Tham vọng của con người trong không gian

4 giờ trướcBài gốc

Từ khi các phi hành gia Buzz Aldrin và Neil Armstrong của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) trở thành những người đầu tiên đặt chân lên mặt trăng năm 1969, Mỹ đã giữ vị thế là cường quốc hàng đầu trong lĩnh vực không gian. Trong cuộc đua không gian mới đang diễn ra và để duy trì vị thế dẫn đầu, chính phủ Mỹ cho rằng NASA cần đưa người trở lại mặt trăng trước khi Trung Quốc lần đầu tiên làm được điều này.

"Mục tiêu là ở lại"

Đó là trọng tâm của chương trình Artemis, với mục tiêu cuối cùng là thiết lập sự hiện diện lâu dài của Mỹ trên mặt trăng. Tuy nhiên, năm 2025, chương trình này đã đối mặt không ít trở ngại, trong đó có những trì hoãn liên quan đến tên lửa đẩy Space Launch System (SLS) và tàu vũ trụ Orion. Sứ mệnh Artemis II - chuyến bay thử nghiệm có phi hành gia đầu tiên của các phương tiện này - lẽ ra đã được phóng từ nhiều tháng trước nhưng mãi đến ngày 1-4 vừa qua mới diễn ra. Việc phát triển tàu đổ bộ đưa phi hành gia xuống bề mặt mặt trăng cũng bị chậm tiến độ đáng kể.

Nhiều người từ lâu đã biết đến tham vọng của NASA về việc đưa con người trở lại mặt trăng và xây dựng căn cứ lâu dài trên đó. Kế hoạch được công bố ngày 24-3 cho thấy Ban lãnh đạo NASA đã nỗ lực đẩy nhanh tiến độ chinh phục các mục tiêu này, như đưa phi hành gia lên mặt trăng vào năm 2028 và xây căn cứ trên đó trong 7 năm. Sự điều chỉnh này diễn ra giữa lúc Trung Quốc đặt mục tiêu tiến hành sứ mệnh đổ bộ mặt trăng vào năm 2030, thậm chí sớm hơn.

Các phi hành gia Victor Glover, Jeremy Hansen và Reid Wiseman cùng làm việc trong tàu vũ trụ Orion hôm 3-4 trên hành trình tới mặt trăng. Ảnh: NASA

Cụ thể, Artemis II - chuyến bay vòng quanh mặt trăng có phi hành gia đầu tiên của NASA trong 50 năm - dùng để thử nghiệm các hệ thống hỗ trợ sự sống, đặt nền tảng cho những sứ mệnh có người trong tương lai. Sứ mệnh Artemis III tiếp theo được lên lịch phóng vào năm 2027 nhằm thử nghiệm khả năng phối hợp vận hành giữa tàu vũ trụ Orion và tàu đổ bộ mặt trăng trên quỹ đạo trái đất.

Lưu ý Mỹ đang trong cuộc đua không gian với Trung Quốc, ông Jared Isaacman, quản trị viên NASA, cam kết đưa phi hành gia nước này đặt chân lên bề mặt mặt trăng trước khi nhiệm kỳ hiện tại của Tổng thống Donald Trump kết thúc. Để phục vụ mục tiêu này, các sứ mệnh Artemis IV và Artemis V hiện được lên lịch phóng vào năm 2028.

Ông Isaacman cho rằng đây là mốc thời gian quan trọng để giúp Mỹ vượt qua Trung Quốc trong cuộc đua. "Mục tiêu không chỉ là cắm cờ hoặc để lại dấu chân. Lần này, mục tiêu là ở lại" - ông nhấn mạnh.

Căn cứ mặt trăng 20 tỉ USD

Sau sứ mệnh Artemis V, NASA kỳ vọng có thể đưa phi hành gia lên mặt trăng mỗi 6 tháng một lần, với sự hỗ trợ của các công ty không gian thương mại, từng bước xây dựng một căn cứ để con người có thể sinh sống và làm việc lâu dài.

Để đạt mục tiêu đó, ông Carlos Garcia-Galan - Giám đốc chương trình Căn cứ mặt trăng của NASA - cho biết cơ quan này sẽ từ bỏ kế hoạch xây dựng trạm không gian quay quanh mặt trăng, gọi là Gateway. Ban đầu, Gateway được thiết kế như một trạm trung chuyển cho phi hành gia đi lại giữa trái đất và bề mặt mặt trăng, đồng thời đóng vai trò trung tâm liên lạc. Tuy nhiên, NASA hiện chuyển hướng sang tập trung xây dựng căn cứ trên mặt trăng. Các hệ thống và thiết bị từ chương trình Gateway sẽ được tận dụng lại để đẩy nhanh tiến độ dự án mới.

