Thái Nguyên: Từ tỉnh trung du chuyển mình thành thủ phủ công nghiệp miền núi phía Bắc

2 giờ trướcBài gốc

Thủ phủ công nghiệp miền núi phía Bắc

Là một trong những địa phương quy tụ nhiều khu, cụm công nghiệp trọng điểm, những năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên đang khẳng định vai trò thủ phủ công nghiệp của khu vực miền núi phía Bắc.

Với quy mô sản xuất lớn, mật độ các khu công nghiệp dày đặc cùng tốc độ lấp đầy nhanh chóng, Thái Nguyên có nền tảng vững chãi để trở thành một trung tâm sản xuất mang tầm vóc trên bản đồ phát triển quốc gia.

Năm 2013, ngành công nghiệp - xây dựng mới chỉ chiếm khoảng 35% GRDP với nội lực sản xuất chủ yếu dựa vào khai khoáng, luyện kim, vật liệu xây dựng và may mặc. Cấu trúc này vẫn còn tồn tại một số hạn chế do việc phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên khiến giá trị gia tăng thấp và khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa kinh tế không cao.

Nền kinh tế bắt đầu tái cấu trúc mạnh mẽ khi các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo quy mô lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực điện tử được ưu tiên triển khai. Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia không chỉ thay đổi phương thức sản xuất mà còn trực tiếp lôi cuốn hệ sinh thái doanh nghiệp phụ trợ tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Những năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên đang chú trọng đầu tư phát triển hạ tầng công nghiệp

Đến giai đoạn năm 2024 - 2025, khu vực công nghiệp - xây dựng đã vươn lên chiếm trên 54% GRDP, giữ vai trò động lực chi phối tăng trưởng. Với giá trị sản xuất công nghiệp vượt ngưỡng 1 triệu tỉ đồng và kim ngạch xuất khẩu duy trì hàng chục tỉ USD mỗi năm, quy mô kinh tế của tỉnh Thái Nguyên đã dần được mở rộng.

Song hành với đó, thu ngân sách nhà nước đã ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, từ 1.874 tỉ đồng năm 2013 lên trên 29.000 tỉ đồng vào năm 2025. Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng công nghiệp cũng được chú trọng đầu tư, triển khai, tổ chức bài bản theo hướng tập trung.

Đến đầu năm 2026, toàn tỉnh có 6 khu công nghiệp đã đi vào vận hành ổn định trên tổng số 12 khu được quy hoạch, cùng với 16 cụm công nghiệp, tỉ lệ lấp đầy bình quân đạt khoảng 80%, trong đó nhiều khu đã chạm ngưỡng 100%.

Cụm công nghiệp Tân Dương (Định Hóa, Thái Nguyên) đi vào hoạt động giúp tạo sinh kế cho lao động tại địa phương

Tầm nhìn quy hoạch giai đoạn năm 2021 - 2030 tiếp tục mở rộng không gian sản xuất với định hướng 12 khu công nghiệp, 41 cụm công nghiệp và 1 khu công nghệ thông tin tập trung. Đây là bước chuẩn bị chiến lược nhằm tạo dư địa cho các ngành công nghệ cao và những dự án sản xuất quy mô lớn trong tương lai.

Tại khu vực Phú Bình, trước đây là một vùng thuần nông có thu nhập thấp, việc hình thành các khu, cụm công nghiệp đã chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu lao động sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, giải quyết việc làm ổn định cho hàng chục nghìn người dân địa phương.

Còn tại khu vực Phổ Yên, tốc độ chuyển đổi diễn ra mạnh mẽ hơn khi từ một địa bàn thuần nông đã bứt phá thành trung tâm sản xuất điện tử hiện đại. Sự phát triển của các khu công nghiệp không chỉ thúc đẩy đô thị hóa mà còn hình thành các khu dân cư, dịch vụ sầm uất, từ đó giúp thay đổi cấu trúc không gian và nhịp sống đô thị.

