Tết của người Cơ Tu: 'Thăm nhau' để thương nhau hơn

4 giờ trướcBài gốc

Điệu múa tung tung da dá dâng lên thần linh là nghi thức không thể thiếu trong ngày đầu năm mới của đồng bào Cơ Tu ở xã Thạnh Mỹ. Ảnh: DŨNG LOAN

Bếp lửa nhà gươl và nhịp chiêng gọi Xuân

Nếu người Kinh rộn ràng với tục chúc Tết, người Tày nôn nao hội Lồng Tồng, thì người Cơ Tu nơi thượng nguồn sông suối lại xem việc thăm hỏi nhau là nghi thức thiêng liêng nhất của ngày đầu năm.

Từ những ngày cuối Chạp, không khí Tết đã len lỏi vào từng nếp nhà sàn. Đàn ông Cơ Tu khỏe mạnh cùng nhau sửa sang lại nhà gươl - trái tim của buôn làng.

Phụ nữ khéo léo bên khung cửi, dệt những tấm thổ cẩm rực rỡ nhất để diện trong ngày hội. Mùi nếp hương, mùi thịt gác bếp quyện trong khói lam chiều bảng lảng tạo nên hương vị Tết đặc trưng không thể lẫn vào đâu được.

Sáng mùng Một, khi sương mù còn giăng mắc trên đỉnh núi, âm thanh của đại ngàn đã thức giấc. Điểm đến đầu tiên của mọi gia đình không phải là nhà riêng, mà là nhà gươl.

Tại đây, già làng kính cẩn dâng lên Giàng và các vị thần linh những lễ vật tinh túy nhất: ché rượu Tà-vạt thơm nồng, mâm xôi, thịt nướng... cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, dân bản không ai ốm đau, bệnh tật.

Giữa không gian linh thiêng ấy, cả làng cùng quây quần uống chung ché rượu, múa điệu tung tung da dá. Ánh mắt người già lấp lánh niềm vui, tiếng cười trẻ thơ giòn tan hòa vào nhịp chiêng. Đó là khoảnh khắc gắn kết cộng đồng được thăng hoa, mọi khoảng cách như bị xóa nhòa.

“Bha lươu” - Lời chào xóa nhòa khoảng cách

Sau nghi thức tại nhà gươl, tục "thăm nhau" mới thực sự bắt đầu. Từng tốp người, già có, trẻ có, rủ nhau đi đến từng nhà trong bản. Không cầu kỳ câu nệ, họ mang theo tấm lòng thành và câu chào cửa miệng "Bha lươu" (Xin chào/Chào bạn).

Nét đẹp trong tục thăm nhau của người Cơ Tu nằm ở sự bình dị và chân thành. Khách đến nhà, chủ nhà dù giàu hay nghèo đều đem ra những món ngon nhất để đãi khách.

Bên mâm cơm ngày Tết, chủ và khách cùng trao nhau lời chào "Bha lươu" và những lời chúc tốt đẹp nhất. Ảnh: DŨNG LOAN

Đó có thể là ống cơm lam dẻo thơm, món Za-rá (thịt nướng ống tre) đậm đà gia vị núi rừng, hay đơn giản chỉ là bát rượu Tà-vạt, rượu Tr'đin ngọt lành.

Người Cơ Tu quan niệm, ngày Tết khách đến nhà là mang theo may mắn. Khách càng đông, gia chủ càng vui. Trong men rượu nồng nàn, chủ và khách cùng nhau ôn lại chuyện cũ, chia sẻ những dự định năm mới.

Điều đặc biệt, những hiềm khích, hiểu lầm (nếu có) trong năm cũ đều được trút bỏ hết bên ché rượu xuân. Chỉ còn lại tình làng nghĩa xóm, sự bao dung và sẻ chia.

Khách đến thăm cũng không cần quà cáp đắt tiền. Đôi khi chỉ là một khúc củi tốt để góp thêm lửa ấm, một bó rau rừng hay chút sản vật nhà làm.

Sản vật hàng hóa của người dân Cơ Tu nuôi trồng, chế biến được giới thiệu tại phiên chợ Tết Bính Ngọ 2026 ở xã Thạnh Mỹ. Ảnh: DŨNG LOAN

Cái tình của người miền núi nằm ở sự "sẻ chia lửa" theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Họ đến để trao cho nhau hơi ấm, nhắc nhớ rằng giữa đại ngàn mênh mông này, con người phải nương tựa vào nhau mà sống.

Nghệ thuật đục tượng gỗ của người Cơ Tu các xã phía tây Đà Nẵng là di sản văn hóa đặc sắc. Ảnh: DŨNG LOAN

Sợi dây neo giữ bản sắc

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, phong tục thăm nhau ngày Tết của đồng bào Cơ Tu vẫn bền bỉ như dòng suối chảy mãi không ngừng.

Những cuộc thăm hỏi vượt dốc, băng suối không chỉ đơn thuần là xã giao, mà là sợi dây vô hình thắt chặt tình đoàn kết tộc người. Nó nhắc nhở thế hệ trẻ biết yêu thương nguồn cội, biết trân trọng giá trị của gia đình và cộng đồng.

Ngày Xuân, đi dưới tán rừng xanh thẳm, nghe tiếng chiêng ngân vang, bắt gặp những nụ cười hiền hậu và cái nắm tay thật chặt của đồng bào Cơ Tu, ta mới thấm thía hết vẻ đẹp của sự mộc mạc.

Tết của người Cơ Tu không ồn ào, phô trương, mà thấm đẫm tình người - một nét chấm phá đầy chất thơ trong bức tranh văn hóa đa sắc màu của thành phố bên sông Hàn.

NGỌC DŨNG - YẾN LOAN

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/tet-cua-nguoi-co-tu-tham-nhau-de-thuong-nhau-hon-3324811.html