"Căn cứ mặt trăng sẽ không thể xuất hiện trong một sớm một chiều. Chúng tôi dự kiến đầu tư khoảng 20 tỉ USD trong 7 năm tới và xây dựng thông qua hàng chục sứ mệnh, phối hợp với các đối tác thương mại và quốc tế theo một lộ trình bài bản, khả thi" - ông Isaacman khẳng định.

Hình ảnh phối cảnh về giai đoạn 3 của căn cứ trên mặt trăng của NASA. Ảnh: NASA

NASA cũng cho biết đang làm việc với các công ty SpaceX và Blue Origin để đơn giản hóa thiết kế phương tiện đưa phi hành gia xuống bề mặt mặt trăng, gọi là hệ thống hạ cánh con người (HLS), qua đó đẩy nhanh tiến độ phát triển tàu đổ bộ này. Dù vậy, NASA khẳng định sẽ chỉ triển khai bước tiếp theo khi các tàu đổ bộ chứng minh được khả năng hạ cánh an toàn.

Ông Casey Dreier, chuyên gia tổ chức phi lợi nhuận The Planetary Society (Mỹ), nhận định với kênh Fox News rằng việc xây dựng căn cứ mặt trăng là nhằm tạo một "điểm trung tâm" cho hoạt động khám phá không gian, không chỉ quanh trái đất mà còn hướng đến không gian sâu. Ngoài ra, sự hiện diện lâu dài trên mặt trăng sẽ giúp Mỹ tích trữ vật tư, xây dựng hạ tầng và mở rộng năng lực theo thời gian - điều mà một trạm quay quanh mặt trăng không thể làm được.

Dù vậy, chuyên gia Dreier cảnh báo ngân sách nói trên có lẽ không đủ cho dự án mới. Thêm vào đó, thời hạn 7 năm là khá gấp, nhất là khi hoạt động trên mặt trăng đối mặt nhiều thách thức kỹ thuật. Do đó, theo ông, việc xây dựng có thể bắt đầu ở quy mô nhỏ, rồi dần mở rộng theo thời gian.

Ảnh mô phỏng căn cứ trên mặt trăng do NASA công bố vào tháng 2-2026. Ảnh: NASA

Ngoài những vấn đề trên, NASA còn phải xử lý nhiều thách thức như tìm nguồn nước, tạo năng lượng và bảo vệ phi hành gia khỏi bức xạ vũ trụ. Theo trang The Conversation, căn cứ của Mỹ dự kiến đặt tại cực Nam của mặt trăng, khu vực có ý nghĩa chiến lược vì chứa các tài nguyên quý như băng nước. Nguồn nước này có thể hỗ trợ sự sống tại căn cứ và có khả năng được chuyển hóa thành nhiên liệu tên lửa cho các sứ mệnh tiếp theo.

Vị trí cụ thể của căn cứ sẽ phụ thuộc nhiều yếu tố như địa hình, lượng ánh sáng mặt trời, mức độ khắc nghiệt của nhiệt độ, khả năng liên lạc với trái đất và tiếp cận tài nguyên (đặc biệt là nước). Một số địa điểm tiềm năng gồm rìa của miệng hố Shackleton (rộng khoảng 21 km, có thể chứa nhiều băng) và núi Mons Mouton.

Kế hoạch xây căn cứ trên mặt trăng của Mỹ gồm 3 giai đoạn.

Trước hết, NASA và các đối tác thương mại sẽ thường xuyên đưa xe tự hành, thiết bị và công nghệ lên mặt trăng để thử nghiệm khả năng di chuyển, nguồn điện, liên lạc, định vị và các công cụ khoa học.

Giai đoạn tiếp theo, những khu vực ở tạm cho phi hành gia được xây dựng với sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế như Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA). Hạ tầng này cũng nhằm giúp con người làm việc ổn định trên bề mặt mặt trăng.

Sang giai đoạn 3, các khu sinh hoạt lớn hơn và phương tiện cần thiết được đưa lên mặt trăng nhằm chuyển từ các chuyến đi ngắn hạn sang sự hiện diện lâu dài của con người.

(Còn tiếp)

HOÀNG PHƯƠNG

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/tham-vong-cua-con-nguoi-trong-khong-gian-196260405204808948.htm