Sầu riêng được bày bán tại Chanthaburi, Thái Lan. Ảnh: THX/TTXVN
Mục tiêu không chỉ là nâng cao chất lượng xuất khẩu mà còn hướng tới phát triển bền vững và gia tăng giá trị cho người nông dân.
Theo báo The Nation, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng MHESI Yodchanan Wongsawat mới đây đã tới tỉnh Chanthaburi, thủ phủ sầu riêng của Thái Lan, để khảo sát việc ứng dụng khoa học và công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng, chế biến và xuất khẩu trái cây.
Phát biểu trong chuyến thăm, ông Yodchanan nhấn mạnh sầu riêng không nên chỉ được nhìn nhận như một loại trái cây thương mại thông thường, mà là sản phẩm nông nghiệp có giá trị cao, chứa đựng nhiều tiềm năng đổi mới và phát triển.
MHESI hiện tập trung thúc đẩy năm hướng phát triển chính để nâng cấp ngành công nghiệp sầu riêng. Trong đó, trí tuệ nhân tạo đang được đưa vào các nhà máy đóng gói nhằm hỗ trợ kiểm tra độ chín và phân loại trái theo trọng lượng với độ chính xác cao hơn. Nhiều doanh nghiệp Thái Lan cũng đầu tư các dây chuyền chế biến đạt chuẩn quốc tế như công nghệ sấy đông khô hay chiên chân không để đa dạng hóa sản phẩm.
Bên cạnh AI, công nghệ hạt nhân cũng được ứng dụng nhằm hỗ trợ xuất khẩu. Theo MHESI, việc sử dụng tia X với liều lượng được kiểm soát có thể giúp kéo dài thời gian bảo quản, làm chậm quá trình chín và loại bỏ sâu bệnh gây hại, qua đó giúp trái cây Thái Lan đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe tại những thị trường lớn như Mỹ và Trung Quốc.
Thái Lan đồng thời ghi nhận hiệu quả của công nghệ tia gamma trong xử lý ruồi đục quả tại Chanthaburi suốt hơn 20 năm qua. Chương trình này giúp giảm đáng kể việc sử dụng hóa chất trong canh tác, đồng thời tiết kiệm chi phí cho nông dân.
Một điểm đáng chú ý khác là việc phát triển các phương pháp kiểm tra chất lượng không phá hủy nhằm thay thế cách đánh giá thủ công truyền thống. Công nghệ dựa trên tần số hiện có thể xác định độ chín, tỷ lệ thịt quả và độ ẩm của sầu riêng với độ chính xác cao hơn. Theo giới chuyên môn, đây được xem là bước chuyển từ kinh nghiệm “gõ cành, nghe tiếng” sang hệ thống tiêu chuẩn khoa học có khả năng được quốc tế công nhận.
Không chỉ dừng ở khâu sản xuất và kiểm định, Thái Lan còn tìm cách tạo thêm giá trị từ các phụ phẩm của sầu riêng theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Viện Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Thái Lan cùng các trường đại học đã thành công trong việc chiết xuất cellulose và chất xơ chất lượng cao từ vỏ sầu riêng, phần trước đây thường bị xem là phế thải. Các vật liệu này có thể được sử dụng để sản xuất bao bì thân thiện môi trường, bột giấy cao cấp hoặc vật liệu composite phục vụ ngành nội thất bền vững.
Ngoài ra, công nghệ chế biến mới cũng đang mở ra nhiều hướng đi cho ngành thực phẩm. Thịt sầu riêng hiện được nghiên cứu để phát triển thành các sản phẩm đồ uống như nước ép đóng chai hay bột pha chế, vừa giữ được hương vị đặc trưng, vừa tạo cảm giác dễ sử dụng hơn với người tiêu dùng quốc tế.
Theo Bộ trưởng Yodchanan, việc kết hợp khoa học với những lợi thế sẵn có của nông nghiệp Thái Lan không chỉ giúp nâng giá trị trái sầu riêng mà còn góp phần cải thiện thu nhập, đời sống của người nông dân, đồng thời đưa Thái Lan tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo về trái cây của khu vực theo hướng bền vững.
Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc