Ông Phạm Văn Tư
Từ nhỏ, mỗi khi Đài Tiếng nói Việt Nam phát chương trình dân ca, nhạc cổ truyền, cậu bé Phạm Văn Tư lập tức buông bát cơm, lấy giấy bút ghi lại lời bài hát, đánh nhịp rồi lẩm nhẩm hát theo, mang trong mình ước mơ một ngày nào đó được đứng dưới ánh đèn sân khấu. Vì chủ yếu tự học nên giọng hát đôi lúc còn chênh, chưa đúng nhịp, nhưng bù lại là chất giọng “trời phú” khỏe khoắn, ấm áp - một lợi thế rất cần với người làm nghệ thuật.
Ông Phạm Văn Tư được mọi người nhìn nhận là người thân thiện, cởi mở, gặp ai cũng sẵn sàng chia sẻ hết lòng. Mới đây gặp lại, ông đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp trên xét duyệt danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú theo hướng dẫn. Ở tuổi “xế chiều”, ông Tư vẫn nhanh nhẹn, da dẻ săn chắc, hiền hậu như thuở nào.
Ông Phạm Văn Tư tham gia Hội diễn năm 2000
Ngày trước, mỗi dịp làng vào hội, từ chập tối sân đình đã rực sáng ánh đèn, tiếng trống rộn rã, loa phóng thanh thúc giục. Sau bữa cơm tối, người dân lũ lượt kéo đến kín sân đình xem văn nghệ. Những gia đình có người thân tham gia biểu diễn càng háo hức chờ đợi khoảnh khắc người nhà “trổ tài” trên sân khấu. Sau mỗi tiết mục, tiếng vỗ tay cổ vũ vang lên không ngớt giữa đông đảo khán giả.
Câu chuyện về ông Phạm Văn Tư - một diễn viên không chuyên “có nghề” nếu để chìm vào quên lãng thì thật đáng tiếc. Với ông Tư, ký ức tuổi thơ luôn đầy ắp những kỷ niệm đẹp.
Ông xúc động nhớ lại những ngày còn nhỏ thường trốn bố mẹ đi xem đội văn nghệ tập luyện, dựng vở. Những lúc ở nhà một mình, ông lại tự tập từng động tác, điệu múa, câu hát, ánh mắt, nụ cười và tính cách nhân vật do các anh chị đi trước thể hiện, rồi lấy đó làm “vốn” cho chặng đường hoạt động nghệ thuật sau này.
Năm 18 tuổi, chàng thanh niên khăn gói ra Hà Nội nhập học tại một trường văn hóa nghệ thuật chuyên khoa Tuồng hệ 3 năm (trường sơ tán về Hưng Yên). Tại đây, ông thường được giao đóng các vai “lão”. Cùng khóa còn có một số học viên quê Thanh Hóa. Tuy nhiên, khi mới học được hai phần ba chương trình, ông phải trở về quê vì hoàn cảnh gia đình.
Ông Tư đạt được Huy chương Vàng do Sở Văn Hóa - Thông tin Thanh Hóa tặng
Đúng thời điểm ấy, phong trào văn nghệ quần chúng trong tỉnh phát triển mạnh mẽ như hoa mùa xuân. Xã cử ông đi đào tạo lớp hát chèo hệ phong trào 6 tháng tại Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật tỉnh. Trở về địa phương, ông làm tổ trưởng văn nghệ thôn Chuế Cầu, tham gia đội văn nghệ xã. Với niềm đam mê và nền tảng được đào tạo bài bản, ông say sưa cùng đội văn nghệ xây dựng chương trình, dàn dựng tiết mục phục vụ nhiệm vụ địa phương và được nhân dân nhiệt tình khen ngợi.
Năm 1974, ông được phân công làm việc tại ban văn hóa và làm phát thanh viên Đài truyền thanh xã trong nhiều năm liền. Đó cũng là cơ hội để ông tiếp tục rèn luyện nghề nghiệp và khả năng biểu diễn.
Trong mỗi chặng đường phát triển văn hóa, văn nghệ quần chúng của địa phương, ông Tư luôn là một trong những “cánh chim đầu đàn”, hết mình đem nhiệt huyết phục vụ công chúng. Năm 2003, đội văn nghệ không chuyên của huyện đại diện cho phong trào toàn tỉnh tham gia Hội diễn nghệ thuật tuồng không chuyên toàn quốc tại Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa do Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch tổ chức.
Vở tuồng “Lời thề Trinh nữ” tham gia hội diễn ca ngợi lòng dũng cảm và tấm gương bất khuất của Triệu Thị Trinh - người con gái xứ Thanh đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ của giặc Đông Ngô. Kết quả, vở diễn giành Huy chương Vàng. Diễn viên Hồng Tư cũng xuất sắc nhận Huy chương Vàng cá nhân với vai diễn “Bao Thúc”.
Niềm đam mê nghệ thuật trong ông chưa bao giờ nguội lạnh. Cũng trong năm 2003, khi địa phương thành lập Câu lạc bộ tuồng, đội tuồng Hà Tiến đã mời ông về hướng dẫn tập hát, múa và dàn dựng tiết mục chuẩn bị cho các hội diễn văn nghệ quần chúng.
Không chỉ là diễn viên không chuyên giàu đam mê và thành tích đáng nể, ông còn đánh trống chèo thuần thục trong dàn nhạc dân tộc. Những người bạn diễn cùng thời như ông Bi, bà Nhân, bà Tô… nay cũng đã dần rời xa ánh đèn sân khấu bởi tuổi tác và thời gian.
Là người gắn bó lâu năm với ngành văn hóa, bà Trịnh Thị Chiến, nguyên cán bộ nghiệp vụ, đạo diễn sân khấu chèo Trung tâm Văn hóa - Thông tin - Du lịch nhận xét: “Diễn viên không chuyên Phạm Văn Tư là người trách nhiệm, nghiêm túc với công việc, luôn khiêm tốn, miệt mài luyện tập, có nhiều kinh nghiệm và khả năng biểu đạt tốt vai diễn trước công chúng. Ông sở hữu chất giọng khỏe, giàu sức truyền cảm và thuyết phục người xem”.
Dù sức khỏe đã thay đổi theo thời gian, ông Tư vẫn giữ cho mình một không gian sống giản dị nhưng đậm chất lãng mạn của người yêu nghệ thuật giữa những lo toan đời thường. Ông chia sẻ: “Ngoài chăm lo xây dựng gia đình hạnh phúc, tôi vẫn mong tiếp tục được cống hiến, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, được phục vụ bà con, làng xóm, góp sức xây dựng quê hương ngày càng tốt đẹp hơn”.
Lê Như Cương