Thăm tháp cổ giữa lòng Gia Lai

9 giờ trướcBài gốc

Toàn cảnh quần thể kiến trúc nghệ thuật tháp Bánh Ít. Ảnh: C.T.V

Tháp Bánh Ít là quần thể kiến trúc tháp cổ Champa, gồm 4 tòa tháp, có diện tích hơn 7 ngàn m2. Đây là quần thể tháp có số lượng tháp và quy mô lớn nhất trong 8 cụm tháp cổ Champa hiện còn ở tỉnh Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai).

Một lựa chọn du xuân

Tháp Bánh Ít thuộc thôn Đại Lễ, xã Tuy Phước bắc; cách trung tâm phường Quy Nhơn khoảng 20km và nằm sát bên quốc lộ 1 nên rất thuận tiện cho du khách ghé thăm. Quần thể tháp Bánh Ít được xây dựng vào cuối thế kỷ XI, đầu thế kỷ XII, gồm 4 tháp: tháp Chính (Kalan), tháp Cổng (Gopura), tháp Hỏa (Kosagrha) và tháp Bia (Posah). Nhìn từ xa, toàn bộ quần thể có hình dáng giống chiếc bánh ít - một loại đặc sản địa phương nên người dân gọi nơi đây là tháp Bánh Ít. Những dấu tích còn sót lại cho thấy, trước đây số lượng kiến trúc nhiều hơn, tạo thành một trung tâm tôn giáo hoàn chỉnh ở trung tâm 3 thành cổ: thành Thị Nại, thành Cha và thành Đồ Bàn.

Nằm trên ngọn đồi cao khoảng 100m so với mực nước biển nên để đi lên tháp, du khách phải đi bộ, leo từng bậc thang để đến được tháp chính. Con đường bậc thang dẫn lên tháp được xây dựng thoai thoải từ chân lên đến đỉnh đồi, với nhiều chiếu nghỉ dọc đường. Bậc thang được bố trí khá thấp, dễ đi. Tiết trời mùa xuân ở vùng đất võ khá dễ chịu. Trên đường đi, hai bên là cây cối xanh mát, du khách có thể tranh thủ để hít thở không khí trong lành, khi mệt thì có thể dừng nghỉ tại các chiếu nghỉ.

Tháp Chính nằm ở giữa ngọn đồi, xung quanh là bãi đất bằng phẳng. Vì vậy, du khách có thể đi xung quanh tháp và ở bất cứ phía nào cũng có thể phóng tầm mắt nhìn ra thật xa. Bên dưới là khung cảng làng quê yên bình với những cánh đồng lúa đang thì con gái, xanh ngắt; 2 nhánh sông Côn uốn lượn; nhấp nhô những làng xóm, khu dân cư…

Trong khung cảnh bình yên, lộng gió, du khách có thể tự do ngắm nhìn, khám phá những nét đẹp kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa Champa nhờ những thông tin giới thiệu về di tích đã được số hóa. Với việc quét mã QR, những người yêu thích tìm hiểu văn hóa, lịch sử có thể tự đọc các thông tin liên quan mà không cần đến hướng dẫn viên du lịch.

Trong hành trình du xuân xuyên Việt, gia đình gồm 9 thành viên của bà Nguyễn Thái Hà (ở Thành phố Hà Nội) đã chọn tháp Bánh Ít là một điểm đến, sau các điểm du lịch nổi tiếng như: Quảng Bình, Hội An, Măng Đen. Bà Hà bày tỏ ngạc nhiên và thích thú khi được tận mắt ngắm nhìn công trình tháp cổ độc đáo đã tồn tại qua gần 1 ngàn năm.

Lượng du khách chọn đến tháp Bánh Ít trong hành trình du xuân khá đa dạng, bao gồm người dân địa phương, du khách trong nước và cả du khách nước ngoài. Những ngày Tết cũng là dịp mà tháp Bánh Ít đón lượng khách đông nhất so với những dịp khác trong năm.

Năm 1982, cụm tháp Bánh Ít được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Năm 2014, nơi đây lọt vào top 10 tháp cổ thu hút du khách nhiều nhất do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công bố.

Độc đáo kiến trúc nghệ thuật Champa

Trong các tài liệu trước đây, tháp Bánh Ít còn có tên gọi khác là tháp Thị Thiện, người Pháp gọi là Tour D’argent (tháp Bạc). Đi từ chân đồi lên, du khách sẽ gặp tháp Cổng trước tiên. Đây là tháp nằm về hướng đông của khu đền tháp. Vì có chức năng làm cổng nên ngôi tháp này có 2 cửa thông nhau theo hướng đông - tây và cùng nằm trên một trục thẳng với cửa tháp Chính trên đỉnh đồi.

Lên một đoạn nữa, vòng sang phía bên trái của tháp Cổng là tháp Bia (Posah). Ngôi tháp này có kích thước tương tự như tháp Cổng, nhưng có sự khác biệt là ở đây 4 mặt tường đều trổ cửa thông ra ngoài theo 4 hướng đông - tây - nam - bắc.

Tháp Cổng, nơi có 2 cửa thông nhau theo hướng Đông - Tây, dẫn lên tháp Chính. Ảnh: Hải Yến

Trên đỉnh của ngọn đồi, đối diện với tháp Cổng là tháp Chính (Kalan). Đây là nơi tổ chức các nghi lễ cúng của người Chăm. Tháp được xây dựng với bình đồ vuông, mỗi cạnh hiện nay đo được là 12m, độ dày của tường tháp là 3m, tháp có một cửa duy nhất quay về hướng đông - bề rộng cửa 2m, trong lòng tháp mỗi cạnh đo được 5,5,m, tháp cao 29,6m. Cấu trúc của tháp gồm mặt thân chính và 3 tầng thu nhỏ về phía trên, tại các góc của tháp ở mỗi tầng đều có một tháp góc thu nhỏ trang trí…

Bên trong tháp có một tượng thờ thần Shiva. Đây là pho tượng với chiều cao 1,54m, rộng 1,06m, được phục chế năm 2013 trên cơ sở tượng thần Shiva nguyên gốc đang trưng bày tại Bảo tàng Guimet (Pháp). Tượng thần Shiva này là một trong những tác phẩm điêu khắc Champa có niên đại sớm nhất ở Bình Định cũ và thuộc phong cách điêu khắc Chánh lộ (cuối thế kỷ XI).

Kế bên tháp Chính là tháp Hỏa (Kosagrha). Ngôi tháp này được xây dựng trên bình đồ hình chữ nhật, chiều dài 12m, rộng 5m, chiều cao của tháp khoảng 10m. Đây là một kiến trúc có chức năng như nhà kho, là nơi chuẩn bị đồ tế lễ trước khi mang vào tháp Chính để tổ chức nghi lễ tôn giáo. Tháp Hỏa có hình dáng cong, lõm ở phần giữa, giống hình yên ngựa nên còn được gọi là tháp Yên Ngựa.

Trải qua gần 10 thế kỷ, 4 ngôi tháp trong quần thể tháp Bánh Ít gần như vẫn còn vẹn nguyên. Nhờ công tác trùng tu, tôn tạo, thời gian không thể phủ rêu phong trên ngôi tháp, màu gạch nung đỏ đặc trưng của các ngôi tháp Champa vẫn nổi bật giữa thiên nhiên, mây trời. Với những người yêu thích khám phá văn hóa, đây vẫn là điểm đến hấp dẫn, đáng để quay trở lại nhiều lần.

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202603/tham-thap-co-giua-long-gia-lai-a2d2a88/