Thách thức đại chúng của Viettel Global

7 giờ trướcBài gốc

Kết thúc phiên giao dịch 14/1, cổ phiếu VGI của Tổng CTCP Đầu tư Quốc tế Viettel (Viettel Global) tăng trần, đạt mức giá 119.900 đồng/cổ phiếu. Đây là phiên tăng trần thứ 3 trong 4 phiên gần nhất của VGI, đưa giá cổ phiếu lên mức cao nhất lịch sử.

Chuỗi tăng giá đưa vốn hóa thị trường của Viettel Global vượt mức 348.000 tỷ đồng, tương ứng 13,4 tỷ USD, đưa doanh nghiệp này vào nhóm 5 công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất toàn thị trường chứng khoán.

Giá cổ phiếu VGI tăng trong bối cảnh doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ công bố kết quả kinh doanh năm 2025 tích cực. Dù chưa công bố riêng lẻ, song Tập đoàn Viettel – công ty mẹ của Viettel Global, mới đây đã công bố lợi nhuận toàn tập đoàn năm 2025 đạt hơn 220 nghìn tỷ đồng, tăng 13,8% so với năm trước.

Tập đoàn Viettel cũng cho biết ở thị trường nước ngoài – khu vực chính của Viettel Global, doanh thu tăng trưởng 23,9%, là mức tăng cao nhất trong 9 năm qua. Trong 10 thị trường đầu tư nước ngoài, Viettel giữ vị trí là nhà mạng lớn nhất tại 7 nước gồm Lào, Campuchia, Myanmar, Đông Timor, Burundi, Haiti, Mozambique.

Hội đồng quản trị Viettel Global cũng mới thông qua kế hoạch kinh doanh năm 2026, đồng thời phê duyệt kế hoạch đầu tư tại các thị trường quốc tế với tổng giá trị gần 710 triệu USD.

Trong đó, Metfone (Campuchia) và Movitel (Mozambique) là hai thị trường được phân bổ vốn lớn nhất, với quy mô lần lượt khoảng 185,4 triệu USD và 167,5 triệu USD.

Mytel (Myanmar) dự kiến đầu tư khoảng 92,4 triệu USD, Halotel (Tanzania) gần 92 triệu USD, Lumitel (Burundi) hơn 52 triệu USD, trong khi các thị trường còn lại như Natcom (Haiti), Unitel (Lào) và Telemor (Đông Timor) có mức đầu tư dưới 50 triệu USD.

Một số thị trường có KPI cao đột biển bao gồm: Telemor, Lumitel, Movitel, Unitel do có phát sinh dự án xây tổng trạm mới; Halotel đầu tư lớn nhưng vẫn nằm trong chiến lược 2026-2030.

Những kết quả kinh doanh mạnh mẽ tạo đà thúc đẩy giá cổ phiếu Viettel Global, song niềm vui tăng giá cổ phiếu lại không dành cho số đông.

Với hơn 3 tỷ cổ phiếu đang lưu hành, trong đó Tập đoàn Viettel sở hữu tới 99,03%, cổ đông nhỏ lẻ chiếm chưa tới 1%, gần như toàn bộ lợi ích của VGI đều tập trung về một mối hay nói cách khác, tính đại chúng của VGI rất thấp.

Ở góc độ một công ty niêm yết, cổ phiếu VGI không phải đối tượng thích hợp cho các nhà đầu tư, khi mang tới rủi ro độc quyền và thiếu minh bạch.

Thực tế, đầu năm nay, khi Luật số 56/2024/QH15 có hiệu lực từ thời điểm ngày 1/1/2026 quy định mới về điều kiện công ty đại chúng phải có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải là cổ đông lớn nắm giữ, Viettel Global đã thông báo không còn đáp ứng điều kiện này.

