Thái Lan - Việt Nam trước bước chuyển chiến lược

2 giờ trướcBài gốc

Tiêu bài viết trên tờ The Nation Thailand

Vượt ra ngoài các nghi thức và thông điệp kỷ niệm, chuyến thăm còn phát đi tín hiệu có ý nghĩa thương mại sâu sắc hơn: Thái Lan và Việt Nam đang tìm cách tái định vị mình - không còn là những đối thủ - mà trở thành các đối tác bổ trợ cho nhau trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi.

Chuyến thăm bắt đầu bằng lịch sử

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không bắt đầu chuyến công du tại Bangkok. Thay vào đó là tỉnh Udon Thani ngày 27/5 để thăm Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và gặp gỡ cộng đồng người Việt tại Thái Lan trước khi tới thủ đô Bangkok vào cuối ngày.

Việc lựa chọn Udon Thani mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Điều đó cho thấy nhà lãnh đạo Việt Nam đặt mối liên kết nhân dân vào trung tâm của chuyến thăm, nhấn mạnh rằng quan hệ giữa Thái Lan và Việt Nam không chỉ giới hạn trong ngoại giao chính thức mà còn có nền tảng sâu sắc trong các cộng đồng đã kết nối hai quốc gia suốt nhiều thế hệ.

The Nation Thailand đưa tin về lễ đón trọng thể Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sáng 28/5

Chương trình ngoại giao chính diễn ra ngày 28/5 tại Tòa nhà Chính phủ, nơi nhà lãnh đạo Tô Lâm được đón tiếp trọng thể với nghi thức cấp cao, bao gồm quốc thiều và lễ duyệt đội danh dự.

Hai nhà lãnh đạo sau đó có cuộc gặp riêng tại Phòng Ngà voi trước khi bước vào hội đàm cấp cao tại tòa nhà Phakdi Bodin. Cuộc hội đàm kéo dài gần một giờ, tiếp đó là lễ trao đổi các bản ghi nhớ hợp tác (MOU), họp báo chung tại tòa nhà Santi Maitri và tiệc chiêu đãi chính thức.

Diễn đàn doanh nghiệp đặt chuỗi cung ứng vào vị trí trung tâm

Đối với khu vực tư nhân, sự kiện được theo dõi sát sao nhất diễn ra cuối ngày hôm nay 28/5, khi Thủ tướng Anutin và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng khai mạc Diễn đàn Doanh nghiệp Thái Lan - Việt Nam 2026 tại khách sạn The Ritz-Carlton Bangkok. Diễn đàn dự kiến thu hút khoảng 400-500 đại biểu từ khu vực công và tư, với nhiều bản ghi nhớ kinh doanh được ký kết giữa hai nước. Nhà lãnh đạo Việt Nam cũng sẽ có các cuộc gặp riêng với nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn của Thái Lan.

Phó Giáo sư Lae Dilokvidhyarat, cố vấn Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Thái Lan cho biết, mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Thái Lan - Việt Nam được thiết lập năm 2025 dựa trên ba trụ cột: hòa bình bền vững, tăng trưởng bền vững và tương lai bền vững. Ông nhấn mạnh từ “bền vững” không chỉ là ngôn ngữ ngoại giao mà cần được chuyển hóa thành kết quả thực tế.

Ông cho rằng, một vấn đề đặc biệt quan trọng là xây dựng cơ sở sản xuất chung cho xuất khẩu, giúp tránh tình trạng hàng hóa bị đổi nhãn hoặc trung chuyển qua một quốc gia để né biện pháp thương mại, từ đó có thể dẫn đến thâm hụt thương mại hoặc bị đưa vào danh sách "đen" của Mỹ. Ông nhấn mạnh hai nước đang ở vị thế tương đồng trong vấn đề này, khiến cách tiếp cận mới về đầu tư chung trở thành hướng đi quan trọng.

Từ cạnh tranh “được - mất” sang đối tác chiến lược

Trong phần lớn thập niên qua, Thái Lan và Việt Nam thường được xem là "đối thủ" trực tiếp trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt khi các tập đoàn đa quốc gia triển khai chiến lược “China+1” để đa dạng hóa sản xuất ngoài Trung Quốc.

Tuy nhiên, chuyến thăm Thái Lan lần này cho thấy một cách tiếp cận khác. Thay vì tiếp tục cạnh tranh, hai nước đang tìm cách định vị mình như một nền tảng sản xuất và đầu tư kết hợp.

Theo cách tiếp cận này, thế mạnh của Thái Lan trong các ngành công nghiệp thượng nguồn, vật liệu công nghiệp, nghiên cứu, trụ sở khu vực và mạng lưới cung ứng tiên tiến có thể được kết nối với thế mạnh của Việt Nam về lắp ráp quy mô lớn, lao động trẻ và sản xuất điện tử.

Diễn đàn Doanh nghiệp Thái Lan - Việt Nam 2026 cũng cho thấy hai nước đang xúc tiến triển khai bản Kế hoạch hành động chung cho quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giai đoạn 2026-2031, được ký kết ngày 28/5.

