Chưa hoàn thành thủ tục, giấy tờ
Mặc dù dự án xây dựng, nạo vét, cải tạo bờ bắc kênh Đôi (phường Chánh Hưng và phường Phú Định) đã khởi công hơn hai tuần, nhưng đến nay, một số căn nhà ven kênh vẫn chưa được tháo dỡ, nhiều người dân sống tại khu vực giải tỏa vẫn chưa di dời.
Bên cạnh một số mặt bằng đã bị di dời, vẫn còn những căn nhà chưa được tháo dỡ.
Theo khảo sát của phóng viên, đa số người dân vẫn ở lại chờ được nhận tiền đền bù hoặc được di dời đến nơi ở mới, họ mới có thể yên tâm rời đi, trao trả mặt bằng lại cho nhà nước tháo dỡ, xây dựng.
Bà Diệp Ngọc (69 tuổi), người dân sống ở ven bờ bắc kênh Đôi cho biết, căn nhà rộng 96m2 trên đường Nguyễn Duy mà bà đang ở, có 3 gia đình gồm 9 người sinh sống. Nhà bà thuộc diện phải di dời, được đền bù 81m2 với giá hơn 6,4 tỷ đồng.
Ban đầu, gia đình bà không đồng ý với mức giá này vì nếu dời đi ở chỗ khác sẽ không đủ để mua cho mỗi gia đình một căn nhà. Tuy nhiên, sau khi nghe giải thích về khung giá đền bù cũng như tìm hiểu thông tin về giá thị trường nhà đất, bà cảm thấy mức giá Nhà nước đưa ra hoàn toàn hợp lý.
"Đền bù vậy nếu theo giá thị trường cũng là hợp lý. Tôi khá hài lòng, chỉ có điều gia đình đông anh em quá, nếu chia mỗi người mấy trăm triệu thì không đủ mua nhà. Chúng tôi muốn mua chung cư cho người thu nhập thấp mà khó lắm. Bây giờ gia đình có mấy anh em phải đi ở nhờ hoặc thuê tạm nhà trọ", bà Diệp Ngọc chia sẻ.
Bà Diệp Ngọc hài lòng với mức giá đền bù và sẽ dời đi ngay khi được nhận tiền hoặc chỗ ở mới.
Tương tự, ông Quách Kim Quý (50 tuổi) đã nộp hồ sơ tái định cư và đang chờ chỉnh sửa. Tuy vậy, ông vẫn chưa thể di dời đi do vẫn đang chờ hoàn thành mọi thủ tục hồ sơ, giấy tờ. Khi làm việc, phía chính quyền có giải thích do các cơ quan phường, quận mới trải qua giai đoạn tinh gọn, sáp nhập nên các thủ tục đền bù sẽ thực hiện chậm trễ hơn dự kiến.
Ông Quý hy vọng sẽ có nơi ở mới như nguyện vọng đã đề xuất: "Nhà nước thu hồi thì mình phải chấp nhận thôi. Nhưng mà đưa mình thì phải cho tái định cư để có nhà ở. Bây giờ nhà nước làm công viên, hay công trình, khi giải phóng mặt bằng, mình không có nhà thì cấp cho tôi căn nhà, có nhà ở là được, mình dọn đi ngay trả lại mặt bằng cho nhà nước. Bây giờ chỉ chờ ngày đi thôi".
Tương tự, một người dân cho biết, bản thân ông cảm thấy hài lòng với mức giá tiền đền bù và hy vọng có thể đủ một số tiền mua chung cư cũ ở Quận 8 để mọi người trong nhà vẫn có thể tiếp tục làm việc và học tập tại đây. Tuy nhiên, gia đình ông vẫn chưa thể di dời đi sau khi dự án khởi công do vẫn chưa đáp ứng đầy đủ hết hồ sơ, giấy tờ về nguồn gốc tạo lập, sử dụng nhà qua các thời kỳ trong khi có những giấy tờ từ hàng chục năm trước đã thất lạc: "Chưa đủ giấy tờ nên chưa được nhận tiền. Nhà này được đền bù 5,1 tỷ nhưng đi lấy giấy nhiều lần, giờ còn 4,8 tỷ mà bị đòi hỏi nhiều loại giấy tờ. Đền bù thì thỏa đáng rồi, nhưng yêu cầu giấy tờ từ năm 1999 thì tôi không biết, lâu quá rồi!".
