Ủy ban trị thủy và khai thác hệ thống sông Hồng được thành lập
Hệ thống sông Hồng nổi tiếng phù sa màu mỡ. Ảnh: Báo Người lao động
Ngày 16.1.1961, Chính phủ ban hành Nghị định số 02-CP thành lập Ủy ban trị thủy và khai thác hệ thống sông Hồng (gọi tắt là Ủy ban sông Hồng) nhằm đẩy mạnh công tác phòng, chống lụt bão và quản lý tài nguyên nước của hệ thống sông lớn này.
Nghị định được Hội đồng Chính phủ ký ban hành dưới sự chủ trì của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, với mục tiêu tập trung xử lý các vấn đề về thủy lợi - thủy văn cho lưu vực sông Hồng gồm ba dòng chính sông Hồng, sông Lô và sông Đà.
Hệ thống sông Hồng nổi tiếng phù sa màu mỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và giao thông thủy; tuy nhiên, thường xuyên xảy ra lũ lớn gây thiệt hại nặng về mùa màng và tài sản.
Ủy ban sông Hồng ra đời với chức năng nghiên cứu quy hoạch, đề xuất các giải pháp ổn định sản xuất và đời sống nhân dân vùng sông Hồng, bao gồm xây dựng đê điều, khu chứa lũ, biện pháp tưới tiêu nước, ngăn mặn và phát triển vận tải thủy.
Cơ quan giúp việc của Ủy ban sau đó phát triển thành Viện Quy hoạch Thủy lợi - cơ sở quan trọng trong công tác quy hoạch thủy lợi quốc gia sau này.
Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ V
Ngày 16.1.1986, tại Hà Nội, Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ V long trọng khai mạc, quy tụ 218 tập thể Anh hùng, 111 cá nhân Anh hùng và 223 Chiến sĩ thi đua tiêu biểu trên phạm vi cả nước.
Đây là sự kiện chính trị - xã hội có ý nghĩa lớn, tổng kết phong trào thi đua yêu nước trong giai đoạn khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội, chuẩn bị bước vào thời kỳ đổi mới.
Đại hội là dịp tôn vinh những tập thể, cá nhân có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động sản xuất, khoa học - kỹ thuật, quốc phòng - an ninh, giáo dục, y tế, văn hóa…; đồng thời khẳng định vai trò to lớn của phong trào thi đua trong việc động viên, khơi dậy tinh thần sáng tạo, ý chí tự lực, tự cường của toàn dân.
Diễn ra chỉ ít tháng trước Đại hội VI của Đảng, Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ V góp phần tạo khí thế phấn khởi, cổ vũ toàn xã hội vượt qua khó khăn, tìm kiếm mô hình phát triển mới, thúc đẩy công cuộc đổi mới toàn diện đất nước sau năm 1986.
Ngày sinh bác sĩ Trần Duy Hưng
Ngày 16.1.1912 là ngày sinh của bác sĩ Trần Duy Hưng, một trí thức tiêu biểu, gắn bó trọn đời với sự nghiệp cách mạng và công cuộc xây dựng, quản lý Thủ đô Hà Nội.
Trước Cách mạng Tháng Tám, ông đã nổi tiếng là một bác sĩ giỏi, giàu lòng nhân ái, mở phòng khám tư để chữa bệnh miễn phí cho người nghèo.
Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, bác sĩ Trần Duy Hưng được Đảng và Chính phủ tin tưởng giao nhiều trọng trách: Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Thứ trưởng Bộ Y tế.
Ngày 30.8.1945, theo Sắc lệnh do Bộ trưởng Nội vụ Võ Nguyên Giáp ký, ông được bổ nhiệm làm Thị trưởng Hà Nội, trực tiếp tham gia tổ chức, ổn định chính quyền cách mạng non trẻ ở đô thị lớn nhất miền Bắc.
Sau ngày Giải phóng Thủ đô 10.10.1954, ông tiếp tục đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Ủy ban Hành chính TP. Hà Nội (nay là UBND Thành phố) và giữ chức vụ này liên tục cho đến tháng 6.1977.
Trong hơn hai thập kỷ, bác sĩ Trần Duy Hưng đã để lại dấu ấn sâu đậm trong việc khôi phục, xây dựng Hà Nội sau chiến tranh, phát triển hệ thống y tế, giáo dục, hạ tầng đô thị, đồng thời được nhân dân kính trọng bởi phong cách sống giản dị, gần gũi, tận tụy.
Ông qua đời ngày 2.10.1988.
Phát hiện Cực Nam từ của Trái Đất
Ngày 16.1.1909, đoàn thám hiểm Nam Cực do Douglas Mawson, Edgeworth David và Alistair Mackay (Úc - Anh) công bố đã xác định được vị trí của Cực Nam từ - điểm trên bề mặt Trái đất nơi các đường sức từ trường hướng thẳng đứng lên trên.
Khác với Cực Nam địa lý cố định, Cực Nam từ luôn dịch chuyển theo thời gian do sự biến động của lõi Trái đất và từ trường hành tinh.
Phát hiện này có ý nghĩa khoa học đặc biệt quan trọng, góp phần đặt nền móng cho ngành địa từ học và các nghiên cứu về cấu trúc bên trong Trái đất, sự vận động của từ trường, cũng như ứng dụng trong hàng hải, hàng không và viễn thông.
Các số liệu thu thập từ đầu thế kỷ XX cho thấy Cực Nam từ di chuyển trung bình khoảng 10-15 km mỗi năm; đến đầu thế kỷ XXI, vị trí của nó đã được xác định gần bờ biển Wilkes Land (Nam Cực).
Sự kiện ngày 16.1.1909 vì vậy được coi là một mốc quan trọng trong lịch sử thám hiểm khoa học toàn cầu, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên và mở rộng tri thức của nhân loại.
Ấn bản đầu tiên của “Đôn Kihôtê” ra mắt
Ngày 16.1.1605, tại Madrid (Tây Ban Nha), ấn bản đầu tiên của tiểu thuyết El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha (Đôn Kihôtê, nhà hiệp sĩ tài ba xứ Mancha) của nhà văn Miguel de Cervantes chính thức được phát hành. Tác phẩm ngay lập tức gây tiếng vang trong đời sống văn hóa - học thuật châu Âu đầu thế kỷ XVII và nhanh chóng được tái bản nhiều lần chỉ trong vài năm sau đó.
“Đôn Kihôtê” kể câu chuyện về một quý tộc nghèo mê truyện hiệp sĩ đến mức tưởng mình là hiệp sĩ lang thang, cùng người giám mã Sancho Panza lên đường “hành hiệp trượng nghĩa”, tạo nên chuỗi tình huống vừa bi hài, vừa giàu chất triết lý về con người, lý tưởng và hiện thực.
Với lối kể chuyện mới mẻ, kết cấu phức hợp, ngôn ngữ sống động và tinh thần phản tư sâu sắc, Cervantes đã vượt ra khỏi khuôn mẫu truyện hiệp sĩ Trung cổ, đặt nền móng cho tiểu thuyết hiện đại.
Nhiều học giả coi “Đôn Kihôtê” là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của văn học nhân loại, có ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển của tiểu thuyết châu Âu và thế giới, đồng thời phản ánh sinh động bối cảnh xã hội Tây Ban Nha và châu Âu thời kỳ chuyển giao từ Trung cổ sang cận đại.
TUẤN ĐÔNG