Tăng trưởng xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn của doanh nghiệp

3 giờ trướcBài gốc

Tăng trưởng xanh đang chuyển từ một định hướng mang tính khuyến khích thành một tiêu chuẩn bắt buộc. Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc liên tục nâng chuẩn, doanh nghiệp muốn duy trì đơn hàng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tái cấu trúc theo hướng xanh hóa.

Từ “khuyến khích” sang “bắt buộc”

Câu chuyện tại Công ty CP Ameii Việt Nam là minh chứng rõ nét. Với các mặt hàng nông sản như cà-rốt, sả, chuối, vải…, toàn bộ quy trình từ sản xuất đến xuất khẩu đều phải tuân thủ nghiêm ngặt, từ kích cỡ, màu sắc đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời gắn mã QR để truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Nguyễn Khắc Tiến, Chủ tịch HĐQT công ty, nhờ chuẩn hóa vùng nguyên liệu và đầu tư chế biến sâu, nông sản Việt đã vượt khỏi thị trường truyền thống để tiếp cận các thị trường khó tính. Nhưng điều kiện đi kèm là không còn chỗ cho sản xuất manh mún.

“Muốn đi đường dài, không thể làm ăn manh mún. Nông sản bây giờ phải làm như công nghiệp, có tiêu chuẩn, có đơn hàng, có câu chuyện”, ông Tiến nhấn mạnh.

Chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Không chỉ riêng Ameii, câu chuyện này đang phản ánh một xu hướng rộng hơn của ngành nông nghiệp Việt Nam, nơi tiêu chuẩn xanh đang trở thành “ngưỡng cửa” bắt buộc.

Ở một góc nhìn khác, đại diện ngành sữa đậu nành, ông Võ Văn Huy Hoàng – Giám đốc khối chiến lược và chuyển đổi số của Vinasoy cho biết, bản thân cây đậu nành đã là một “tài sản sinh thái” nhờ khả năng cải tạo đất và giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở nguyên liệu, mà ở cách doanh nghiệp tổ chức toàn bộ chuỗi giá trị. Với hệ thống nhà máy trải dài ba miền, Vinasoy triển khai đồng bộ các giải pháp từ tối ưu tiêu thụ nước đến tái cấu trúc logistics.

Đáng chú ý, việc loại bỏ tình trạng “xe chạy rỗng” không chỉ giúp giảm phát thải mà còn trực tiếp cải thiện biên lợi nhuận trong bối cảnh chi phí gia tăng.

Theo doanh nghiệp, phát triển bền vững đã vượt qua ranh giới của một lựa chọn, trở thành điều kiện tiên quyết để tồn tại và tăng trưởng dài hạn.

Ở góc độ vĩ mô, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Phó chủ tịch Hội khoa học kinh tế Việt Nam nhận định, tăng trưởng xanh thực chất là quá trình tái cấu trúc cách thức tạo ra giá trị của nền kinh tế, chuyển từ mô hình dựa vào khai thác tài nguyên sang dựa trên hiệu quả, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Điều này đồng nghĩa với việc tăng trưởng xanh không chỉ là câu chuyện môi trường, mà là sự thay đổi căn bản trong cách nền kinh tế vận hành.

Chính sách đã có, nhưng “điểm nghẽn” vẫn kìm chân doanh nghiệp

Để thúc đẩy tăng trưởng xanh một cách thực chất, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn cho rằng, cần hình thành hệ sinh thái đồng bộ với sự tham gia của nhiều chủ thể, từ đó tạo ra thay đổi toàn diện.

Trong đó, Nhà nước đóng vai trò thiết lập thể chế, tạo điều kiện tiếp cận vốn và thúc đẩy đổi mới công nghệ; thị trường đảm nhiệm phân bổ nguồn lực thông qua các công cụ như định giá carbon; doanh nghiệp là trung tâm đổi mới; còn người dân tạo áp lực và động lực thông qua lối sống xanh.

Trên thực tế, nhiều chính sách hỗ trợ đã được ban hành. Các dự án xanh được ưu đãi về đất đai, hạ tầng, vốn và thuế; các tổ chức tín dụng được khuyến khích tài trợ với điều kiện ưu đãi; đặc biệt, Nghị quyết 198/2025/QH15 cho phép hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với các dự án xanh và kinh tế tuần hoàn.

Trong lĩnh vực mua sắm công, các dự án đầu tư và nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước được ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ đạt Nhãn sinh thái Việt Nam. Yêu cầu này được lồng ghép vào tiêu chí lựa chọn nhà thầu, đồng thời khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đẩy mạnh mua sắm xanh, góp phần mở rộng thị trường cho các sản phẩm thân thiện môi trường.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trung Thắng, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ NN&MT), quá trình triển khai vẫn gặp nhiều vướng mắc. Hệ thống văn bản hướng dẫn chưa đầy đủ, thiếu sự đồng bộ giữa các lĩnh vực như mua sắm công xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh hay cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân.

Bên cạnh đó, thủ tục hành chính và điều kiện tiếp cận nguồn tài chính xanh vẫn còn phức tạp. Cơ sở dữ liệu và thông tin về các dự án xanh còn thiếu; năng lực xác nhận, giám sát và đánh giá dự án xanh còn hạn chế, tiềm ẩn rủi ro “giả xanh”.

Ngoài ra, nguồn lực tài chính hỗ trợ cho bảo vệ môi trường và các dự án xanh còn chưa đáp ứng yêu cầu. Ở phía doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, năng lực hấp thụ còn yếu do thiếu nhân lực chuyên môn về ESG, MRV, hạn chế về quy mô vốn, năng lực quản trị cũng như hiểu biết về các tiêu chí phân loại xanh.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải sớm hoàn thiện hệ thống chính sách, đặc biệt trong các lĩnh vực như mua sắm công xanh, tín dụng xanh và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực và tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi xanh.

Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là “cửa sổ cơ hội” không mở mãi. Khi tiêu chuẩn toàn cầu ngày càng nâng cao, những doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ không chỉ mất lợi thế cạnh tranh, mà có thể mất luôn quyền tham gia thị trường.

Hồng Hương

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/tang-truong-xanh-khong-con-la-lua-chon-ma-la-dieu-kien-song-con-cua-doanh-nghiep.html