Thanh toán viện phí theo phương thức DRG: Người dân và bệnh viện cùng có lợi

3 giờ trướcBài gốc

Thông tin trên được đại diện Vụ BHYT (Bộ Y tế) chia sẻ tại hội thảo về phương thức thanh toán chi phí khám chữa bệnh theo nhóm chẩn đoán liên quan (DRG) năm 2026, tổ chức chiều 20-3.

DRG là gì?

Trình bày tại hội thảo, ông Vũ Thanh Nam, Vụ BHYT (Bộ Y tế), chỉ rõ những vấn đề cốt lõi của phương thức thanh toán truyền thống theo dịch vụ (fee-for-service) hiện nay.

Cụ thể, phương thức truyền thống có đặc điểm "càng làm nhiều - càng thu nhiều", từ đó dẫn đến hệ quả là thúc đẩy động cơ cung ứng dịch vụ quá mức, gây khó khăn trong việc kiểm soát chi phí và khó so sánh hiệu quả giữa các đơn vị y tế. Khi thanh toán theo dịch vụ, không có động cơ tài chính để bác sĩ giảm bớt các dịch vụ có giá trị thấp.

Chính vì vậy, phương thức DRG ra đời nhằm mục đích chuyển trọng tâm từ "số lượng dịch vụ" sang "loại ca bệnh", giúp kiểm soát chi phí y tế và minh bạch hóa quá trình thanh toán.

Ông Vũ Thanh Nam, Vụ BHYT (Bộ Y tế), phát biểu tại hội thảo, chia sẻ về phương thức DRG. Ảnh: TRẦN MINH

Để dễ hình dung, ông Nam giải thích DRG chính là việc "đóng gói" các ca bệnh có đặc điểm lâm sàng và mức độ tiêu tốn nguồn lực tương tự nhau vào chung một gói thanh toán chuẩn. Mỗi một ca bệnh cụ thể sẽ chỉ được xếp vào một nhóm DRG duy nhất và có một mức thanh toán tương ứng.

Ví dụ, cùng là bệnh viêm phổi, nhưng bệnh nhân bị viêm phổi nhẹ, không biến chứng sẽ được xếp vào gói DRG A. Ngược lại, bệnh nhân viêm phổi nặng, cần thở máy sẽ được xếp vào gói DRG B. Mức chi trả cho gói DRG B chắc chắn sẽ cao hơn gói DRG A do mức độ can thiệp khác nhau.

Như vậy, hệ thống không trả tiền lắt nhắt cho từng mũi tiêm hay viên thuốc, mà trả tiền trọn gói dựa trên mức độ nặng nhẹ và tổng thể nguồn lực cần sử dụng cho ca bệnh đó.

Đối với người bệnh, ông Nam cho biết mô hình thanh toán trọn gói này mang lại sự minh bạch về chi phí, hạn chế tình trạng lạm dụng các dịch vụ y tế không cần thiết và khuyến khích các phương pháp điều trị mang lại hiệu quả cao nhất.

Một nguyên tắc của phương thức này là bệnh viện phải tự cân đối tài chính và không được thu thêm tiền của người bệnh. Khi có một mức thanh toán trọn gói chuẩn, bệnh viện sẽ phân tích và chủ động tìm cách tối ưu hóa để giảm chi phí thực tế xuống thấp hơn mức thanh toán ở hầu hết các trường hợp.

Đối với các bệnh viện, DRG giúp cơ sở y tế chủ động quản lý chi phí, tối ưu hóa các quy trình điều trị và nâng cao năng lực quản trị hệ thống. Đáng chú ý, cơ chế mới này góp phần xây dựng một môi trường làm việc rất tốt cho nhân viên y tế.

"Đội ngũ y bác sĩ luôn giữ được triết lý làm nghề, được là chính mình, đúng với lý tưởng khi bắt đầu khoác áo blouse trắng, thay vì phải trăn trở về các chỉ tiêu dịch vụ", ông Nam nói.

Cầu thị, trung thực và rút kinh nghiệm liên tục

Cũng theo ông Nam, cần hiểu đúng rằng phương thức DRG chỉ là công cụ quản lý tài chính, không phải là cơ chế ép buộc cắt giảm điều trị, không khoán cứng cho bác sĩ và không thể thay thế cho các quyết định chuyên môn y khoa.

