Thanh trừng trong bóng đá Trung Quốc: Cấm trọn đời 73 cá nhân, kỷ luật nặng 13 CLB

3 giờ trướcBài gốc

Bóng đá Trung Quốc đang trải qua cuộc khủng hoảng tham nhũng nghiêm trọng bậc nhất lịch sử, khi Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc (CFA) ban hành hàng loạt án kỷ luật chưa từng có tiền lệ: cấm vĩnh viễn 73 cá nhân tham gia mọi hoạt động bóng đá và xử phạt 13 CLB chuyên nghiệp vì dàn xếp tỷ số, cá cược và tham nhũng.

Câu lạc bộ vô địch bóng đá Trung Quốc, Shanghai Port, bị trừ điểm vì dàn xếp tỷ số - Ảnh: Sina

Ngày 29.1, CFA phối hợp với Bộ Công an và Tổng cục Thể thao Trung Quốc công bố kết quả chiến dịch điều tra kéo dài nhiều năm. Các quyết định kỷ luật được đưa ra dựa trên bản án tư pháp đã có hiệu lực và kết quả xác minh của cơ quan chức năng, thể hiện lập trường “không khoan nhượng” trong việc làm sạch bóng đá.

Trong số 73 người bị cấm trọn đời có những nhân vật từng nắm quyền lực cao nhất của bóng đá Trung Quốc như Chen Xuyuan - cựu Chủ tịch CFA và Li Tie - cựu HLV trưởng đội tuyển quốc gia giai đoạn 2019 - 2021.

Li Tie bị kết án 20 năm tù vì hàng loạt tội danh liên quan đến hối lộ và dàn xếp tỷ số. Trong giai đoạn 2015 - 2021, ông bị xác định nhận hơn 110 triệu nhân dân tệ tiền hối lộ, chi tiền để được bổ nhiệm HLV đội tuyển, đồng thời tham gia nhiều vụ dàn xếp tỷ số với giá trị hàng chục triệu nhân dân tệ.

Trong khi đó, Chen Xuyuan lĩnh án tù chung thân, bị tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân vì nhận hối lộ khoảng 81 triệu nhân dân tệ trong thời gian giữ các chức vụ lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước và đứng đầu CFA.

Song song với việc xử lý cá nhân, CFA áp dụng kỷ luật nặng tay với các câu lạc bộ. 13 đội bóng chuyên nghiệp bị trừ điểm và phạt tiền ngay từ đầu mùa giải 2026, trong đó có những tên tuổi lớn như Shanghai Shenhua, Shanghai Port, Beijing Guoan hay Tianjin Jinmen Tiger. Việc trừ điểm được áp dụng trực tiếp trên bảng xếp hạng nhằm đảm bảo tính răn đe và công bằng thi đấu.

Nghịch lý bóng đá Trung Quốc

Vì sao một nền bóng đá được đầu tư khổng lồ, từng khiến cả thế giới ngỡ ngàng, lại thất bại và sụp đổ nhanh như vậy?

Bóng đá Trung Quốc từng được xác định là dự án chính trị cấp quốc gia. Hàng loạt tập đoàn nhà nước và doanh nghiệp bất động sản buộc phải đổ tiền vào câu lạc bộ theo định hướng hành chính, thay vì xuất phát từ nhu cầu kinh doanh thể thao thực sự.

Câu lạc bộ tồn tại nhờ bơm tiền, không cần quản trị hiệu quả hay minh bạch tài chính. Khi dòng tiền không gắn với trách nhiệm giải trình, nó trở thành mảnh đất màu mỡ cho hối lộ và chia chác.

Trong khi đó, CFA chịu ảnh hưởng sâu từ bộ máy hành chính, quyền lực tập trung vào một số cá nhân, cơ chế phản biện và giám sát nội bộ rất yếu. Khi lãnh đạo liên đoàn, quan chức thể thao và các câu lạc bộ lớn nằm trong cùng mạng lưới lợi ích, bóng đá không còn là thể thao, mà trở thành hệ sinh thái quyền lực.

