Chăm sóc và điều trị trẻ mắc tay chân miệng. Bv Nhi Trung ương CC
Ca bệnh tăng, không chủ quan biểu hiện nhẹ
Thời gian gần đây, bệnh tay chân miệng có xu hướng gia tăng rõ rệt tại nhiều địa phương. Riêng tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận gần 3.000 trẻ mắc bệnh, trong đó khoảng 1/3 trường hợp phải nhập viện điều trị. So với cùng kỳ năm trước, số ca bệnh tăng 56%, số ca nội trú tăng gấp đôi, cho thấy áp lực không nhỏ đối với hệ thống y tế nhi khoa.
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do nhóm virus đường ruột gây ra, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt dễ bùng phát trong môi trường trẻ nhỏ như nhà trẻ, mẫu giáo. Dù đa số ca bệnh diễn biến nhẹ, các chuyên gia cảnh báo vẫn tồn tại những trường hợp chuyển nặng nhanh, gây biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Lâm – Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, một điểm cần đặc biệt lưu ý là trẻ hoàn toàn có thể mắc tay chân miệng nhiều lần. Nguyên nhân do bệnh gây ra bởi nhiều chủng virus khác nhau như Coxsackievirus, EV71…, trong khi cơ thể chỉ tạo miễn dịch bền vững với từng chủng cụ thể, không có khả năng bảo vệ chéo.
Cũng theo chuyên gia, không nên đánh giá mức độ bệnh dựa vào số lượng mụn nước. Nguy cơ thực sự phụ thuộc vào chủng virus gây bệnh, đặc biệt là EV71, cùng với các biến chứng thần kinh và tim mạch. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp biểu hiện ban đầu nhẹ, chỉ sốt hoặc loét miệng, nhưng diễn biến nặng rất nhanh trong thời gian ngắn.
3 dấu hiệu cảnh báo sớm và những sai lầm cần tránh
TS.BS Nguyễn Văn Lâm nhấn mạnh, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu cảnh báo sớm bệnh chuyển nặng. Trong đó, ba biểu hiện quan trọng nhất gồm: sốt cao liên tục trên 2 ngày, nhiệt độ trên 39°C và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt; giật mình chới với bất thường, đặc biệt khi trẻ vừa chợp mắt; và run chi, đi loạng choạng – dấu hiệu tổn thương thần kinh.
Đây là những tín hiệu cảnh báo sớm cho thấy bệnh có thể đã ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và có nguy cơ tiến triển nhanh. Trong các trường hợp này, việc chậm trễ đưa trẻ đến cơ sở y tế có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Một sai lầm phổ biến khác là tự ý sử dụng kháng sinh cho trẻ. Theo các bác sĩ, tay chân miệng là bệnh do virus nên kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng, thậm chí có thể gây hại nếu dùng sai cách, làm tăng nguy cơ kháng thuốc và che lấp triệu chứng.
Trong chăm sóc trẻ, cha mẹ cần ưu tiên chế độ dinh dưỡng phù hợp như cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, chia nhỏ bữa; tránh đồ cay, nóng, cứng gây đau miệng; duy trì bú mẹ hoặc bổ sung đủ nước. Đồng thời, cần giữ vệ sinh cơ thể, không làm vỡ các nốt phỏng, vệ sinh tay thường xuyên và làm sạch đồ chơi, bề mặt tiếp xúc.
Các chuyên gia khuyến cáo, trong bối cảnh bệnh tay chân miệng đang có xu hướng gia tăng, việc phát hiện sớm, theo dõi sát và xử trí đúng cách là yếu tố quyết định giúp giảm thiểu biến chứng và bảo vệ an toàn cho trẻ nhỏ.
Đức Trân