Tay chân miệng gia tăng: Cảnh giác dấu hiệu không điển hình

3 giờ trướcBài gốc

Hình ảnh điển hình của bệnh tay chân miệng với các nốt phát ban ở tay, chân và vùng miệng, thường gặp ở trẻ nhỏ. Ảnh minh họa.

Đáng chú ý, bên cạnh các biểu hiện điển hình, ngày càng xuất hiện nhiều trường hợp trẻ mắc bệnh nhưng không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Điều này khiến việc nhận diện sớm trở nên khó khăn, làm gia tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng trước khi được phát hiện.

Số trẻ nhập viện tăng

Thực tế ghi nhận tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho thấy số lượng trẻ nhập viện vì tay chân miệng đang có xu hướng gia tăng. Đáng lưu ý, nhiều trường hợp khi đến viện đã ở giai đoạn bệnh tiến triển, nguyên nhân chủ yếu do các dấu hiệu ban đầu không điển hình hoặc bị nhầm lẫn với những bệnh lý thông thường như viêm họng, sốt siêu vi.

Một trường hợp điển hình được ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM là bé gái 2 tuổi nhập viện trong tình trạng sốt cao, quấy khóc và thường xuyên giật mình khi ngủ. Theo gia đình, trước đó khoảng 2 ngày, trẻ sốt tới 40°C nhưng không xuất hiện phát ban ở tay, chân nên phụ huynh cho rằng con chỉ bị viêm họng thông thường và tự dùng thuốc hạ sốt tại nhà. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện buộc gia đình phải đưa trẻ đi khám.

Tại bệnh viện, các bác sĩ ghi nhận trẻ vẫn sốt 38,5°C, vùng họng xuất hiện các vết loét nhỏ đường kính 2 - 3 mm, trong khi tay và chân chưa nổi ban. Trẻ có biểu hiện mệt, quấy khóc nhiều. Sau khi thăm khám và đánh giá, bác sĩ chẩn đoán trẻ mắc tay chân miệng độ 2A và chỉ định nhập viện để theo dõi nguy cơ biến chứng thần kinh. Trường hợp này cho thấy rõ tính “đánh lừa” của bệnh khi không biểu hiện đầy đủ các dấu hiệu điển hình.

Không chỉ tại TPHCM, tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. Tại đây, một bé trai 13 tháng tuổi được đưa đến viện trong tình trạng sốt cao trên 39°C, nổi nhiều nốt ban, quấy khóc, ăn uống kém. Qua thăm khám, bác sĩ phát hiện họng trẻ đỏ và có nhiều vết loét.

Kết quả xét nghiệm cho thấy trẻ dương tính với Enterovirus 71, một trong những tác nhân nguy hiểm có thể gây biến chứng nặng. Trẻ được chẩn đoán tay chân miệng độ 2A và được chỉ định nhập viện để theo dõi sát nguy cơ tổn thương thần kinh.

Từ những trường hợp cụ thể này có thể thấy, tay chân miệng không phải lúc nào cũng diễn tiến theo “kịch bản quen thuộc”. Việc thiếu vắng các dấu hiệu điển hình trong giai đoạn đầu khiến nhiều phụ huynh dễ chủ quan hoặc nhầm lẫn, dẫn đến chậm trễ trong việc đưa trẻ đi khám.

Ghi nhận tại Trung tâm Nhi khoa - Bệnh viện Bạch Mai cũng cho thấy xu hướng gia tăng của bệnh trong cộng đồng. Trong khoảng một tháng gần đây, trung bình mỗi ngày trung tâm tiếp nhận từ 5 - 6 trường hợp đến khám vì tay chân miệng, cao hơn so với cùng kỳ năm trước, con số phản ánh rõ mức độ lan rộng của bệnh trong thời điểm hiện tại.

Theo TS.BS Trần Trang Anh, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi. Tác nhân gây bệnh chủ yếu thuộc nhóm Enterovirus, trong đó phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71).

Giải thích rõ hơn về cơ chế lây lan, TS.BS Trần Trang Anh cho biết bệnh có khả năng lây truyền nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh như nước bọt, dịch từ các nốt phỏng hoặc phân. Vì vậy, những môi trường tập trung đông trẻ như nhà trẻ, mẫu giáo, trường tiểu học luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch nếu không được kiểm soát tốt.

Thông thường, các triệu chứng điển hình của tay chân miệng bao gồm sốt nhẹ, đau họng, loét miệng và phát ban dạng mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông hoặc đầu gối. Phần lớn trường hợp diễn tiến nhẹ và có thể tự khỏi sau 7 - 10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách.

Tuy nhiên, điều khiến giới chuyên môn lo ngại là bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm, đặc biệt khi liên quan đến chủng virus Enterovirus 71. Đây là chủng lưu hành phổ biến tại Việt Nam và được ghi nhận có khả năng gây ra các biến chứng nặng như tổn thương thần kinh, suy hô hấp, suy tuần hoàn, thậm chí đe dọa tính mạng.

Việc xác định chính xác chủng virus gây bệnh thường cần đến các xét nghiệm chuyên sâu và chủ yếu được thực hiện trong các trường hợp nặng hoặc có dấu hiệu bất thường. Vì vậy, theo dõi sát diễn tiến lâm sàng của trẻ vẫn đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Dấu hiệu tay chân miệng xuất hiện trên chân bệnh nhi, ghi nhận tại Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ. Ảnh: Phong Linh.

4 cấp độ của bệnh

Không chỉ là vấn đề chuyên môn, sự gia tăng của bệnh tay chân miệng còn tác động trực tiếp đến tâm lý phụ huynh, đặc biệt với những gia đình có con nhỏ đang trong độ tuổi đến trường.

