Tháng 5 còn đợt không khí lạnh nào nữa không?

một giờ trướcBài gốc

Không khí lạnh liên tiếp đầu tháng 5

Theo nhận định từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, sau chuỗi ngày xảy ra mưa đá và dông lốc dữ dội, thời tiết miền Bắc và Trung Bộ sẽ bước vào giai đoạn ổn định ngắn hạn. Trạng thái tạnh ráo này dự kiến kéo dài trong khoảng 3 ngày tới trước khi có sự thay đổi mạnh.

Khoảng ngày 8-9/5, một đợt không khí lạnh mới sẽ tăng cường xuống phía Nam, gây mưa giông diện rộng cho Bắc Bộ. Đáng chú ý, đợt thiên tai này rơi vào thời điểm cuối tuần và tiềm ẩn nguy cơ cao về lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Từ đêm 7-10/5, ảnh hưởng không khí lạnh, khu vực xuất hiện mưa rào và dông rải rác, tập trung chủ yếu vào chiều tối và đêm, nhiệt độ giảm 2-3 độ, trời dịu mát. Lưu ý, ban ngày trời vẫn có nắng hanh, tạo điều kiện cho các khối khí đối lưu phát triển mạnh về chiều, dễ gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Tháng 5 vẫn còn các đợt không khí lạnh. Ảnh: Tuấn Anh

TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển cho biết, không khí lạnh ảnh hưởng tới nước ta trong tháng 5 không phải là hiện tượng quá bất thường nếu xét theo quy luật khí hậu nhiều năm. Tháng 4–5 là thời kỳ chuyển tiếp từ mùa đông sang mùa hè ở miền Bắc, vì vậy không khí lạnh cuối mùa vẫn có thể xuất hiện. Tuy nhiên, các đợt không khí lạnh thời kỳ này thường yếu hơn, thời gian ảnh hưởng ngắn hơn và ít gây rét rõ rệt như trong mùa đông.

"Điểm cần lưu ý là tác động của không khí lạnh trong tháng 5 khác với mùa đông. Vào mùa đông, không khí lạnh chủ yếu gây rét, giảm nhiệt. Nhưng vào cuối mùa xuân, đầu mùa hè, khi nền nhiệt đã cao, không khí lạnh thường đóng vai trò là tác nhân kích hoạt dông mạnh.

Năm nay, do nắng nóng xuất hiện sớm hơn, nhiều thời điểm nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, khối không khí nóng ẩm ở tầng thấp được tích tụ sẵn. Khi không khí lạnh tràn về, nó gặp khối không khí nóng ẩm này và tạo ra sự tương tác rất mạnh giữa hai khối khí có bản chất trái ngược nhau. Chính sự tương tác đó làm gia tăng bất ổn định khí quyển, hình thành dông mạnh, mưa đá, lốc, sét và gió giật", TS Kiên phân tích.

Vì vậy, không nên chỉ nhìn không khí lạnh tháng 5 dưới góc độ "có bất thường hay không". Điều quan trọng hơn là phải đánh giá tác động của nó trong bối cảnh nền nhiệt cao và khí quyển giàu ẩm. Trong điều kiện như vậy, dù không khí lạnh không quá mạnh, nó vẫn có thể tạo ra các hình thế thời tiết nguy hiểm.

Tác động của các đợt không khí lạnh muộn

TS Trương Bá Kiên cho biết, những đợt không khí lạnh muộn thường có tác động rất rõ đến thời tiết cực đoan trong giai đoạn chuyển mùa. Chúng không nhất thiết gây rét, nhưng lại có thể làm gia tăng mạnh nguy cơ dông lốc, mưa đá, sét, gió giật và mưa lớn cục bộ.

Cơ chế chính là sự tương tác giữa không khí lạnh và khối không khí nóng ẩm tại chỗ. Trước khi không khí lạnh về, bề mặt đất đã bị đốt nóng, không khí tầng thấp nóng ẩm, nhẹ và chứa nhiều năng lượng. Khi không khí lạnh tràn xuống, lớp không khí nóng ẩm này bị nâng lên rất nhanh, tạo thành các dòng thăng mạnh trong khí quyển.

Nếu dòng thăng đủ mạnh, mây dông sẽ phát triển sâu theo phương thẳng đứng, tạo thành mây Cumulonimbus. Trong những đám mây này, các hạt nước siêu lạnh và hạt băng bị cuốn lên xuống nhiều lần, mỗi lần lại tích tụ thêm một lớp băng. Khi hạt băng đủ lớn, vượt quá lực nâng của dòng khí, chúng rơi xuống mặt đất thành mưa đá.

Dông lốc, mưa đá diện rộng là một trong những hệ quả gây ra của các đợt không khí lạnh muộn.

Các trận gần đây như ngày 16/4 và đêm 2/5 cho thấy đối lưu phát triển khá sâu và mạnh. Nhiều nơi ghi nhận hạt mưa đá có kích thước khá lớn, mật độ rơi dày, phạm vi ảnh hưởng rộng hơn so với các ổ dông nhỏ lẻ thông thường. Đây là dấu hiệu cho thấy trong mây dông có dòng thăng mạnh, vùng băng phát triển rõ và quá trình đối lưu diễn ra rất mạnh.

Bên cạnh mưa đá, không khí lạnh muộn còn có thể gây mưa lớn cục bộ do mây dông phát triển nhanh, lượng hơi nước lớn bị ngưng kết trong thời gian ngắn. Đồng thời, sự thay đổi gió theo độ cao cũng làm tăng nguy cơ gió giật mạnh, lốc xoáy cục bộ và sét.

"Có thể hình dung không khí lạnh muộn như một "ngòi kích hoạt" đi vào một môi trường đã nóng ẩm và giàu năng lượng. Khi hai yếu tố này gặp nhau, dông có thể phát triển rất nhanh, rất cục bộ nhưng cường độ mạnh. Vì vậy, các đợt không khí lạnh muộn trong tháng 4–5 luôn cần được theo dõi kỹ, không phải vì chúng gây rét, mà vì chúng có thể gây thời tiết nguy hiểm", TS Trương Bá Kiên nhận định.

Hoạt động của không khí lạnh kéo dài sang tháng 5 chịu tác động của nhiều yếu tố khí hậu và hoàn lưu khí quyển, như dao động gió mùa, nhiệt độ bề mặt biển, trạng thái ENSO, các nhiễu động trên khu vực châu Á và sự phân bố áp cao, áp thấp ở các tầng khí quyển. Vì vậy, không nên quy kết một đợt không khí lạnh muộn cụ thể cho một nguyên nhân duy nhất.

Tuy nhiên, có thể nói rằng các đợt không khí lạnh hiện nay đang diễn ra trên một nền khí hậu đã ấm hơn. Khi nền nhiệt trung bình cao hơn, khí quyển có xu hướng chứa nhiều hơi nước hơn và tích lũy nhiều năng lượng hơn. Điều này không nhất thiết làm không khí lạnh xuất hiện nhiều hơn, nhưng có thể làm cho tác động của không khí lạnh khi tràn xuống trở nên phức tạp hơn, đặc biệt là khi nó gặp khối không khí nóng ẩm ở tầng thấp.

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/thang-5-con-dot-khong-khi-lanh-nao-nua-khong-169260505104909879.htm