Tết ông Công, ông Táo trong đời sống hiện đại

3 giờ trướcBài gốc

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, không ai có thể xác định chính xác tục lệ Tết ông Công, ông Táo có từ bao giờ. Chỉ biết rằng, qua nhiều thế hệ, nghi lễ này đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của người Việt, trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Tết cổ truyền. Tại Lạng Sơn, phong tục này phổ biến trong cộng đồng người dân tộc Kinh và một bộ phận người dân tộc Tày, Nùng. Đây cũng được coi là thời điểm khởi đầu cho những ngày dọn dẹp, sửa sang nhà cửa, chuẩn bị đón năm mới với mong ước bình an, no đủ.

Ông Hoàng Văn Páo, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa tỉnh Lạng Sơn cho biết: Theo quan niệm dân gian, ông Công, ông Táo là những vị thần được Ngọc Hoàng cử xuống trần gian để theo dõi, ghi chép việc tốt – xấu của mỗi gia đình trong suốt một năm. Đến ngày 23 tháng Chạp, các vị cưỡi cá chép lên thiên đình để tâu báo. Chính vì vậy, lễ cúng ông Công, ông Táo không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới thuận hòa, gia đình yên ấm.

Người bán chăm sóc cá vàng chuẩn bị cho Tết ông Công, ông Táo

Trong phong tục truyền thống, lễ tiễn Táo quân thường được tổ chức với mâm cỗ đầy đặn, cá chép sống được thả ra sông, suối sau lễ cúng như phương tiện để các vị “cưỡi” về trời. Đây cũng là dịp các thành viên trong gia đình cùng nhau quét dọn, làm sạch gian bếp – không gian gắn liền với bếp lửa, bữa cơm sum họp, biểu tượng của sự no ấm và hạnh phúc. Những hình ảnh quen thuộc ấy đã trở thành ký ức sâu đậm, in dấu trong tâm thức của nhiều thế hệ người Việt.

Gắn bó với phong tục này suốt nhiều năm, bà Phạm Kim Lan, khối 7, phường Tam Thanh chia sẻ: Cứ đến ngày 23 tháng Chạp, gia đình tôi lại chuẩn bị mâm cỗ tiễn ông Táo về trời. Trong mâm lễ không thể thiếu cá chép để thả xuống sông. Tôi cho rằng, những phong tục như thế này cần được gìn giữ, bởi đó là sợi dây kết nối giữa các thế hệ trong gia đình, để con cháu hiểu và trân trọng hơn những giá trị truyền thống.

Trong đời sống hiện đại, không gian sống và nhịp sinh hoạt đã có nhiều thay đổi, phong tục Tết ông Công, ông Táo cũng không còn giữ nguyên hình thức như trước. Nhiều gia đình sinh sống tại các khu chung cư, nhà ở đô thị không còn điều kiện bày biện mâm cỗ lớn hay thả cá chép xuống sông suối như truyền thống, thay vào đó là những nghi lễ giản lược, phù hợp với hoàn cảnh. Tuy nhiên, sự giản lược ấy không đồng nghĩa với phai nhạt giá trị, mà phản ánh một sự chuyển dịch trong nhận thức: từ coi trọng hình thức sang đề cao ý nghĩa tinh thần.

Người dân mua đồ lễ chuẩn bị cho Tết ông Công, ông Táo

Thay cho mâm lễ cầu kỳ, nhiều gia đình, nhất là các gia đình trẻ ở khu vực đô thị, lựa chọn cách tổ chức gọn nhẹ, đơn giản hơn với hoa quả, bánh kẹo, một mâm cơm nhỏ đủ đầy tấm lòng thành kính. Điều cốt lõi vẫn là sự sum họp, nhắc nhở nhau giữ gìn nếp nhà và hướng tới những điều tốt đẹp.

Chia sẻ về việc giữ gìn phong tục này trong gia đình, chị Hà Thị Hằng, thôn Pò Mục, xã Lộc Bình cho biết: Gia đình tôi gồm hai vợ chồng cùng 3 con nhỏ. Mặc dù công việc hai vợ chồng khá bận rộn, nhưng năm nào vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, gia đình tôi cũng dành thời gian làm lễ cúng ông Công, ông Táo. Mâm lễ không quá cầu kỳ, quan trọng là cả nhà quây quần bên nhau. Đây cũng là ngày để cả gia đình nhìn lại một năm đã qua và chuẩn bị tâm thế cho năm mới.

Giữ gìn phong tục Tết ông Công, ông Táo theo hướng văn minh, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện sống hiện đại chính là cách để truyền thống tiếp tục hiện diện bền bỉ trong đời sống xã hội. Trong dòng chảy hiện đại hóa, Tết ông Công, ông Táo không chỉ như một nghi lễ truyền thống, mà là lúc mỗi gia đình tự soi lại nếp sống, cách ứng xử và trách nhiệm của mình trước thềm năm mới. Đó không chỉ là sự kế thừa những giá trị văn hóa lâu đời, mà còn là quá trình sáng tạo, thích ứng, đưa phong tục này tiếp tục lan tỏa ý nghĩa, giá trị trong mỗi gia đình người dân Lạng Sơn khi Tết đến, Xuân về.

HOÀNG HIẾU - HOÀNG NHƯ

Nguồn Lạng Sơn : https://baolangson.vn/tet-ong-cong-ong-tao-trong-doi-song-hien-dai-5077008.html