Theo Bộ NNMT, thời gian gần đây việc xuất khẩu sầu riêng - một trong những mặt hàng nông sản có giá trị cao của Việt Nam đang chịu ảnh hưởng lớn do thời gian kiểm nghiệm kéo dài, thiếu đồng bộ trong truy xuất nguồn gốc và việc đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm từ phía thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc. Tình trạng này không chỉ khiến doanh nghiệp (DN) phát sinh chi phí, nguy cơ chậm giao hàng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu thụ nông sản, thu nhập của người dân và sự ổn định của chuỗi sản xuất.
Bộ NNMT đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành và chính quyền địa phương chủ động làm việc với DN, hợp tác xã để hỗ trợ tiêu thụ nông sản, kết nối thị trường và tháo gỡ khó khăn trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ thu hoạch, sơ chế, đóng gói đến vận chuyển hàng hóa phục vụ xuất khẩu.
Các địa phương được yêu cầu tăng cường quản lý vùng trồng và cơ sở đóng gói, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc cũng như các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm theo yêu cầu của nước nhập khẩu. Đây được xem là yếu tố then chốt nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng đáp ứng các hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, Bộ yêu cầu các địa phương rà soát và nâng cao năng lực của các cơ sở kiểm nghiệm thuộc phạm vi quản lý, bổ sung nhân lực, trang thiết bị và tổ chức làm việc linh hoạt nhằm đẩy nhanh tiến độ kiểm nghiệm sầu riêng và các mặt hàng nông sản xuất khẩu. Mục tiêu là không để xảy ra tình trạng tồn đọng kéo dài gây thiệt hại cho DN và nông dân.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng địa phương phải tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ sở kiểm nghiệm; xử lý nghiêm những đơn vị có hành vi gây khó khăn, chậm trễ, né tránh trách nhiệm hoặc thực hiện không đầy đủ nhiệm vụ theo quy định.
Đối với hệ thống cơ sở kiểm nghiệm nông sản, Bộ NNMT yêu cầu tập trung tối đa nguồn lực, bố trí nhân sự làm việc linh hoạt, kể cả ngoài giờ khi cần thiết để rút ngắn thời gian trả kết quả kiểm nghiệm nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác và đúng quy định pháp luật.
Các cơ sở kiểm nghiệm phải thực hiện nghiêm trách nhiệm được giao, không để xảy ra tình trạng từ chối kiểm nghiệm hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ mà không có lý do chính đáng. Đồng thời, quy trình kiểm nghiệm, thời gian xử lý và chi phí phải được công khai minh bạch nhằm hạn chế tiêu cực và tình trạng nhũng nhiễu DN.
Một trong những nội dung quan trọng được Bộ NNMT giao Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) để thúc đẩy công nhận bổ sung các phòng kiểm nghiệm mới của Việt Nam đã nộp hồ sơ.
Đồng thời, cơ quan này cũng được giao nhiệm vụ đề nghị phía Trung Quốc xem xét đánh giá lại và công nhận trở lại các phòng kiểm nghiệm từng bị tạm đình chỉ sau khi đã hoàn tất các biện pháp khắc phục. Danh sách các phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc chấp thuận hoặc bị tạm đình chỉ sẽ được công khai để doanh nghiệp thuận tiện theo dõi và chủ động trong hoạt động xuất khẩu.
Cơ quan này cũng được giao nhiệm vụ hoàn thiện các quy định quản lý vùng trồng, quy trình canh tác và kiểm dịch thực vật xuất khẩu; đồng thời tăng cường đàm phán mở rộng xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường quốc tế.
Đối với Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Bộ NNMT yêu cầu đơn vị này phối hợp hỗ trợ các địa phương giải quyết khó khăn trong thủ tục hành chính liên quan đến chỉ định cơ sở kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước.
Song song đó, cơ quan chuyên môn cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định và quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm đối với nông lâm thủy sản xuất khẩu nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu.
Lê Bảo