Ba mươi tuổi, cái mốc mà ngày còn hai mươi, Hà từng nghĩ sẽ là một điều gì đó rất lớn. Cô từng tưởng tượng mình sẽ có một công việc ổn định, một căn nhà nhỏ, một người đàn ông đủ yêu thương để cùng đi qua những ngày dài. Nhưng thực tế, Hà chỉ có một công việc văn phòng đều đều, một căn phòng thuê chật hẹp và một trái tim không còn đủ tin vào những điều từng khiến mình rung động.
Hà từng yêu. Mối tình kéo dài gần bảy năm, đủ để cô tin rằng đó là nơi mình thuộc về. Nhưng rồi người ta rời đi. Không ồn ào, không cãi vã, chỉ là một câu nói đơn giản: “Anh nghĩ chúng ta không còn hợp nữa”. Câu nói ấy, Hà mang theo suốt nhiều năm sau đó.
Từ ngày chia tay, Hà trở nên dè dặt hơn. Cô không còn vội vàng mở lòng, cũng chẳng còn đủ can đảm để bắt đầu lại. Bạn bè lần lượt lập gia đình, sinh con, bận rộn với những niềm vui rất riêng. Còn Hà, vẫn lặng lẽ đi về giữa hai điểm quen thuộc: Nhà và công ty. Có những tối, Hà ngồi một mình trong căn phòng nhỏ, bật một bản nhạc cũ, để mặc ký ức trôi qua như một thước phim không hồi kết. Cô tự hỏi: “Mình đã sống đúng chưa?”. Nhưng câu hỏi ấy luôn rơi vào khoảng không im lặng.
Ở công ty, Hà là người chăm chỉ. Không xuất sắc, nhưng cũng không khiến ai phàn nàn. Sếp tin tưởng giao việc, đồng nghiệp quý mến vì cô ít nói, không tranh giành. Nhưng sâu trong lòng, Hà biết mình chỉ đang tồn tại, không phải sống. Một ngày nọ, trong giờ nghỉ trưa, cô nhận được tin nhắn từ mẹ.
- Con về quê một chuyến đi. Nhà mình dạo này vắng quá.
Hà đọc tin nhắn, tay khựng lại. Cô đã không về nhà gần một năm. Không phải vì bận, mà vì sợ. Sợ những câu hỏi: “Bao giờ lấy chồng?”, “Công việc có ổn không?”, “Con có hạnh phúc không?”. Những câu hỏi tưởng chừng đơn giản, nhưng lại là những lưỡi dao cứa nhẹ vào những khoảng trống mà Hà luôn cố che giấu.
Nhưng lần này, cô không từ chối. Có lẽ, đã đến lúc cô cần đối diện. Chuyến xe về quê khởi hành vào một buổi chiều đầy nắng. Hà ngồi bên cửa sổ, nhìn những dãy nhà dần lùi lại phía sau. Thành phố lùi xa, nhường chỗ cho những cánh đồng xanh, những con đường đất đỏ quen thuộc. Có một cảm giác rất lạ len lỏi trong lòng cô, vừa bình yên, vừa chênh chao.
Ba mươi tuổi, Hà nhận ra mình đã đi qua rất nhiều con đường, nhưng chưa một lần thực sự dừng lại để hiểu mình muốn gì.
***
Quê nhà đón Hà bằng một buổi chiều đầy gió. Con đường làng vẫn thế, hàng tre vẫn nghiêng mình theo gió, chỉ có Hà là thấy mọi thứ như vừa quen vừa lạ. Mẹ đứng ở hiên nhà, dáng người đã gầy hơn trước. Khi thấy Hà, bà không nói gì nhiều, chỉ mỉm cười, rồi quay vào bếp, như thể con gái trở về là điều hiển nhiên.
Bữa cơm tối giản dị với canh chua cá lóc, đĩa rau luộc và chén nước mắm ớt. Hà ngồi xuống, bất giác thấy cổ họng mình nghẹn lại. Mùi vị này, cô đã nhớ, nhưng cũng đã quên mất từ lâu. Mẹ hỏi:
- Ở trên đó, con ăn uống có đầy đủ không?
- Dạ… cũng bình thường thôi mẹ.
Mẹ gật đầu, không hỏi thêm. Sự im lặng giữa hai người không nặng nề, mà giống như một khoảng nghỉ đủ để mỗi người tự hiểu. Đêm đó, Hà nằm trong căn phòng cũ. Mọi thứ gần như không thay đổi: Chiếc bàn học, giá sách, cả cuốn nhật ký cô từng viết khi còn là sinh viên. Hà mở lại những trang cũ. Những dòng chữ nguệch ngoạc, đầy mơ mộng: “Mình sẽ sống một cuộc đời thật ý nghĩa”, “Mình sẽ không để bản thân hối hận”… Hà bật cười, nhưng nụ cười nhanh chóng tắt lịm. Cô tự hỏi: “Vậy bây giờ mình đang làm gì?”.
