Tăng trưởng kinh tế những tháng đầu năm 2026: Giảm thiểu tác động từ cú sốc bên ngoài

6 giờ trướcBài gốc

Dư địa tăng trưởng vẫn đi kèm với áp lực điều hành lớn

Kinh tế Việt Nam 5 tháng đầu năm ghi nhận sự khởi sắc mạnh mẽ trên diện rộng, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu duy trì đà tăng và dòng vốn FDI đạt mức cao nhất trong 5 năm. Các chỉ số sản xuất công nghiệp và tiêu dùng nội địa đều phục hồi vững chắc, tạo động lực thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng.

Công nghiệp, FDI, xuất nhập khẩu và tiêu dùng đồng loạt khởi sắc song nền kinh tế đối mặt với thách thức nhập siêu, lạm phát… Ảnh minh họa: PV

Xuất nhập khẩu sôi động với tổng kim ngạch đạt 445,12 tỷ USD (tăng 25% so với cùng kỳ), với sự đóng góp lớn của 26 mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng hơn 11%, cao nhất kể từ năm 2024 đến nay. Du lịch tiếp tục phục hồi mạnh khi lượng khách quốc tế đạt gần 11 triệu lượt, tăng gần 15% và là mức cao nhất từ trước đến nay.

Bên cạnh đó, đầu tư tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tổng vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước trong 5 tháng đầu năm ước đạt 254.100 tỷ đồng, tương đương 24% kế hoạch năm và tăng 11,2% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam đạt 24,81 tỷ USD, tăng mạnh 34,9% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6% và là mức cao nhất trong 5 năm qua. Trong đó, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục thu hút lượng vốn ngoại lớn nhất.

Dù có nhiều tín hiệu tích cực, các chuyên gia cho rằng nền kinh tế vẫn phải đối mặt với không ít thách thức nếu muốn đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026. Nền kinh tế cũng có những dấu hiệu cần đặc biệt quan tâm như: Áp lực lạm phát, nguy cơ tác động từ thời tiết cực đoan đến sản xuất nông nghiệp, cùng yêu cầu bảo đảm nguồn cung điện, xăng dầu phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao... Cán cân thương mại đã chuyển sang nhập siêu 13,8 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu 5,1 tỷ USD của cùng kỳ năm trước.

“Tình trạng nhập siêu phản ánh tâm lý phòng ngừa rủi ro của doanh nghiệp trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng do xung đột tại Trung Đông. Nhiều doanh nghiệp chủ động tăng dự trữ nguyên liệu, hàng hóa để tránh cú sốc giá cả và đứt gãy nguồn cung trong thời gian tới”, TS Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê, Bộ Tài chính) phân tích.

Khu vực doanh nghiệp trong nước còn yếu. Có tới 74,47% số doanh nghiệp thành lập mới thuộc khu vực dịch vụ, trong khi doanh nghiệp mới thành lập thuộc khu vực công nghiệp và sản xuất tăng rất chậm. Bình quân mỗi doanh nghiệp mới thành lập chỉ đăng ký khoảng 4,5 lao động với quy mô vốn bình quân 11,2 tỷ đồng. Theo TS Nguyễn Bích Lâm, điều này cho thấy số lượng doanh nghiệp tăng nhanh, nhưng với quy mô nhỏ, năng lực sản xuất mới được tạo ra chưa tương xứng; Ở chiều ngược lại, tổng số doanh nghiệp rút khỏi thị trường lên tới 129,2 nghìn, tương đương 90,6% số doanh nghiệp gia nhập thị trường.

Theo kịch bản cơ sở của Ngân hàng Thế giới với giả thiết, giá dầu Brent dự báo bình quân ở mức 86 USD/thùng trong năm 2026, tăng 24,6% so với mức 69 USD/thùng năm 2025, thì chỉ riêng yếu tố này có thể làm CPI tăng thêm khoảng 1,1 điểm phần trăm.

Một số lĩnh vực sẽ chịu tác động rõ hơn trong thời gian tới, nhất là xây dựng, bất động sản, du lịch và hàng không, do chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chi phí nhiên liệu, vật liệu, vận chuyển và dịch vụ gia tăng. Cùng với đó, khu vực doanh nghiệp vẫn còn khó khăn, sức cầu trong nước phục hồi nhưng chưa thật mạnh, nên dư địa tăng trưởng vẫn đi kèm với áp lực điều hành rất lớn.

Quyết tâm cao nhất để đạt tăng trưởng 2 con số và kiểm soát tốt lạm phát

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 148/NQ-CP phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5-2026. Nghị quyết yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số” năm 2026.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cần phải quyết liệt và cố gắng rất lớn để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng hai con số. Ảnh minh họa: PV

Nghị quyết nêu rõ, nền kinh tế tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ cả những yếu tố bất lợi bên ngoài, cùng với những khó khăn nội tại chưa khắc phục hoàn toàn và những vấn đề phát sinh; tình hình thiên tai, thời tiết cực đoan, nắng nóng gay gắt, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn tiềm ẩn rủi ro đến sản xuất nông nghiệp, cung ứng điện, tạo sức ép lớn lên ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát, tỷ giá, các cân đối lớn và công tác quản lý, điều hành thúc đẩy tăng trưởng.