Chị Đỗ Mai Hương, phụ huynh có con 5 tuổi (Hà Nội), chia sẻ trong nỗi lo thường trực: “Dạo này nghe tin dịch tay chân miệng bùng phát mà tôi thấp thỏm không yên. Con đi học mẫu giáo, ngày nào cũng tiếp xúc với nhiều bạn, đồ chơi lại dùng chung. Tôi cố gắng dặn con rửa tay thường xuyên, không cho tay vào miệng, nhưng trẻ con đâu phải lúc nào cũng kiểm soát được. Sáng đưa con đi học thì lo, chiều đón về lại kiểm tra xem con có dấu hiệu gì lạ không. Chỉ mong nhà trường vệ sinh kỹ càng và thông báo kịp thời để phụ huynh yên tâm hơn”.

Cùng chung tâm trạng, chị Nguyễn Thu Hà, phụ huynh có con 6 tuổi (Hà Nội), cho biết áp lực lớn nhất là không thể kiểm soát hoàn toàn môi trường xung quanh con. “Thật sự khá căng thẳng. Tôi đã đọc nhiều thông tin và biết bệnh lây lan nhanh, nhất là trong lớp học. Con tôi học tiểu học nhưng vẫn còn nhỏ, ý thức giữ gìn vệ sinh chưa cao. Hai vợ chồng phải thay nhau nhắc nhở từ việc rửa tay, không dùng chung bình nước đến báo ngay khi thấy mệt. Nhưng điều khiến tôi lo nhất vẫn là những lúc không ở cạnh con”, chị nói.

Từ góc độ chuyên môn, TS.BS Trần Trang Anh cho biết tay chân miệng được chia thành 4 cấp độ theo mức độ nghiêm trọng để định hướng xử trí. Ở độ 1 - mức nhẹ nhất - trẻ thường mệt mỏi, sốt nhẹ hoặc sốt thoáng qua, kèm các nốt mụn nước rải rác. Những tổn thương này đôi khi dễ nhầm với thủy đậu, nhưng thường khu trú ở lòng bàn tay, bàn chân, quanh miệng và đầu gối. Giai đoạn này có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà nếu không xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Khi chuyển sang độ 2, triệu chứng rõ rệt hơn: Trẻ có thể sốt cao kéo dài trên 48 giờ, quấy khóc, ngủ không yên, nôn ói hoặc xuất hiện tình trạng giật mình. Đặc biệt, nếu trẻ giật mình nhiều, sốt không đáp ứng thuốc hạ sốt, nhịp tim nhanh hoặc có biểu hiện run tay chân, đi loạng choạng, khó nuốt, thay đổi giọng nói…, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Đây là giai đoạn cảnh báo nguy cơ biến chứng.

Ở độ 3, bệnh tiến triển nặng với các biểu hiện như mạch nhanh bất thường, huyết áp tăng, rối loạn nhịp thở, vã mồ hôi, rối loạn ý thức hoặc tăng trương lực cơ; trẻ cần điều trị tích cực tại bệnh viện. Độ 4 là giai đoạn nguy kịch, với các biểu hiện như sốc, phù phổi cấp, tím tái, rối loạn tim mạch và hô hấp, có thể đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, phòng bệnh vẫn là yếu tố then chốt. Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần chú trọng vệ sinh cá nhân cho trẻ, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, làm sạch đồ chơi và các bề mặt tiếp xúc, đồng thời hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người nghi mắc bệnh. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, cần cho trẻ nghỉ học và thực hiện cách ly theo hướng dẫn của cơ quan y tế để tránh lây lan trong cộng đồng.

TS.BS Trần Trang Anh thăm khám cho bệnh nhi. Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai

Theo TS.BS Trần Trang Anh, nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách, đa số trẻ mắc tay chân miệng sẽ hồi phục hoàn toàn và không để lại di chứng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là sự chủ động của phụ huynh: Không chủ quan, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và đưa trẻ đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường. Đặc biệt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ bệnh chuyển nặng như ngủ giật mình, run tay chân, quấy khóc kéo dài kèm sốt cao.

Có thể thấy, tay chân miệng không phải bệnh mới nhưng luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được kiểm soát tốt. Trong bối cảnh dịch gia tăng, nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa và theo dõi sát sao sức khỏe trẻ nhỏ vẫn là “chìa khóa” để bảo vệ an toàn cho trẻ.

Trong bối cảnh số ca mắc tay chân miệng gia tăng nhanh và đã ghi nhận tại toàn bộ 126/126 phường, xã, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu các sở, ngành và địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch. Đây được xem là giai đoạn nhạy cảm khi thời tiết chuyển mùa, điều kiện thuận lợi để virus phát triển và lây lan. Ngành Giáo dục được xác định là lực lượng then chốt trong kiểm soát dịch bệnh trong môi trường học đường. Các cơ sở giáo dục, đặc biệt ở bậc mầm non và tiểu học, được yêu cầu tăng cường vệ sinh lớp học, đồ dùng, đồ chơi; duy trì khử khuẩn thường xuyên và thực hiện nghiêm nguyên tắc “3 sạch”: Ăn sạch, ở sạch, chơi sạch.

Song song đó, giáo viên cần theo dõi sức khỏe học sinh hằng ngày, phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ để xử lý kịp thời. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và phụ huynh cũng được nhấn mạnh, nhằm bảo đảm những trường hợp có biểu hiện bệnh được nghỉ học, cách ly đúng thời gian. Các hoạt động tập trung đông học sinh được điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến dịch, qua đó hạn chế nguy cơ lây lan trên diện rộng.

Vân Huyền

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/tay-chan-mieng-gia-tang-canh-giac-dau-hieu-khong-dien-hinh-post777647.html