Theo dữ liệu do Cục Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc (NCHA) công bố mới đây, cả nước hiện có tổng cộng 2.193 công trình dạng này.
Cầu Luân Phong (Phúc Kiến) được xây dựng từ thời Minh (1368 – 1644), là cây cầu vòm gỗ một nhịp dài nhất Trung Quốc, với chiều dài 47,6m. Ảnh: VCG
Kế hoạch hành động quốc gia về bảo vệ cầu có mái che, triển khai từ năm 2023 đến 2025, không chỉ thống kê lại số lượng mà còn đặt nền tảng cho công tác bảo tồn lâu dài đối với loại hình kiến trúc mang đậm dấu ấn lịch sử này.
Theo ông Tian Lin, Giám đốc Viện Kiến trúc và Nghệ thuật Công cộng thuộc Học viện Nghệ thuật Quốc gia Trung Quốc, cầu có mái che là “một hình thức kiến trúc mang đậm dấu ấn lịch sử”. Khác với nhiều công trình cổ mang tính tĩnh, các cây cầu này vừa có giá trị văn hóa vừa phục vụ các chức năng thực tiễn như giao thông và sinh hoạt cộng đồng.
Ông Tian cho biết, do đặc điểm địa lý và tập quán sinh hoạt, cầu có mái che phổ biến hơn tại các khu vực phía Nam Trung Quốc.
Hiện nay, ba tỉnh có số lượng cầu có mái che lớn nhất là Phúc Kiến với 547 cây, Hồ Nam với 516 cây và Chiết Giang với 296 cây.
Kể từ khi kế hoạch quốc gia được triển khai năm 2023, số lượng cầu có mái che được ghi nhận đã tăng thêm 838 công trình, nâng tổng số lên 2.193. Các di tích này được phân loại theo nhiều cấp độ bảo vệ khác nhau, gồm 51 di tích cấp quốc gia, 509 di tích cấp thành phố hoặc huyện, và 947 di tích văn hóa bất động chưa xếp hạng cụ thể.
Song song với công tác kiểm kê, chương trình cũng triển khai nhiều hoạt động bảo tồn thực địa như số hóa hình ảnh, chụp ảnh toàn cảnh, trùng tu và cải thiện môi trường xung quanh.
Theo ông Tian Lin, các cầu có mái che đang đối mặt với nhiều thách thức từ thiên tai và các yếu tố do con người gây ra. “Bảo vệ di sản kiến trúc này là một cuộc chạy đua với thời gian,” ông nhấn mạnh.
Trong ba năm qua, Trung Quốc đã triển khai 107 dự án an toàn và phòng cháy chữa cháy cho các cầu có mái che, trong đó 81 dự án đã hoàn thành và 26 dự án đang được thực hiện. Với tổng vốn đầu tư 77 triệu NDT (khoảng 11,2 triệu USD), hệ thống bảo vệ an toàn cho các công trình cấp quốc gia và cấp tỉnh đã được cải thiện đáng kể.
Bên cạnh đó, kế hoạch cũng thúc đẩy việc bảo tồn và truyền dạy các kỹ thuật xây dựng truyền thống thuộc di sản văn hóa phi vật thể.
Đáng chú ý, tháng 12.2024, “Thiết kế và thực hành truyền thống xây dựng cầu vòm gỗ Trung Quốc” đã được chuyển từ Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp sang Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại của UNESCO. Điều này cho thấy sự ghi nhận ngày càng rõ của cộng đồng quốc tế đối với truyền thống kiến trúc gỗ lâu đời của Trung Quốc.
MY KHÁNH