Chưa có quy định pháp luật
Bộ Xây dựng vừa có công văn gửi Văn phòng Trung ương Đảng về kiến nghị của Công ty TNHH tập đoàn Sơn Hải (Tập đoàn Sơn Hải) liên quan đến thời gian bảo hành công trình và kinh phí giữ lại để thực hiện trách nhiệm bảo hành.
Theo đó, Bộ này cho biết, đề xuất của Tập đoàn Sơn Hải tác động đến các chủ thể và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực xây dựng. Do đó, để có đầy đủ cơ sở đánh giá toàn diện, khách quan trên cơ sở tuân thủ pháp luật, đảm bảo lợi ích chung của Nhà nước, người dân và cộng đồng doanh nghiệp, Bộ Xây dựng đã giao các cơ quan chuyên môn phối hợp, tham vấn ý kiến các cơ quan, tổ chức có liên quan trực tiếp đến lĩnh vực này.
Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (đơn vị được Bộ Xây dựng giao chủ trì tham mưu) đã tổ chức họp với Tập đoàn Sơn Hải, Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam, Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, đại diện một số cơ quan, đơn vị liên quan: nhà thầu (Công ty CP Tập đoàn Đèo Cả, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn), Chủ đầu tư (Ban QLDA Thăng Long, Ban QLDA Đường sắt), Cơ quan quản lý nhà nước (Cục Đường bộ Việt Nam, Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Cục Đường sắt Việt Nam, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam).
Tại cuộc làm việc này, các đơn vị chuyên môn cho rằng, thời gian bảo hành công trình theo các quy định của pháp luật về xây dựng đã được nghiên cứu thận trọng, đảm bảo phù hợp với nhiều loại công trình và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Theo đó, thời gian bảo hành công trình cấp đặc biệt và cấp I sử dụng vốn đầu tư công tối thiểu là 24 tháng. Đây là thời gian trong quá trình khai thác vận hành mà các khiếm khuyết của công trình do lỗi thi công của nhà thầu sẽ bộc lộ ra buộc nhà thầu phải sửa chữa, khắc phục
Bảo hành công trình thực hiện từ khi hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng đến hết thời gian bảo hành bắt buộc theo hợp đồng ký kết với chủ đầu tư; Bảo trì công trình phải thực hiện từ khi công trình hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng đến hết tuổi thọ của công trình.
Theo đó, trong khoảng thời gian bảo hành công trình, công tác bảo trì và bảo hành công trình cũng được thực hiện đồng thời, do 2 chủ thể khác nhau thực hiện, với mục đích và các công việc khác nhau. Do vậy, nếu thời hạn bảo hành lớn hơn thời hạn sửa chữa định kỳ sẽ dẫn đến việc không phân định được rõ trách nhiệm, phạm vi công việc về sửa chữa định kỳ trong quy trình bảo trì và sửa chữa khiếm khuyết của công tác bảo hành.
Tập đoàn Sơn Hải đề xuất quy định bảo hành 10 năm với các loại công trình
Bảo hành 10 năm các loại công trình là không có cơ sở
Theo báo cáo của các Ban QLDA thuộc Bộ Xây dựng tại một số dự án công trình đường bộ do nhà thầu Sơn Hải là thi công như Dự án thành phần đoạn Mai Sơn - quốc lộ 45, đoạn Nghi Sơn - Diễn Châu; Dự án thành phần đoạn Vũng Áng – Bùng, đoạn Vân Phong – Nha Trang, Tập đoàn Sơn Hải cam kết bảo hành 10 năm đối với các hạng mục của gói thầu (không bao gồm hạng mục sơn kẻ đường, lưới chống chói, tấm phản quang, hàng rào bảo vệ, bóng đèn; công trình hầm Tam Điệp), không phải bảo hành toàn bộ công trình.
Về đề xuất của Tập đoàn Sơn Hải đề nghị điều chỉnh quy định “bảo hành công trình tối thiểu 10 năm”, theo báo cáo của Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, nếu áp dụng cứng một mức bảo hành tối thiểu 10 năm cho toàn bộ công trình giao thông, chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu sẽ tăng lên đáng kể.
Mặt khác, kiến nghị này không phù hợp với kinh nghiệm quản lý phổ biến của một số nước trong khu vực. Việc đề xuất kéo dài thời gian bảo hành lên 10 năm sẽ trùng với thời điểm thực hiện công tác sửa chữa định kỳ theo yêu cầu của quy trình bảo trì. Vì vậy không đúng với bản chất của công tác bảo hành công trình là sửa chữa các khiếm khuyết thuộc trách nhiệm của nhà thầu thi công.
