AIM-260 JATM là loại tên lửa được phát triển để bổ sung và dần thay thế AIM-120 AMRAAM, dòng tên lửa không đối không tầm trung đã phục vụ trong quân đội Mỹ suốt nhiều thập kỷ.
Tiêm kích F/A-18F của phi đội VX-31 mang theo tên lửa AIM-260. (Nguồn: Jonathan Tweedy)
Những bức ảnh mới được nhiếp ảnh gia Jonathan Tweedy chụp ngày 13/5 tại căn cứ không quân Eglin ở bang Florida cho thấy một tiêm kích F/A-18F Super Hornet thuộc Phi đội Thử nghiệm và Đánh giá VX-31 của Hải quân Mỹ, đang mang theo AIM-260 dưới thân máy bay.
Chiếc Super Hornet này còn được trang bị nhiều thiết bị thử nghiệm đặc biệt, bao gồm pod cảm biến hồng ngoại ISRT và hệ thống thu thập dữ liệu bay ở đầu cánh.
Căn cứ Eglin từ lâu đã là trung tâm thử nghiệm vũ khí hàng không quan trọng của Mỹ, đặc biệt với các chương trình nghiên cứu và thử nghiệm tên lửa không đối không thế hệ mới.
Điều đáng chú ý nhất ở AIM-260 là thiết kế bên ngoài cực kỳ tối giản. Tên lửa chỉ có bốn cánh lái ở phần đuôi và không sử dụng các cánh điều khiển giữa thân như AIM-120 AMRAAM. Thiết kế này cho thấy AIM-260 được tối ưu mạnh cho tốc độ và tầm bắn xa hơn đáng kể.
Trong các bức ảnh, tên lửa mang dải màu vàng ở đầu thân, dấu hiệu thường dùng để nhận biết đầu đạn nổ thật. Hai dải màu đen ở phần sau nhiều khả năng đánh dấu vị trí động cơ tên lửa. Phần mũi có màu xám nhạt khác với thân trắng, trong khi nhiều ký hiệu vuông trên thân được cho là phục vụ việc theo dõi trong quá trình thử nghiệm bay. Nhìn tổng thể, hình dạng AIM-260 gần như trùng khớp với các bản vẽ kỹ thuật và mô hình từng được công bố trước đó.
Chương trình AIM-260 đang được Hải quân và Không quân Mỹ phối hợp phát triển. Theo các quan chức quân sự Mỹ, một trong những lý do lớn nhất thúc đẩy dự án là sự xuất hiện của các tên lửa không đối không tầm xa Trung Quốc như PL-15. Washington lo ngại các loại tên lửa mới của Trung Quốc đang tạo ra ưu thế đáng kể về tầm bắn trong không chiến ngoài tầm nhìn. Do đó, AIM-260 được thiết kế với mục tiêu đạt tầm bắn ít nhất khoảng 190 km, thậm chí có thể xa hơn.
Tuy nhiên, dù có hiệu suất vượt trội, AIM-260 vẫn phải giữ kích thước gần tương đương AIM-120 để có thể mang trong khoang vũ khí của các tiêm kích tàng hình như F-22 Raptor và F-35.
Theo các phân tích trước đây, AIM-260 nhiều khả năng sử dụng động cơ tên lửa tiên tiến với lượng nhiên liệu lớn hơn đáng kể so với AIM-120.
Một số nguồn tin cho rằng, tên lửa có thể dùng động cơ xung kép để duy trì năng lượng trong toàn bộ hành trình bay, giúp tăng tầm bắn và cải thiện khả năng cơ động ở giai đoạn cuối.
Khả năng điều khiển hướng lực đẩy cũng được cho là một yếu tố quan trọng, đặc biệt khi AIM-260 không có nhiều cánh điều khiển khí động học như các tên lửa truyền thống.
Ngoài ra, AIM-260 được cho là sẽ trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động AESA hiện đại hơn, cùng khả năng kết nối mạng dữ liệu tiên tiến. Điều này cho phép tên lửa nhận dữ liệu mục tiêu từ nhiều nguồn khác nhau thay vì chỉ phụ thuộc vào radar của máy bay phóng.
Tính năng đó đặc biệt quan trọng với các tiêm kích tàng hình, vì nó giúp máy bay không cần bật radar liên tục, qua đó giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện.
Các chuyên gia cũng cho rằng nhiều tên lửa AIM-260 trong tương lai có thể phối hợp tấn công mục tiêu theo mạng lưới tác chiến chung.
Dù chương trình JATM đã được biết đến từ ít nhất năm 2019, phần lớn thông tin liên quan vẫn được giữ bí mật. Mỹ được cho là đã tiến hành nhiều cuộc thử nghiệm bay và bắn đạn thật trong nhiều năm qua.
Super Hornet của Hải quân Mỹ và F-22 Raptor của Không quân Mỹ dự kiến sẽ là những máy bay đầu tiên sử dụng AIM-260 trong thực chiến. Về lâu dài, tên lửa này cũng sẽ được tích hợp cho các chiến đấu cơ thế hệ mới như F-47 và chương trình tiêm kích thế hệ sáu F/A-XX của Hải quân Mỹ.
Hiện vẫn chưa rõ khi nào AIM-260 sẽ chính thức đi vào biên chế. Khi chương trình được công bố lần đầu năm 2019, mục tiêu ban đầu là triển khai vào năm 2022, các thông tin gần đây cho thấy dự án có thể đã bị chậm tiến độ do vấn đề ngân sách.
Song song với AIM-260, Hải quân Mỹ cũng đã bắt đầu triển khai hạn chế AIM-174B, loại tên lửa không đối không tầm cực xa phát triển từ tên lửa SM-6.
Xuân Minh