Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa RS-24 Yars được Nga phát triển nhằm thay thế các dòng tên lửa thế hệ cũ trong lực lượng tên lửa chiến lược.
Hệ thống này bắt đầu được triển khai trong biên chế quân đội Nga từ cuối thập niên 2000, trong bối cảnh Moscow đẩy mạnh hiện đại hóa lực lượng hạt nhân để đối phó với các hệ thống phòng thủ tên lửa ngày càng phát triển của Mỹ và NATO.
RS-24 Yars được thiết kế để triển khai linh hoạt trên cả bệ phóng cố định trong hầm chứa và bệ phóng cơ động đặt trên xe mang phóng.
Các đơn vị cơ động thường hoạt động tại những khu vực rừng rộng lớn trên lãnh thổ Nga, liên tục thay đổi vị trí để tránh bị phát hiện và tấn công phủ đầu.
Việc kết hợp hai hình thức triển khai giúp tăng đáng kể khả năng sống sót của hệ thống trong tình huống xung đột hạt nhân.
Về thông số kỹ thuật, tên lửa RS-24 Yars có chiều dài 23 m, đường kính 2 m và khối lượng phóng 49 tấn. Tên lửa sử dụng nhiên liệu rắn, cho phép rút ngắn thời gian chuẩn bị phóng và nâng cao độ tin cậy trong vận hành.
RS-24 có tầm bắn 12.000 km, đủ khả năng tấn công các mục tiêu liên lục địa. Tên lửa mang nhiều đầu đạn hạt nhân tách độc lập, với tổng khối lượng đầu đạn 1 tấn, cho phép tấn công nhiều mục tiêu khác nhau trong cùng một lần phóng.
Trong giai đoạn bay cuối, đầu đạn của RS-24 đạt vận tốc 24.500 km/h và có khả năng cơ động để né tránh các hệ thống đánh chặn.
Hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp hiệu chỉnh giúp tên lửa đạt sai số mục tiêu 150 m, đảm bảo độ chính xác cao đối với một vũ khí chiến lược tầm xa.
Trên thực tế, RS-24 Yars thường xuyên xuất hiện trong các cuộc diễn tập của lực lượng tên lửa chiến lược Nga.
Các kịch bản huấn luyện bao gồm cơ động bệ phóng, triển khai nhanh, thiết lập vị trí phóng và thực hiện quy trình khai hỏa giả định.
Những hoạt động này nhằm kiểm tra khả năng phản ứng nhanh và độ sẵn sàng chiến đấu của lực lượng vận hành.
Về mặt chiến lược, tên lửa đạn đạo xuyên lục địa RS-24 Yars là một trong những thành phần quan trọng của “bộ ba hạt nhân” Nga, cùng với tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo và máy bay ném bom chiến lược.
Hệ thống này đảm bảo khả năng tấn công đáp trả ngay cả khi đối phương tiến hành đòn tấn công phủ đầu, từ đó duy trì thế cân bằng răn đe hạt nhân.
Trong bối cảnh cạnh tranh quân sự giữa Nga và NATO tiếp tục gia tăng, RS-24 Yars đóng vai trò then chốt trong việc duy trì năng lực răn đe chiến lược.
Khả năng mang nhiều đầu đạn, tầm bắn xa và tính cơ động cao khiến hệ thống này trở thành một trong những vũ khí khó bị vô hiệu hóa nhất trong kho vũ khí của Nga.
Sự phát triển và triển khai RS-24 Yars phản ánh xu hướng hiện đại hóa lực lượng hạt nhân, khi các quốc gia ưu tiên các hệ thống có khả năng sống sót cao, phản ứng nhanh và xuyên thủng hệ thống phòng thủ.
Đây cũng là yếu tố góp phần định hình lại cán cân chiến lược toàn cầu trong thời đại vũ khí công nghệ cao.
Việt Hùng