"Việc đề xuất tăng thời gian bảo hành lên tối thiểu 10 năm cho các loại công trình là không đủ cơ sở thực tế và kỹ thuật. Với đặc điểm công trình xây dựng có nhiều loại, nhiều cấp, quy mô, tính chất kỹ thuật khác nhau và các hạng mục trong một công trình có yêu cầu việc bảo hành khác nhau nên việc quy định cụ thể thời hạn bảo hành tối đa hoặc tăng thời hạn bảo hành tối thiểu trong văn bản quy phạm pháp luật để áp dụng chung cho các loại công trình sẽ không phù hợp.
Căn cứ vào đặc điểm, tính chất kỹ thuật của công trình chủ đầu tư quyết định việc kéo dài thêm thời hạn bảo hành công trình, hạng mục công trình so với quy định của pháp luật khi tổ chức lựa chọn nhà thầu thi công xây dựng và quy định trong hợp đồng xây dựng", văn bản của Bộ Xây dựng nêu.
Còn về đề nghị bắt buộc nhà thầu phải cắm biển công khai trên tuyến để người dân tham gia giao thông giám sát, như thế nhà thầu mới biết sợ và có ý thức làm tốt ngay từ đầu, Bộ Xây dựng cho rằng, việc tăng cường chất lượng công trình cần nhiều giải pháp căn cơ, đồng bộ.
Ngoài ra, việc cắm biển thông tin bảo hành công trình không phải là biển báo hiệu đường bộ, không phục vụ cho người tham gia giao thông, có thể gây ảnh hưởng, nhiễu thông tin cho người tham gia giao thông.
Do đó, nội dung này cần nghiên cứu để đề xuất quy định trên nguyên tắc đảm bảo tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và đảm bảo an toàn giao thông, an toàn công trình theo quy định.
Theo thông tin Bộ Xây dựng có được thì hiện chưa có quốc gia nào quy định bắt buộc nhà thầu phải cắm biển công khai tên nhà thầu sau khi thi công xong công trình. Ngoài ra, một số dự án, công trình gồm nhiều nhà thầu tham gia.
Bắt buộc phải giữ lại tiền bảo hành của nhà thầu
Về việc không giữ lại tiền bảo hành tự nguyện của nhà thầu Tập đoàn Sơn Hải sau thời gian bảo hành công trình theo quy định, Bộ Xây dựng cho rằng, theo quy định của pháp luật mức tiền bảo hành tối thiểu là 3% giá trị hợp đồng đối với công trình xây dựng cấp đặc biệt và cấp I và 5% giá trị hợp đồng đối với công trình xây dựng cấp còn lại.
Các cơ quan, tổ chức đều cho rằng việc giữ tiền bảo hành, bảo lãnh nhà thầu là công việc cần thiết, phù hợp với thông lệ quốc tế nhằm đảm bảo trách nhiệm của nhà thầu đối với chất lượng công trình (sản phẩm do mình tạo ra); trường hợp nhà thầu không kịp thời; không có khả năng hoặc không khắc phục thì Chủ đầu tư chủ động được kinh phí để có thể khắc phục kịp thời các khiếm khuyết, hư hỏng công trình do lỗi của nhà thầu.
Việc không khắc phục kịp thời hư hỏng do lỗi của nhà thầu sẽ gây rủi ro cho chủ đầu tư và người sử dụng công trình, đặc biệt đối với các công trình giao thông (đường cao tốc).
Từ các lý do trên, Bộ Xây dựng cho rằng, việc kéo dài thời gian bảo hành công trình hơn so với thời gian bảo hành tối thiểu là thỏa thuận giữa chủ đầu tư và nhà thầu (do nhà thầu tự nguyện tăng thời gian bảo hành), việc đảm bảo bằng một khoản chi phí (hoặc bằng bảo lãnh của ngân hàng và các hình thức khác) là cần thiết để đảm bảo nhà thầu thực hiện nghĩa vụ của mình.
Căn cứ quy định hiện hành, Tập đoàn Sơn Hải chủ động làm việc với các chủ đầu tư để đàm phán, điều chỉnh hợp đồng theo quy định nhằm tháo gỡ khó khăn về tài chính.
Đối với các dự án do Bộ Xây dựng là cơ quan chủ quản, Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo các chủ đầu tư phối hợp, làm việc với Tập đoàn Sơn Hải để thỏa thuận, thống nhất giải pháp thực hiện đối với việc giữ tiền bảo hành hoặc bảo lãnh bảo hành ngoài thời gian bảo hành bắt buộc theo quy định.
Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị rà soát, nghiên cứu làm rõ các nội dung liên quan đến trách nhiệm vận hành, bảo trì trong thời gian bảo hành.
Ngân Tuyền