Trước diễn biến ngày càng khó lường của thời tiết, các địa phương, đơn vị trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo hướng chủ động phòng, chống thiên tai từ sớm, từ xa. Trong ảnh: Hồ Nặm Cắt (xã Phong Quang) được xả nước trước mùa mưa bão, bảo đảm dung tích phòng lũ.
Gia cố các công trình thủy lợi
Nhằm ứng phó với những diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết, ngay sau khi kết thúc mùa mưa năm 2025, các cấp, ngành chức năng trong tỉnh đã tiến hành kiểm tra, đánh giá quy trình vận hành các cống dưới đê, trạm bơm tiêu, đồng thời chủ động triển khai các giải pháp bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đường thủy nội địa trước mùa mưa bão. Trọng tâm là gia cố, sửa chữa các công trình thủy lợi.
Là địa phương có hệ thống thủy lợi tương đối lớn với 473 hồ chứa nước, 1.763 đập dâng, 386 trạm bơm cùng 896 tuyến kênh mương, phai tạm, hằng năm, việc kiểm tra, duy tu, gia cố các công trình này luôn được tỉnh triển khai từ sớm.
Ông Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Khai thác thủy lợi Thái Nguyên, cho biết: Đơn vị hiện quản lý 215 công trình thủy lợi, trong đó có các hồ chứa lớn như Núi Cốc, Vai Miếu. Ngay khi mùa mưa năm 2025 kết thúc, đơn vị đã tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng, kịp thời sửa chữa, gia cố nhằm bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa bão năm nay.
Công nhân Công ty TNHH Một thành viên Khai thác thủy lợi Thái Nguyên thường xuyên kiểm tra thiết bị, máy móc tại hồ Núi Cốc nhằm bảo đảm vận hành hệ thống xả lũ kịp thời, đúng quy định khi mực nước dâng cao.
Đối với Công ty TNHH Một thành viên Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Bắc Kạn, công tác duy tu, bảo dưỡng 236 công trình thủy lợi đang quản lý cũng được triển khai từ rất sớm.
Cùng với đó, hơn 3.060 công trình thủy lợi đã giao cho UBND các xã, phường quản lý, khai thác cũng được các địa phương quan tâm bảo vệ, nhất là trong điều tiết nước, vận hành hồ chứa, bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa lũ, thực hiện kế hoạch tích, xả nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân.
Công tác quản lý đê điều cũng được triển khai quyết liệt. Theo đó, 6 tuyến đê cấp III và cấp IV với tổng chiều dài trên 48km luôn được quản lý chặt chẽ. Thời gian qua, tỉnh đã kiên quyết xử lý 2 vụ vi phạm pháp luật về đê điều.
Có thể khẳng định, việc gia cố, sửa chữa các công trình thủy lợi, bảo vệ đê điều, phòng chống thiên tai trước mùa mưa bão được Thái Nguyên triển khai bài bản, đúng quy định. Qua đó góp phần bảo đảm an toàn chống lũ, an toàn công trình, cung cấp nước tưới cho sản xuất nông nghiệp và phục vụ các mục tiêu dân sinh.
Riêng năm 2025, toàn tỉnh đã đầu tư duy tu, nâng cấp, sửa chữa 69 công trình thủy lợi, đê điều, phòng chống thiên tai.
Đơn vị thi công khẩn trương đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành công trình khắc phục khẩn cấp tuyến đê Gang Thép vượt kế hoạch.
Đẩy nhanh tiến độ các công trình cấp bách
Trong hành trình “trị thủy”, nhiều công trình cấp bách đang được Thái Nguyên tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công. Đơn cử, tại công trường xây dựng cầu Gia Bẩy, không khí lao động diễn ra khẩn trương.
Trước đó, cây cầu gắn bó với nhiều thế hệ người dân phố thị Thái Nguyên đã xuống cấp nghiêm trọng sau trận lũ lịch sử đầu tháng 10-2025. Ngay sau đó, chủ trương đầu tư xây dựng cầu mới được triển khai nhanh chóng.
Với tổng mức đầu tư trên 600 tỷ đồng, cầu Gia Bẩy mới dài gần 260m kết nối phường Phan Đình Phùng và phường Linh Sơn được khởi công ngày 3-2 vừa qua. Bà Nguyễn Thị Ngọc Hảo, người dân sinh sống tại khu vực này, chia sẻ: Chúng tôi thấy đơn vị thi công đang tích cực triển khai các hạng mục. Người dân rất mong công trình sớm hoàn thành để khắc phục điểm nghẽn dòng chảy trên sông Cầu, nâng cao khả năng thoát lũ, đồng thời bảo đảm an toàn giao thông khu vực nội thị.
Dự án xây dựng mới cầu Gia Bẩy đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu sớm hoàn thành, đưa vào sử dụng.
Trong những ngày tháng 5 nắng gắt, các hạng mục thuộc công trình khắc phục khẩn cấp tuyến đê Gang Thép, trên địa bàn phường Gia Sàng, cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Công trình do Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai làm chủ đầu tư, với tổng kinh phí 15 tỷ đồng từ nguồn ngân sách tỉnh.
