Thách thức kép với doanh nghiệp thủy sản trong hành trình gỡ 'thẻ vàng'

5 giờ trướcBài gốc

Thách thức kép với doanh nghiệp thủy sản trong hành trình gỡ “thẻ vàng”

Theo phản ánh của Hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nhiều doanh nghiệp đang rơi vào tình thế khó khăn khi tôm nguyên liệu thu mua từ một số địa bàn không đủ điều kiện cấp chứng thư xuất khẩu sang EU và các thị trường tương đương. Điều này đồng nghĩa với việc dù đã hoàn tất chế biến, sản phẩm vẫn không thể thông quan, buộc doanh nghiệp phải hủy đơn hàng hoặc chuyển hướng sang thị trường khác với giá trị thấp hơn. Hệ lụy không dừng lại ở việc mất doanh thu. Các doanh nghiệp còn phải gánh thêm chi phí lưu kho, bảo quản lạnh và đối mặt với nguy cơ bị phạt hợp đồng do không đảm bảo tiến độ giao hàng.

Ông Võ Văn Phục, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam cho rằng, điều đáng lo ngại không phải là tiêu chuẩn cao, mà là sự thiếu đồng bộ trong quá trình thực thi. Doanh nghiệp sẵn sàng tuân thủ quy định để giữ thị trường EU, nhưng khi nguyên liệu đầu vào bị vướng do chưa được đưa vào diện giám sát dư lượng hoặc chưa có mã số vùng nuôi, thì gần như không có cách xoay xở.

Cà Mau hiện là địa phương có diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước, với đặc thù chủ yếu là mô hình nuôi quảng canh và quảng canh cải tiến, mang tính nhỏ lẻ, phân tán. Chính đặc điểm này khiến việc thiết lập hệ thống giám sát dư lượng đồng bộ và cấp mã số vùng nuôi gặp nhiều trở ngại. Khi các quy định được áp dụng theo hướng đồng loạt, không tính đến yếu tố đặc thù, thì rủi ro bị “loại khỏi cuộc chơi” lại rơi vào chính những vùng nguyên liệu quan trọng nhất.

Theo các chuyên gia, bài toán hiện nay không đơn thuần là câu chuyện kỹ thuật, mà phản ánh sự “lệch pha” giữa chính sách và thực tiễn sản xuất. Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP cho rằng, việc kiểm soát dư lượng và truy xuất nguồn gốc là yêu cầu tất yếu nếu Việt Nam muốn giữ vững thị trường EU.

Tuy nhiên, cách tiếp cận cần linh hoạt hơn, dựa trên đánh giá rủi ro thay vì áp dụng cứng nhắc. Không thể phủ nhận EU là thị trường có tiêu chuẩn rất cao, nhưng họ cũng đánh giá cao những hệ thống quản lý có tính thực tiễn và minh bạch. Nếu chúng ta xây dựng được cơ chế giám sát phù hợp với đặc thù nuôi trồng, kết hợp với lộ trình chuyển đổi rõ ràng, thì vừa đảm bảo tuân thủ, vừa không làm gián đoạn chuỗi cung ứng.

Ở một góc nhìn khác, TS. Lê Thanh Tùng, chuyên gia nông nghiệp cho biết, trong hành trình gỡ “thẻ vàng” thì việc nâng chuẩn không thể chỉ dừng ở khai thác mà cần bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị, đặc biệt khâu nuôi trồng là nơi quyết định chất lượng nguyên liệu đầu vào. Tuy nhiên, chính sách cũng cần tính đến đặc thù sản xuất nhỏ lẻ của Việt Nam để có lộ trình phù hợp.

Trước tình hình này, VASEP đã kiến nghị Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường (NAFIQPM), Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất mở rộng phạm vi vùng nuôi được giám sát, đẩy nhanh tiến độ cấp mã số vùng nuôi, đồng thời áp dụng phương thức quản lý dựa trên đánh giá rủi ro.

Các chuyên gia cũng cho rằng cần có cơ chế chuyển tiếp hợp lý trong giai đoạn hiện nay. Việc “siết” tiêu chuẩn là cần thiết, nhưng nếu thiếu lộ trình và hướng dẫn cụ thể, sẽ dễ dẫn đến tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp và người nuôi. Có thể thấy, câu chuyện vùng nuôi và chứng thư xuất khẩu không còn là vấn đề riêng lẻ của một địa phương, mà đã trở thành phép thử đối với năng lực điều hành và thích ứng của toàn ngành thủy sản.

Đức Hiền

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/thach-thuc-kep-voi-doanh-nghiep-thuy-san-trong-hanh-trinh-go-the-vang-181015.html