Sự hiện diện của đơn vị, công ty lớn nước ngoài giúp Thái Nguyên có bước nhảy vọt về tăng trưởng

Quá trình chuyển dịch này còn tác động đến chuyển dịch về sinh kế của người dân, từ sản xuất nông nghiệp thuần túy, nhiều hộ gia đình đã chủ động chuyển sang kinh doanh dịch vụ, nhà trọ và thương mại nhỏ. Những lao động trẻ giờ đây có thể lập nghiệp ngay tại quê hương, giúp giảm thiểu đáng kể tình trạng "chảy máu" lao động, góp phần vào phát triển kinh tế địa phương. Số liệu GRDP bình quân đầu người năm 2025 đã đạt khoảng 114 triệu đồng.

Bên cạnh đó, các hệ thống hạ tầng giao thông, giáo dục và y tế cũng được chú trọng đầu tư, đảm bảo người dân được tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ an sinh.

Chính quyền địa phương xác định công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là công nghệ cao là trục tăng trưởng cốt lõi, đồng thời tập trung cải cách hành chính nhằm tối ưu hóa chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Công tác giải phóng mặt bằng được triển khai khẩn trương nhằm tạo quỹ đất sạch cho các dự án chiến lược. Do đó, vai trò của chính quyền cũng chuyển đổi từ quản lý sang vị thế hỗ trợ, đồng hành cùng nhà đầu tư trong suốt quá trình triển khai dự án.

Giữ nhịp tăng trưởng bền vững

Dù vậy, tốc độ phát triển cao cũng đặt ra những thách thức nội tại, cụ thể, tỉ trọng của khu vực FDI trong sản xuất công nghiệp vẫn chiếm ưu thế lớn, đi kèm với đó là áp lực gia tăng về môi trường, hạ tầng xã hội và nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng quy mô sản xuất ngày càng mở rộng.

Định hướng trong giai đoạn tới tập trung sâu vào chất lượng tăng trưởng, do vậy, Thái Nguyên ưu tiên thu hút đầu tư có chọn lọc vào các lĩnh vực công nghệ cao, phát triển mạnh công nghiệp hỗ trợ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để từng bước giảm thiểu phụ thuộc, tăng cường tính tự chủ cho nền kinh tế.

Từ địa phương với nền tảng kinh tế nông lâm, Thái Nguyên đã dần vươn mình thành thủ phủ công nghiệp vùng Việt Bắc

Quá trình chuyển dịch của Thái Nguyên là cả một lộ trình tái cấu trúc kinh tế từ nền tảng nông - lâm nghiệp, địa phương này đang định hình rõ nét một trung tâm công nghiệp hiện đại với quy mô sản xuất, năng lực xuất khẩu và giá trị tích lũy không ngừng gia tăng.

Trước đó, Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường nhận định, trong bối cảnh phát triển mới của đất nước, Thái Nguyên đang đứng trước giai đoạn thuận lợi nhất từ trước đến nay để bứt tốc với nền tảng từ vị trí, hạ tầng, nguồn nhân lực và kết quả phát triển tích lũy qua nhiều năm.

Theo định hướng của Trung ương, tỉnh đặt mục tiêu đến trước năm 2030 trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, đạt mức thu nhập trung bình cao, gắn với vai trò trung tâm sản xuất điện tử, cơ khí chế tạo của vùng.

Để thực hiện mục tiêu đề ra, Thái Nguyên tập trung vào ba trụ cột gồm phát triển hạ tầng đồng bộ, thu hút đầu tư công nghệ cao và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Từ định hướng này, Thái Nguyên sẽ ưu tiên chất lượng tăng trưởng, mở rộng công nghiệp công nghệ cao và nâng cao năng lực nội tại, tạo nền tảng giữ vai trò trung tâm công nghiệp của vùng.

NGUYỄN HOÀN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/thai-nguyen-tu-tinh-trung-du-chuyen-minh-thanh-thu-phu-cong-nghiep-mien-nui-phia-bac-224530.html