Mục tiêu của dự án là nâng cấp tuyến đê, xử lý các vị trí xung yếu, hoàn thiện mặt cắt thiết kế nhằm bảo đảm an toàn, ổn định công trình, tăng cường khả năng chống lũ, kết hợp phục vụ giao thông và góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Ông Lê Duy Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai tỉnh, cho biết: Công trình được triển khai trong giai đoạn 2025-2026. Chúng tôi đang phối hợp với các nhà thầu tập trung thi công, phấn đấu hoàn thành sớm nhất để kịp thời phát huy hiệu quả trong mùa mưa bão.
Nhằm hạn chế tình trạng ngập úng cục bộ tại các khu vực nội thị, nhất là trên các tuyến đường Minh Cầu, Lương Ngọc Quyến, Hoàng Văn Thụ…, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai và hoàn thành nhiều hạng mục cải tạo hệ thống thoát nước tại khu vực trung tâm.
Một số hạng mục vẫn đang tiếp tục được thực hiện, như khu vực Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên trên đường Lương Ngọc Quyến, khu vực Hoàng Gia Plaza trên đường Quang Trung.
Điều đáng mừng là sau khi được cải tạo, nút giao Minh Cầu - Hoàng Văn Thụ và khu vực trụ sở Kho bạc Nhà nước tỉnh, vốn từng là những “điểm nóng” ngập lụt cục bộ của nội thị Thái Nguyên, đã có chuyển biến rõ rệt. Chị Trịnh Hoàng Ly, người dân sinh sống tại khu vực này, chia sẻ: Qua các trận mưa lớn gần đây, nước rút khá nhanh, việc đi lại của người dân cơ bản không còn bị ảnh hưởng như trước.
Công trình cải tạo hệ thống thoát nước trên trục đường Quang Trung (phường Quyết Thắng) đang được khẩn trương triển khai.
Ổn định cuộc sống người dân vùng thiên tai
Với mục tiêu bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho người dân, các dự án tái định cư, di dời người dân vùng có nguy cơ ảnh hưởng bởi thiên tai, bão lũ đến nơi an toàn đang được Thái Nguyên triển khai hiệu quả.
Không chỉ đáp ứng yêu cầu phòng tránh thiên tai, các dự án này còn góp phần đầu tư đồng bộ hạ tầng điện, nước sạch, giao thông, tạo điều kiện để người dân sớm ổn định cuộc sống.
Minh chứng rõ nét là Dự án khu tái định cư tập trung xóm Liên Phương, xã Văn Lăng. Với tổng mức đầu tư trên 14,8 tỷ đồng, công trình được khởi công năm 2023 và hoàn thành cuối năm 2025. Đến nay, 35/35 hộ dân đã di chuyển vào khu tái định cư, xây dựng nhà ở và sinh sống ổn định; các hộ đều đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư vùng đặc biệt khó khăn ở thôn Nà Hỏi (xã Phúc Lộc) đang được đẩy nhanh tiến độ thực hiện để người dân làm nhà, ổn định cuộc sống trong mùa mưa bão năm nay.
Tương tự, Dự án khu tái định cư tập trung xóm Bản Tèn, xã Văn Lăng, cũng hoàn thành cuối năm 2025. Công trình được khởi công từ năm 2023 với tổng mức đầu tư trên 12 tỷ đồng. Hiện UBND xã đã ban hành quyết định bố trí di dời 33 hộ dân vào khu tái định cư, gồm 30 hộ theo quy mô dự án và 3 hộ có nhà ở bị thu hồi đất để thực hiện dự án.
Ông Triệu Văn Cương, Chi cục phó Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh, thông tin: Đến nay đã có 21/33 hộ di chuyển vào khu tái định cư tập trung xóm Bản Tèn, xây dựng nhà ở và ổn định cuộc sống. Chính quyền địa phương đang tiếp tục đôn đốc các hộ còn lại khẩn trương hoàn thiện nhà ở để sớm chuyển đến nơi ở mới.
Cùng với những dự án đã hoàn thành, tỉnh đang tập trung đẩy nhanh tiến độ Dự án tái định cư tập trung khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai tại xóm Tân Kim, xã Thần Sa.
Được khởi công từ năm 2023 với tổng mức đầu tư trên 57,5 tỷ đồng, dự án có quy mô di chuyển 84 hộ dân. Đến nay, công trình đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng. Các nhà thầu đang khẩn trương thi công các hạng mục san nền, đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật, phấn đấu hoàn thành phần xây lắp trong tháng 5.
Các hạng mục chống lũ dọc sông Cầu và trên tuyến đê Gang Thép đang được đẩy nhanh tiến độ thi công.
Ông Triệu Văn Cương cho biết thêm: Chi cục đã đề nghị chủ đầu tư tiếp tục đẩy nhanh tiến độ. Sau khi công trình hoàn thành và bàn giao đưa vào sử dụng, UBND xã Thần Sa cần khẩn trương thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân thuộc diện bố trí tái định cư.
Thực tế cho thấy, Thái Nguyên đang nỗ lực bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, bão lũ gây ra. Tuy nhiên, để những “lá chắn” phòng chống thiên tai phát huy hiệu quả, bên cạnh quyết tâm của chính quyền và các ngành chức năng, rất cần sự chủ động, ý thức phòng ngừa và tinh thần phối hợp chặt chẽ từ mỗi người dân, doanh nghiệp.
(Còn nữa)
Nhóm P.V