Mục tiêu thương mại 25 tỷ USD

Thái Lan và Việt Nam đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD vào năm 2027. Thương mại hai chiều đạt 22,1 tỷ USD trong năm 2025, tăng từ 8,9 tỷ USD năm 2013 - tức tăng gần 2,5 lần chỉ trong hơn một thập kỷ.

Các mặt hàng xuất khẩu chính của Thái Lan sang Việt Nam gồm dầu tinh chế, hạt nhựa, hóa chất, xe cộ và linh kiện ô tô, mạch tích hợp - phản ánh vai trò của Thái Lan trong sản xuất thượng nguồn và trung gian.

Trong khi đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Thái Lan chủ yếu là điện thoại di động, máy tính, thiết bị điện, nông sản và thủy sản, cho thấy vai trò ngày càng lớn của Việt Nam như một trung tâm sản xuất điện tử toàn cầu.

Đây không còn là bức tranh cạnh tranh trực diện mà là sự kết nối chuỗi cung ứng: Việt Nam lắp ráp, Thái Lan cung cấp nguyên liệu và linh kiện, và cả hai cùng xuất khẩu ra thị trường toàn cầu.

“China+2” nổi lên như chiến lược mới

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong kế hoạch hành động là việc đề cập trực tiếp chiến lược “China+2”. Ý nghĩa thực tế rất rõ ràng: thay vì buộc các tập đoàn đa quốc gia phải chọn giữa Thái Lan và Việt Nam, hai nước muốn tự định vị như một “gói đầu tư liên kết”.

Theo kế hoạch, Hội đồng Đầu tư Thái Lan (BOI) và Bộ Tài chính Việt Nam sẽ phối hợp chính sách nhằm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Chiến lược này phù hợp với xu hướng của nhiều tập đoàn đa quốc gia hiện nay - sử dụng “chiến lược thị trường song song” tại ASEAN, chọn Thái Lan làm trụ sở khu vực và Việt Nam làm căn cứ sản xuất. Một ví dụ gần đây là việc CPF mua lại 100% CP Pokphand tại Việt Nam, củng cố vị thế nông nghiệp - công nghiệp của tập đoàn này trong một thị trường giàu tiềm năng dài hạn.

Tập trung vào bán dẫn, xe điện và kinh tế số

Kế hoạch hành động đặc biệt nhấn mạnh ba ngành công nghiệp tương lai: bán dẫn, xe điện và kinh tế số.

Trong lĩnh vực bán dẫn, hai nước có những lợi thế bổ trợ cho nhau. Thái Lan đã xây dựng hệ sinh thái bán dẫn hậu kỳ trong nhiều thập kỷ, trong khi Việt Nam sở hữu lực lượng kỹ sư trẻ đang gia tăng và mối liên kết mạnh với mạng lưới sản xuất của Samsung tại Hà Nội và Hải Phòng.

Trong kinh tế số, Cơ quan Đổi mới Quốc gia Thái Lan và Trung tâm Đổi mới Quốc gia Việt Nam được kỳ vọng sẽ phát triển cơ chế hợp tác. Một lĩnh vực thực tế khác là mở rộng hệ thống thanh toán QR xuyên biên giới, bao gồm kết nối thuận lợi hơn giữa PromptPay và VietQR.

Hành lang logistics mới

Kết nối giao thông là một trụ cột lớn khác trong chương trình hợp tác mới. Kế hoạch nhấn mạnh phát triển các tuyến vận tải dọc Hành lang Kinh tế Đông - Tây, đặc biệt là Quốc lộ 9 và Quốc lộ 12 nối Thái Lan, Lào và Việt Nam. Nếu các tuyến này được nâng cấp và khai thác hiệu quả hơn, chi phí logistics và thời gian vận chuyển giữa Đông Bắc Thái Lan với miền Trung và miền Nam Việt Nam có thể giảm đáng kể.

Kế hoạch còn bao gồm hội nghị thượng đỉnh giữa 9 tỉnh của Thái Lan, Lào và Việt Nam, cho thấy nỗ lực đưa các nền kinh tế địa phương tham gia sâu hơn thay vì chỉ là dự án cấp trung ương.

Mối quan hệ đối tác Thái Lan không thể bỏ lỡ

Cái bắt tay giữa Thủ tướng Anutin và nhà lãnh đạo Tô Lâm không chỉ là cử chỉ ngoại giao. Nó phản ánh lựa chọn chiến lược của cả hai bộ máy lãnh đạo nhằm vượt qua mô hình cạnh tranh cũ để xây dựng tương lai kinh tế gắn kết hơn.

Trong bối cảnh địa chính trị đang tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu và căng thẳng thương mại buộc các quốc gia phải tìm kiếm đối tác đáng tin cậy, Thái Lan và Việt Nam đang lựa chọn hợp tác vào thời điểm có thể định hình giai đoạn tiếp theo của sản xuất và đầu tư tại ASEAN.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/thai-lan-viet-nam-truoc-buoc-chuyen-chien-luoc-10418432.html