Thông báo cho biết, Viettel Global vẫn được duy trì tư cách công ty đại chúng đến hết 31/12/2026. Trong thời gian tới, Tổng công ty sẽ tìm các phương án khắc phục phù hợp nhằm nỗ lực hoàn thiện và đáp ứng quy định.

Đây có thể coi là điểm yếu lớn của Viettel Global khi so với những người anh em khác cùng “họ Viettel”. Cụ thể, Tổng công ty cổ phần công trình Viettel (CTR) có tỉ lệ cổ đông nhỏ lẻ lên tới gần 29%, còn Tổng công ty cổ phần bưu chính Viettel có tỉ lệ lên tới gần 37%.

Hiện nay, các văn bản ngoài Luật chứng khoán vẫn có quy định cho cơ chế đặc thù như Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15).

Theo đó, trong thời gian thực hiện kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước đã được phê duyệt, các doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi sang công ty cổ phần nếu chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán thì không bị hủy tư cách công ty đại chúng ngay trong giai đoạn tái cấu trúc này.

Kích hoạt làn sóng mới

Thách thức quản trị mà Viettel Global phải đối mặt không phải là cá biệt. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp niêm yết quốc doanh vẫn duy trì tỉ lệ sở hữu rất cô đặc, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như nhóm doanh nghiệp quân đội, dầu khí, vận tải, khu công nghiệp…

Ngay trong lĩnh vực được đại chúng hóa cao như ngân hàng, BIDV hiện có tỷ lệ cổ đông nhỏ lẻ chỉ hơn 5,6%, cũng chưa đáp ứng được quy định mới. Với quy định mới đòi hỏi sự hiện diện nhiều hơn của cổ đông nhỏ lẻ, có khá nhiều doanh nghiệp quốc doanh sẽ không thể đáp ứng.

Mặc dù vậy, chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận định, rủi ro hủy tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết của một số công ty quy mô lớn như trường hợp của Viettel Global rất thấp.

Thay vào đó, điều kiện mới có thể kích hoạt làn sóng thoái vốn các doanh nghiệp Nhà nước, giúp cổ phiếu của các công ty trên trở nên đại chúng hơn.

Với việc Trung ương ban hành Nghị quyết 79/NQ-TW, trong đó xác định rõ vai trò, vị trí và định hướng phát triển của khu vực kinh tế nhà nước trong bối cảnh mới, hoạt động thoái vốn Nhà nước cũng được đặt ra rõ nét hơn.

Công ty chứng khoán HSC đưa ra một danh sách các cổ phiếu có tiềm năng thoái vốn trong giai đoạn tới. Ở nhóm ngân hàng, 4 nhà băng lớn gồm BIDV (tỷ lệ sở hữu nhà nước 79,6%), Vietinbank (64,5%), Vietcombank (74,8%) và MBB (44,3%), dự kiến sẽ từng bước đưa tỷ lệ sở hữu Nhà nước về khoảng 65%.

Nhóm dầu khí – khu vực có nhiều doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu bị thâu tóm gần như tuyệt đối như PGV hiện có tỷ lệ sở hữu Nhà nước lên tới 99,2%, GAS (95,8%), BSR (92,1%)… Các doanh nghiệp này đang lên kế hoạch giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước về khoảng 65%.

Tương tự, một số doanh nghiệp trong lĩnh vực vận tải cũng có tỷ trọng sở hữu Nhà nước lớn như ACV (95,4%), VEA (88,5%), Vietnam Airlines (86,4%) và VTP (60,8%), cũng có lộ trình hạ tỷ lệ sở hữu Nhà nước về vùng 50 - 65%.

Để duy trì hiện diện trên thị trường chứng khoán, các doanh nghiệp buộc phải tìm cách giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước, qua đó gia tăng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Về dài hạn, quá trình thoái vốn và tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước được kỳ vọng sẽ cải thiện tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, gia tăng thanh khoản, tăng cường tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Trần Anh

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/thach-thuc-dai-chung-cua-viettel-global-d43904.html