Đồng tình với góc nhìn này, TS Sarah Bales, chuyên gia độc lập (Dự án phát triển hệ thống y tế bền vững - USAID) nhận định dựa trên điều kiện thực tiễn chung của Việt Nam, việc xây dựng và cập nhật cơ chế thanh toán theo phương thức DRG là một quá trình học tập liên tục, kế thừa kinh nghiệm quốc tế.

Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và báo cáo trung thực từ các cơ sở y tế. "Phải nhìn nhận một cách khách quan rằng trong quá trình vận hành sẽ có tốt có xấu, có làm thì sẽ có biến chứng, có bài học. Do đó, toàn hệ thống cần giữ tinh thần cầu thị, liên tục rút kinh nghiệm để điều chỉnh chính sách ngày một sát thực tế và phù hợp hơn", bà Sarah Bales nói.

Đặc biệt, cả hai chuyên gia đều nhấn mạnh một nguyên tắc sống còn: Chất lượng dữ liệu chính là trái tim của hệ thống DRG. Nếu hệ thống ghi nhận dữ liệu đầu vào là "rác" thì kết quả đầu ra để thanh toán cũng sẽ là "rác". Mọi bước phân bổ tài chính phải được xây dựng dựa trên những hồ sơ bệnh án trung thực, minh bạch và chính xác tuyệt đối từ phía các bệnh viện.

Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), trình bày tại hội thảo. Ảnh: TRẦN MINH

Chia sẻ về tiến độ triển khai phương thức này, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế) cho biết DRG đã được xác định là 1 trong 3 phương thức thanh toán chi phí khám chữa bệnh trọng tâm theo quy định của Luật BHYT sửa đổi. Để chuẩn bị cho lộ trình này, Bộ Y tế đang khẩn trương hoàn thiện các công cụ quản lý và chuẩn hóa dữ liệu.

Theo đó, thay vì ghi nhận bệnh án theo nhiều cách gọi khác nhau như trước đây, toàn bộ tên các loại bệnh tật, phẫu thuật và thủ thuật y tế đang được chuẩn hóa theo một "ngôn ngữ chung" thống nhất. Việc chuẩn hóa này là bước bắt buộc để hệ thống máy tính có thể đọc, tự động nhận diện và phân loại chính xác từng ca bệnh vào các gói thanh toán tương ứng. Dự kiến trong tháng 3-2026, quy định về phạm vi dữ liệu phục vụ tính toán DRG sẽ được ban hành.

Từ nguồn dữ liệu đồng bộ này, cơ quan chuyên môn sẽ tính toán để đưa ra mức chi trả cơ bản cho từng gói bệnh, đảm bảo cân đối quỹ BHYT. Đáng chú ý, cơ quan quản lý sẽ có các công thức điều chỉnh linh hoạt để bảo vệ các bệnh viện mang tính đặc thù, đi kèm với cơ chế giám sát chặt chẽ nhằm đảm bảo chất lượng điều trị cho người bệnh.

Về lộ trình thực tế, phương thức DRG sẽ được lựa chọn áp dụng thí điểm tại một số tỉnh trước. Bộ Y tế đang khẩn trương trình Chính phủ ban hành Nghị quyết cho phép thí điểm. Trước khi chính thức vận hành, lực lượng y bác sĩ và nhân viên giám định BHYT đều sẽ được đào tạo bài bản về cách thức phân loại bệnh mới này.

Bổ sung thêm về yêu cầu kỹ thuật, TS Sarah Bales cho biết việc chuyển đổi cần có thời gian chuyển tiếp. Thông thường, sau khi áp dụng hệ thống ghi nhận dữ liệu mới, các bệnh viện sẽ cần khoảng 12 tháng để làm quen và tích lũy thông tin trước khi áp dụng để tính toán thanh toán thực tế.

Về lâu dài, mức giá chi trả cho các gói bệnh có thể được cơ quan quản lý rà soát, cập nhật hàng năm. Trong khi đó, cách thức phân nhóm bệnh (để bổ sung thêm các mặt bệnh hoặc phương pháp phẫu thuật mới) sẽ được điều chỉnh theo chu kỳ từ 3-5 năm một lần để luôn bám sát với sự phát triển của y khoa.

THANH TÚ

Nguồn PLO : https://plo.vn/thanh-toan-vien-phi-theo-phuong-thuc-drg-nguoi-dan-va-benh-vien-cung-co-loi-post900401.html