Chính phủ lưu ý nhiệm vụ đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, trong đó Bộ Tài chính phải khẩn trương trình Chính phủ phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 ngay trong tháng 6.

“Các bộ, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư; thường xuyên kiểm tra hiện trường, xử lý ngay các vướng mắc phát sinh; kiên quyết điều chuyển vốn, thay thế các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và cán bộ yếu kém, trì trệ, né tránh trách nhiệm làm ảnh hưởng đến tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia”, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh.

Tập trung phát triển thị trường trong nước, mở rộng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Bộ Công Thương bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện cho tăng trưởng, xúc tiến thương mại theo từng ngành hàng, thị trường và theo dõi sát để xử lý vấn đề nhập siêu. Thúc đẩy tiêu dùng gắn với nâng cao hiệu quả đóng góp của thị trường trong nước vào tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng xanh, bền vững, tạo thị trường hàng hóa cho các doanh nghiệp trong nước..

NHNN điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm và các chính sách vĩ mô khác nhằm hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; thúc đẩy xuất nhập khẩu, tiêu dùng bền vững, kiểm soát nhập siêu…

Các tổ chức tài chính quốc tế duy trì lạc quan nhưng thận trọng về triển vọng tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2026. Trong báo cáo “Triển vọng kinh tế toàn cầu” cập nhật quý II-2026, Ngân hàng Thế giới dự báo GDP của Việt Nam có thể đạt mức 6,3%, trong bối cảnh các chính sách tiền tệ thắt chặt tại Hoa Kỳ và EU bắt đầu tác động sâu hơn đến nhu cầu tiêu dùng toàn cầu.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhận định Việt Nam sẽ tiếp tục là “ngôi sao sáng” tại khu vực Đông Nam Á với mức tăng trưởng kỳ vọng khoảng 6,5 - 7%. IMF đánh giá cao sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế của Việt Nam từ các ngành thâm dụng lao động sang công nghệ cao, đặc biệt là sự trỗi dậy của ngành công nghiệp bán dẫn và các dịch vụ số. Tổ chức này tin rằng nếu Việt Nam tận dụng tốt làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ sở hạ tầng dữ liệu, tốc độ tăng trưởng thực tế có thể vượt qua mức dự báo cơ sở.

Tổ chức Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) cho rằng sức cầu nội địa bùng nổ, kết hợp với sự phục hồi hoàn toàn của ngành du lịch quốc tế và các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm về đích sớm, sẽ tạo ra cú hích tổng lực cho nền kinh tế. Theo AMRO, Việt Nam đang đứng trước cơ hội hiếm có để bứt phá nếu giải quyết được bài toán về năng suất lao động và chi phí logistics.

Các chuyên gia đánh giá cao, trong bối cảnh hiện nay, ưu tiên hàng đầu của Chính phủ là tập trung vào kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định vĩ mô.

Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm chi phí tuân thủ, giảm chi phí logistics và chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc bảo đảm nguồn cung điện và xăng dầu không chỉ là yêu cầu về dân sinh mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm duy trì sức cạnh tranh của nền kinh tế.

“Chính phủ Việt Nam đã phản ứng nhanh chóng trước tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra. Các biện pháp tài khóa có thời hạn, bao gồm giảm thuế, sử dụng quỹ bình ổn, kết hợp với điều hành giá linh hoạt và tăng cường phối hợp đảm bảo nguồn cung, góp phần kiềm chế áp lực lạm phát trong ngắn hạn và hỗ trợ tăng trưởng của Việt Nam”, ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam đánh giá.

Để vừa hỗ trợ tăng trưởng vừa kiểm soát lạm phát, sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ đang đóng vai trò then chốt. NHNN tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất VND ở mức phù hợp nhằm ổn định tỷ giá, qua đó hạn chế tác động từ việc tăng giá các nguyên liệu nhập khẩu như sắt thép, xăng dầu và linh kiện điện tử.

Ở chiều ngược lại, chính sách tài khóa vẫn còn dư địa đáng kể để hỗ trợ nền kinh tế.

Bà Vũ Việt Linh, Phó Giám đốc Phòng Phân tích, Khối Khách hàng tổ chức, Maybank Investment Bank cho biết, tỷ lệ nợ Chính phủ trên GDP đã giảm từ 48% năm 2016 xuống khoảng 30% vào năm 2025. Đây là cơ sở quan trọng để Chính phủ có thể chủ động triển khai các biện pháp thúc đẩy tăng trưởng, và kiểm soát giá. Những địa phương đạt kết quả nổi bật giải ngân đầu tư công như Hà Nội, Cần Thơ và Ninh Bình với tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách lần lượt đạt 59%, 47% và 21%. Từ đó, thu hút thêm đầu tư tư nhân, huy động nguồn lực xã hội.

Cuối cùng, các chuyên gia cho rằng, việc Chính phủ chỉ đạo tính toán kỹ lưỡng việc điều chỉnh giá các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quản lý, trong đó có giá điện, học phí hoặc viện phí là cần thiết nhằm hạn chế áp lực lên mặt bằng giá cả. Sự chủ động trong điều hành sẽ góp phần ổn định tâm lý của người dân và doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất và tiêu dùng trong thời gian tới.

Trâm Anh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/tang-truong-kinh-te-nhung-thang-dau-nam-2026-giam-thieu-tac-dong-tu-cu-soc-ben-ngoai-1159517.html