Trước những diễn biến căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Hoa Kỳ đã thực hiện điều động hai nhóm tác chiến tàu sân bay chiến lược. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln hiện đã có mặt tại khu vực, trong khi USS Gerald R. Ford — hàng không mẫu hạm tiên tiến nhất của Hải quân Mỹ — cũng nhận lệnh triển khai. Sự hiện diện của các đơn vị này được thiết kế để phô diễn sức mạnh và sẵn sàng thực hiện các chiến dịch không quân quy mô lớn.
Chiến lược hải quân bất đối xứng của Iran
Đáp trả sức mạnh hải quân từ phía Mỹ, Iran đã dành nhiều thập kỷ phát triển các năng lực quân sự bất đối xứng. Thay vì đối đầu trực diện, Tehran tập trung vào các nền tảng có khả năng sống sót cao và gây rủi ro lớn cho đối phương. Trong đó, các tàu ngầm mini lớp Ghadir đóng vai trò then chốt trong học thuyết phòng thủ tại vùng nước nông của Vịnh Ba Tư.
Đặc điểm kỹ thuật và khả năng tàng hình của lớp Ghadir
Các tàu ngầm lớp Ghadir được chế tạo chuyên biệt cho mục đích tàng hình và phục kích. Với lượng giãn nước khi lặn chỉ khoảng 120 tấn, loại tàu này nhỏ hơn đáng kể so với các tàu ngầm quân sự thông thường. Kích thước nhỏ gọn kết hợp với số lượng thủy thủ đoàn ít cho phép chúng vận hành linh hoạt trong các môi trường ven biển chật hẹp và khó tiếp cận.
Điểm mạnh nhất của lớp Ghadir nằm ở hệ thống truyền động diesel-điện. Khi hoạt động bằng năng lượng pin, tàu tạo ra mức độ tiếng ồn cực thấp, khiến các hệ thống sonar hiện đại nhất cũng gặp khó khăn trong việc phát hiện. Về vũ khí, tàu được trang bị ngư lôi đủ khả năng đánh chìm tàu mặt nước và có thể triển khai rải thủy lôi để phong tỏa các tuyến đường hàng quân chiến lược.
Tàu ngầm lớp Ghadir.
Yếu tố địa lý và nguồn gốc thiết kế
Vùng biển Vịnh Ba Tư có độ sâu trung bình chỉ khoảng 50 mét, tạo điều kiện lý tưởng cho tàu ngầm mini ẩn mình sát đáy biển. Tại đây, các điều kiện thủy văn gây nhiễu sonar, giúp tàu ngầm lớp Ghadir chiếm ưu thế trước các tàu tuần tra và tàu mặt nước cỡ lớn của đối phương.
Chương trình tàu ngầm mini của Iran bắt đầu từ giữa những năm 2000, dựa trên việc chuyển giao công nghệ từ lớp Yono của Triều Tiên. Hiện nay, các nhà phân tích ước tính Iran đang vận hành hơn 20 chiếc lớp Ghadir được sản xuất trong nước. Việc đầu tư mạnh mẽ vào hạm đội này cho thấy Tehran ưu tiên khả năng đe dọa tại các điểm nghẽn hàng hải như eo biển Hormuz.
Thách thức đối với lực lượng hải quân hiện đại
Mặc dù tàu sân bay được bảo vệ nghiêm ngặt bởi các biên đội tàu hộ tống và hệ thống tác chiến chống ngầm (ASW) tiên tiến, nhưng rủi ro từ các cuộc phục kích dưới lòng biển vẫn luôn hiện hữu. Sự hiện diện của hạm đội tàu ngầm mini buộc các nhà hoạch định quân sự Mỹ phải tăng cường nguồn lực cho công tác tuần tra và phòng vệ, làm phức tạp hóa các hoạt động tác chiến tại khu vực.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định rằng Iran cũng ý thức rõ về hậu quả của một cuộc tấn công trực diện. Hạm đội lớp Ghadir hiện đóng vai trò như một công cụ răn đe chiến lược, tạo ra sự bất định và gia tăng chi phí cho bất kỳ can thiệp quân sự nào từ bên ngoài vào khu vực lãnh hải của quốc gia này.
Tuệ Nhân