Những ngày ở quê trôi qua chậm rãi. Hà phụ mẹ nấu ăn, dọn dẹp, ra vườn tưới cây. Những công việc giản đơn, nhưng lại khiến cô thấy lòng mình dịu lại. Một buổi chiều, Hà gặp lại Lan, người bạn thân thời cấp ba. Lan giờ đã có hai đứa con, gương mặt vẫn rạng rỡ như ngày nào. Lan nói, nhìn Hà chăm chú:
- Mày thay đổi nhiều quá.
- Ừ, chắc là già rồi.
- Không phải già. Là… mệt mỏi.
Câu nói của Lan khiến Hà suy nghĩ nhiều. Hai người ngồi bên bờ sông, nơi từng là chỗ họ hay tụ tập khi còn đi học. Lan hỏi Hà:
- Mày có hạnh phúc không?.
Hà im lặng rất lâu.
- Tớ không biết.
Lần đầu tiên, Hà thừa nhận điều đó với một người khác. Lan không nói gì thêm, chỉ đưa cho Hà một viên kẹo, như cách cô vẫn làm ngày xưa.
- Có khi, mày không cần phải biết ngay. Chỉ cần đừng bỏ mặc bản thân là được.
Câu nói ấy, nhẹ như gió, nhưng lại ở lại rất lâu trong lòng Hà. Đêm đó, Hà không ngủ. Cô ngồi ngoài hiên, nhìn lên bầu trời đầy sao, thứ mà ở thành phố cô hiếm khi thấy được. Lần đầu tiên sau nhiều năm, Hà không nghĩ về quá khứ, cũng không lo lắng về tương lai. Cô chỉ ngồi đó, và cảm nhận chính mình.
***
Hà trở lại thành phố sau một tuần ở quê. Mọi thứ vẫn như cũ, con đường, quán cà phê quen, công việc quen thuộc. Nhưng có một điều gì đó trong cô đã khác. Cô bắt đầu để ý đến những điều nhỏ nhặt mà trước đây mình bỏ qua: Ánh nắng buổi sáng, tiếng cười của đồng nghiệp, mùi cà phê thơm trong góc quán nhỏ.
Một buổi tối, Hà mở lại cuốn nhật ký cũ mang theo từ quê. Cô không đọc nữa, mà bắt đầu viết: “Ba mươi tuổi, mình chưa hiểu mình. Nhưng có lẽ, không sao cả…”.
Dòng chữ ấy khiến cô nhẹ lòng. Hà không còn ép mình phải có câu trả lời ngay lập tức. Cô thử làm những điều nhỏ: Đăng ký một lớp học vẽ, đi bộ vào mỗi sáng, gọi điện cho mẹ thường xuyên hơn. Cuộc sống không thay đổi lớn, nhưng lòng cô dần ấm lại.
Một ngày, Hà nhận được lời mời dự đám cưới của người yêu cũ. Cô cầm tấm thiệp rất lâu. Trước đây, có lẽ cô sẽ từ chối. Nhưng lần này, Hà quyết định đi. Đám cưới diễn ra trong một nhà hàng sang trọng. Khi nhìn thấy anh, Hà không còn cảm giác đau như trước. Chỉ là một chút bâng khuâng, như khi nhìn lại một đoạn đường đã qua. Anh bước đến, mỉm cười:
- Em dạo này ổn không?
Hà cũng mỉm cười.
- Em đang học cách ổn.
Câu trả lời ấy khiến chính cô cũng bất ngờ.
Rời khỏi đám cưới, Hà đi bộ một mình trên con phố đêm. Thành phố vẫn ồn ào, nhưng trong lòng cô lại rất yên. Ba mươi tuổi, Hà nhận ra một điều giản dị: Không phải ai cũng kịp hiểu mình vào một thời điểm nhất định. Hà dừng lại trước một cửa tiệm nhỏ, nơi bán những chậu cây xinh xắn. Cô mua một chậu sen đá, mang về đặt trên bàn làm việc. Mỗi sáng, cô tưới nước, nhìn nó lớn lên từng chút.
***
Hà đứng trước gương, buộc lại mái tóc, tự nhiên thấy mình không còn xa lạ nữa. Cô mỉm cười, lần đầu tiên, cô cảm thấy mình đang sống. Và rồi, như một thói quen mới, cô lấy điện thoại gọi về cho mẹ. Ở đầu dây bên kia, giọng mẹ vẫn ấm, vẫn hỏi những điều giản dị như ngày nào. Hà chợt nhận ra, có những điều mình từng né tránh, hóa ra lại là nơi bình yên nhất để quay về. Cô đặt chậu sen đá lên bệ cửa sổ, nơi có nắng. Lá cây nhỏ bé, kiên nhẫn hứng ánh sáng, lớn lên chậm rãi, không vội vàng. Hà nhìn nó, như nhìn chính mình của hiện tại chưa trọn vẹn, nhưng đang từng ngày hồi sinh.
Ngoài kia, thành phố vẫn vội vã. Nhưng trong lòng Hà, một nhịp sống khác đã bắt đầu. Nhẹ hơn. Chậm hơn. Và thật hơn. Có lẽ, con người ta không cần phải sống một đời rực rỡ như bao người khác trông chờ, nhìn vào. Chỉ cần, trên hành trình dài ấy, đừng quay lưng với trái tim mình.
Nguyễn Văn Nhật Thành