đây, nhiều người buộc phải nhận bảo hiểm xã hội một lần để giải quyết khó khăn trước mắt. Điều này đồng nghĩa với việc khi tuổi cao, họ không còn nguồn thu nhập ổn định, không có thẻ bảo hiểm y tế và dễ rơi vào cảnh khó khăn.
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung chính sách trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 nhằm giải quyết khoảng trống này. Theo đó, người lao động đủ tuổi nghỉ hưu nhưng có thời gian đóng bảo hiểm xã hội dưới 15 năm sẽ được hưởng trợ cấp hằng tháng nếu không nhận bảo hiểm xã hội một lần và có nhu cầu hưởng trợ cấp từ chính phần đã đóng của mình.
Việc Chính phủ quyết định tăng thêm 8% mức trợ cấp cho nhóm đối tượng này từ ngày 1/7 cho thấy chính sách không chỉ dừng ở việc “có hỗ trợ”, mà còn hướng tới bảo đảm giá trị thực tế của khoản trợ cấp trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Ảnh minh họa
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đây được xem là một tầng bảo vệ trong hệ thống an sinh xã hội đa tầng, giúp người dân có nguồn thu nhập ổn định và được chăm sóc y tế khi về già.
Chế độ này mang lại nhiều quyền lợi thiết thực cho người lao động khi về già. Mức trợ cấp hằng tháng được xác định dựa trên thời gian đóng và mức đóng bảo hiểm xã hội của người lao động, trong đó mức thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng, hiện nay là 500.000 đồng/tháng.
Trong suốt thời gian hưởng trợ cấp, người lao động còn được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế để bảo đảm quyền chăm sóc sức khỏe. Đồng thời, mức trợ cấp này cũng sẽ được điều chỉnh tăng tương ứng khi Chính phủ thực hiện điều chỉnh lương hưu.
Nếu tổng số tiền đóng của người lao động không đủ để hưởng cho đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, họ có thể chọn đóng một lần cho phần còn thiếu để được hưởng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Không chỉ bảo đảm quyền lợi cho người tham gia, chính sách còn mở rộng sự hỗ trợ đối với thân nhân. Nếu người đang hưởng trợ cấp hằng tháng qua đời, thân nhân sẽ được nhận khoản trợ cấp một lần đối với thời gian người lao động chưa hưởng hết. Ngoài ra, thân nhân còn được hưởng trợ cấp mai táng nếu người lao động đáp ứng đủ điều kiện về thời gian tham gia bảo hiểm xã hội theo quy định.
Thủ tục hưởng chế độ cũng được quy định khá đơn giản. Hồ sơ gồm sổ bảo hiểm xã hội và văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng theo mẫu của cơ quan Bảo hiểm xã hội.
Người lao động nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan Bảo hiểm xã hội, và trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan Bảo hiểm xã hội phải giải quyết và tổ chức chi trả. Trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Việc bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được đánh giá là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, góp phần xóa bỏ “khoảng trống” bảo vệ đối với những người có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội ngắn, nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Khanh Lê