Dàn xếp tỷ số, mua suất thi đấu, bổ nhiệm HLV bằng tiền dần trở thành thông lệ ngầm.

Giấc mơ World Cup càng khiến bóng đá Trung Quốc chọn con đường đi tắt: mua ngoại binh đắt giá, ép câu lạc bộ vô địch nhanh, ép đội tuyển có thành tích tức thì. Khi thắng - thua gắn trực tiếp với ghế ngồi và lợi ích, dàn xếp tỷ số không còn là ngoại lệ mà trở thành công cụ.

Trung Quốc từng xây hàng nghìn sân bóng và học viện, nhưng thiếu tiêu chuẩn chuyên môn. Đào tạo trẻ không tạo ra nguồn cầu thủ đủ tốt, khiến giải đấu phụ thuộc vào tiền và ngoại binh.

Li Tie, cựu HLV đọi tuyển Trung Quốc tại phiên tòa

Đáng nói hơn, phần lớn CLB sống bằng tiền của các tập đoàn địa ốc. Khi thị trường bất động sản lao dốc, các đội bóng mất khả năng trả lương và vận hành. Khi mô hình phát triển không sinh ra giá trị thật, tham nhũng trở thành nguồn lợi thay thế. Và khi hệ thống tài chính sụp đổ, những sai phạm trong quá khứ mới lần lượt bị phơi bày.

Bài học cho V-League

V-League từng trải qua giai đoạn đen tối với nạn bán độ (Vissai Ninh Bình, Đồng Nai…), cho thấy Việt Nam không miễn nhiễm với tiêu cực. Tuy nhiên, quy mô và mức độ khác rất xa Trung Quốc.

Khác với Chinese Super League, bóng đá Việt Nam không bị nhà nước hóa ở mức độ tuyệt đối, không có dòng tiền khổng lồ từ bất động sản và không chịu áp lực thành tích mang tính chính trị.

Điều này khiến tham nhũng khó hình thành thành mạng lưới quyền lực khép kín như ở Trung Quốc.

Tuy vậy, V-League cũng tồn tại những điểm tương đồng đáng lo: CLB phụ thuộc vào một ông bầu, tài chính mất cân đối khi chi quá nhiều còn thu lai quá ít, đào tạo trẻ chưa gắn chặt với mô hình kinh doanh bóng đá chuyên nghiệp.

Nếu bóng đá Việt Nam tiếp tục phát triển theo kiểu nuôi CLB bằng tình cảm thay vì bằng thị trường và quản trị, thì rủi ro tiêu cực vẫn luôn hiện hữu.

Từ giấc mơ World Cup đến cuộc đại phẫu

Việc cấm trọn đời 73 cá nhân và trừ điểm hàng loạt câu lạc bộ cho thấy vấn đề của bóng đá Trung Quốc không nằm ở cầu thủ hay HLV, mà nằm ở cấu trúc quyền lực và triết lý phát triển sai lầm kéo dài nhiều năm.

Đây không chỉ là chiến dịch chống tham nhũng, mà là sự thừa nhận muộn màng rằng, bóng đá không thể được xây dựng bằng mệnh lệnh hành chính và tiền bẩn, mà phải bằng minh bạch, thị trường và niềm tin xã hội.

Với Việt Nam, câu chuyện của Trung Quốc là lời cảnh báo không thừa. Đầu tư lớn không đồng nghĩa với phát triển đúng. Nếu quản trị yếu và đạo đức bị xem nhẹ, bóng đá có thể sụp đổ từ bên trong, ngay cả khi bề ngoài vẫn hào nhoáng.

Đặng Hoàng

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/thanh-trung-trong-bong-da-trung-quoc-cam-tron-doi-73-ca-nhan-ky-luat-nang-13-clb-245460.html