Từ những đồi chè trải dài trên các vùng nguyên liệu trọng điểm đến hệ thống di tích lịch sử cách mạng và kho tàng di sản văn hóa phong phú, Thái Nguyên đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu đưa văn hóa trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Không chỉ là cây trồng chủ lực, chè còn đang được Thái Nguyên định vị như một sản phẩm văn hóa đặc trưng, gắn với chiến lược phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương.
Toàn tỉnh có gần 24.000 ha chè, là một trong những vùng chè trọng điểm của cả nước
Hiện tỉnh có gần 24.000ha chè, trong đó gần 23.000ha đang cho sản phẩm với năng suất bình quân đạt gần 130 tạ/ha, tiếp tục giữ vị thế là một trong những vùng chè trọng điểm của cả nước.
Những năm gần đây, chương trình khuyến công trở thành nguồn lực hỗ trợ các hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị sản xuất.
Riêng năm 2025, toàn tỉnh triển khai 24 đề án khuyến công với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 4,66 tỉ đồng, trong đó 6 cơ sở sản xuất chè tại Đại Phúc, Tân Cương và Đồng Hỷ được hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị chế biến với tổng kinh phí trên 1 tỉ đồng.
Từ nguồn hỗ trợ này, nhiều cơ sở từng bước chuyển từ phương thức chế biến thủ công sang bán tự động, đầu tư máy sao chè, máy vò và máy sấy hiện đại nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất.
Trong khi khâu chế biến đã dần chuyển sang bán tự động, việc gặt hái tại nhiều cơ sở vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào đôi tay người lao động.
Tại xã Tân Cương, nơi hiện có 643ha chè và 68 hợp tác xã, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất chế biến chè, việc ứng dụng khoa học công nghệ và đầu tư thiết bị hiện đại đang góp phần nâng giá trị sản xuất lên khoảng 2,5 tỉ đồng/ha mỗi năm.
Bên cạnh đổi mới công nghệ, các hoạt động chuyển đổi số, xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc cũng đang mở thêm cơ hội để chè Thái Nguyên tiếp cận thị trường theo hướng chuyên nghiệp hơn.
Từ nền tảng đó, tỉnh xác định phát triển văn hóa trà trở thành thương hiệu văn hóa du lịch đặc trưng, gắn với các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, cộng đồng và trải nghiệm văn hóa tại địa phương.
Theo định hướng giai đoạn tới, Thái Nguyên tập trung phát triển các khu vực động lực như hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể gắn với sườn Đông Tam Đảo, đồng thời thu hút các nhà đầu tư chiến lược phát triển mô hình “thiên đường du lịch hồ trên núi”.
Hồ Núi Cốc được định hướng sẽ trở thành một trong những điểm du lịch trọng điểm của tỉnh
Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đón ít nhất 12 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt trên 25.000 tỉ đồng mỗi năm, qua đó khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng văn hóa và tài nguyên du lịch sẵn có.
Bên cạnh phát triển du lịch, Thái Nguyên tiếp tục dành sự quan tâm cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản với 399 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh được xếp hạng, trong đó có 3 di tích quốc gia đặc biệt.
Địa phương hiện có 1 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và 45 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tạo nền tảng quan trọng để xây dựng bản sắc văn hóa và quảng bá hình ảnh địa phương.
Trước đó, Bộ VHTTDL đã có buổi làm việc với tỉnh Thái Nguyên, theo đó, địa phương đang triển khai nhiều chương trình, đề án và cơ chế nhằm cụ thể hóa các mục tiêu phát triển văn hóa gắn với phát triển kinh tế xã hội theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh đánh giá cao những kết quả Thái Nguyên đạt được, đồng thời đề nghị địa phương tiếp tục lấy văn hóa cách mạng, văn hóa các dân tộc và văn hóa trà làm điểm nhấn để xây dựng trung tâm văn hóa đặc sắc của vùng Việt Bắc.
Bộ trưởng cũng lưu ý Thái Nguyên cần phát triển mạnh du lịch văn hóa, du lịch về nguồn và du lịch sinh thái nghỉ dưỡng gắn với lợi thế riêng, đồng thời khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa nhằm tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
NGUYỄN HOÀN