Cụ thể, Luật giao HĐND thành phố quy định chính sách khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội hóa và sử dụng ngân sách nhà nước để bảo vệ, phát triển văn hóa, thể thao của Thủ đô; việc hỗ trợ cá nhân, tổ chức cải tạo, bảo vệ khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử, công trình kiến trúc có giá trị.
Đồng thời quy định điều kiện, thủ tục tặng, thu hồi danh hiệu Công dân danh dự Thủ đô, Công dân Thủ đô ưu tú để tôn vinh cá nhân có công trạng tiêu biểu, thành tích đặc biệt xuất sắc đóng góp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô; tổ chức, hoạt động, cơ chế quản lý, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển khu phát triển thương mại và văn hóa, trung tâm công nghiệp văn hóa, các loại hình tổ chức, thiết chế văn hóa khác.
HĐND thành phố cũng quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, nghệ nhân, người thực hành di sản văn hóa phi vật thể, vận động viên, huấn luyện viên; cơ chế quản lý, khai thác hoạt động quảng cáo.
Luật Thủ đô (sửa đổi) đưa ra nhiều chính sách để phát triển văn hóa Thủ đô. Ảnh: PV
Trên cơ sở yếu tố gốc cấu thành di tích và giá trị di tích, di sản trên địa bàn Thành phố, UBND thành phố có thẩm quyền quy định yêu cầu, điều kiện, hồ sơ quản lý, biện pháp bảo vệ, bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, cải tạo công trình kiến trúc có giá trị, trừ di tích, di sản được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận hoặc ghi danh.
UBND cũng quy định cơ chế hợp tác công - tư trong quản lý, khai thác, sử dụng công trình kiến trúc có giá trị; quyết định việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia, di tích quốc gia đặc biệt sau khi tham vấn ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa ở trung ương theo trình tự, thủ tục do Hội đồng nhân dân thành phố quy định.
Căn cứ quy định của UBND Thành phố, Chủ tịch UBND thành phố quyết định phê duyệt danh mục di sản, khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử, công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn Thành phố cần tập trung nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị; cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế đối với doanh nghiệp đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố; công nhận hạng cơ sở lưu trú du lịch trên địa bàn Thành phố.
Cũng theo luật mới được thông qua, các dự án đầu tư mới vào lĩnh vực thể thao, thành lập trung tâm công nghiệp văn hóa, dự án thuộc các ngành công nghiệp văn hóa theo danh mục chi tiết do UBND Thành phố quyết định được hưởng chính sách ưu đãi…
Nhiều năm nghiên cứu về lĩnh vực văn hóa, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, Hà Nội có một lợi thế đặc biệt mà không địa phương nào có được. Đó là chiều sâu lịch sử, mật độ di sản, không gian văn hóa và vị thế của một trung tâm sáng tạo của cả nước. Tuy nhiên, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển kinh tế, Hà Nội cần chuyển từ tư duy “bảo tồn tĩnh” sang “khai thác sáng tạo”, từ quản lý di sản đơn thuần sang phát triển kinh tế di sản.
Hà Nội cần phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa dựa trên nền tảng di sản và bản sắc Thủ đô. Không gian phố cổ, làng nghề, ẩm thực, lễ hội, nghệ thuật truyền thống… hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch có giá trị gia tăng cao nếu được tổ chức chuyên nghiệp, ứng dụng công nghệ số và kết nối với thị trường quốc tế.
Một góc Hà Nội. Ảnh minh họa: Phạm Mạnh
Đồng thời, Hà Nội cần xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, trong đó, phát triển các không gian sáng tạo, khu công nghiệp văn hóa, trung tâm thiết kế, nội dung số, nghệ thuật biểu diễn đương đại. Khi người trẻ, nghệ sĩ, nhà sáng tạo và doanh nghiệp có môi trường để thử nghiệm và phát triển ý tưởng, văn hóa sẽ trở thành một động lực kinh tế thực sự.
Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn cũng cho rằng, phát triển văn hóa Thủ đô phải gắn với xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Một thành phố đáng sống không chỉ là hạ tầng hiện đại, mà còn là môi trường văn hóa lành mạnh, ứng xử đẹp, không gian công cộng giàu tính nhân văn. Đây chính là “thương hiệu mềm” quan trọng để thu hút du khách, nhà đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao.
"Hà Nội cần hiện đại, nhưng không thể hiện đại theo cách làm mờ đi ký ức đô thị, làm suy yếu không gian văn hóa hay làm mất đi những giá trị tạo nên bản sắc riêng có của Thủ đô. Đặc biệt, làm sao để văn hóa thực sự được đặt vào vị trí trung tâm trong tư duy xây dựng và phát triển Thủ đô. Bởi với Hà Nội, văn hóa không phải là phần trang trí cho phát triển, mà chính là cốt cách của phát triển…" - PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
Phương Thảo - Dương Công