Phấn đấu bàn giao mặt bằng trong tháng 9
Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM khó khăn, vướng mắc chính trong việc bồi thường, di dời nhà trên và ven kênh rạch do đa số người dân là hộ nghèo, xây dựng nhà lấn rạch, không có đủ giấy tờ hợp lệ nên không được bồi thường về đất. Nhiều trường hợp chỉ được nhận tiền hỗ trợ đối với công trình.
Người dân sống trong các căn nhà tạm bợ trên và ven kênh Đôi đa số là hộ nghèo.
Với số tiền được hỗ trợ ít ỏi, một số hộ dân không có khả năng để tự lo nơi ở mới, ổn định cuộc sống, dẫn đến việc vận động người dân đồng thuận và bàn giao mặt bằng còn khó khăn. TP.HCM đã có chính sách áp dụng biện pháp, mức hỗ trợ khác cho dự án. Do đó, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng nhận được sự đồng thuận từ các hộ dân có đất bị thu hồi.
Mặc dù nhận được sự đồng thuận cao từ các hộ dân nhưng quá trình bồi thường vẫn mất nhiều thời gian do phải xác minh nguồn gốc tạo lập, sử dụng nhà, đất qua các thời kỳ. Công tác xác minh nguồn gốc nhà, đất đòi hỏi phải rà soát kỹ, chi tiết từng hồ sơ pháp lý để ban hành quyết định, chính sách bồi thường đúng quy định, đồng thời xác định giá trị bồi thường đối với từng trường hợp.
Thi công công trình xây dựng, cải tạo, nạo vét bờ bắc kênh Đôi.
Trong quá trình xác minh nguồn gốc nhà đất, có nhiều trường hợp không có hoặc bị thất lạc giấy tờ. Điều này khiến địa phương phải tổ chức họp Hội đồng đăng ký đất đai, rà soát kỹ các pháp lý. Ngoài ra, việc phát sinh các vấn đề tranh chấp tài sản, hay có thân nhân mất tích,..cũng là những khó khăn trong quá trình thực hiện.
"Luật Đất đai vẫn còn một số nội dung chưa sát với thực tế. Nội dung bị vướng không tại dự án bờ Bắc kênh Đôi, mà các dự án khác như dự án Rạch Xuyên Tâm, dự án Rạch Văn Thánh,… sau này chắc chắn sẽ bị vướng mắc liên quan đến các giấy tờ thủ tục về giấy tờ nhà đất. Mong rằng các cơ quan, đơn vị, sở, bộ, ban ngành quan tâm và có quyết định nhanh trong việc bồi thường cho người dân để các dự án được đẩy nhanh hơn", ông Đậu An Phúc, Trưởng Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM kiến nghị.
Ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho rằng, việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân cần có các chính sách đặc thù và vượt trội của thành phố để đảm bảo đủ điều kiện tái định cư và di dời.
Trước đó tại lễ khởi công dự án, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường đã cảm ơn người dân đã góp phần ủng hộ Thành phố xây dựng dự án.
"Sẽ phải bàn giao cơ bản mặt bằng trong tháng 9 cho chủ đầu tư để triển khai đồng bộ 3 gói thầu. Các trường hợp còn lại có vướng mắc khó khăn cần phải tháo gỡ, đề nghị Hội đồng bồi thường hai phường và Ban bồi thường giải phóng bằng Quận 8 cũ, chủ đầu tư và các đơn vị sẽ phải tập trung giải quyết. Từ đó tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn về chính sách về tái định cư và các điều kiện khác hoàn thành dứt điểm mặt bằng trong năm 2025 để tập trung triển khai thi công", ông Bùi Xuân Cường đánh giá.
Song song đó, trong quá trình thực hiện, các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch phân khu 1/2000 tại khu vực dự án, hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng. Đồng thời, phải bố trí nơi ở mới tốt hơn, tạo điều kiện để bà con sớm ổn định cuộc sống sau di dời.
Hiện nay, Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng Quận 8 (cũ) đang khẩn trương phối hợp với UBND phường Chánh Hưng và UBND phường Phú Định thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng để bàn giao mặt bằng cho Ban Quản lý dự án hạ tầng triển khai thi công công trình.
Về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, tổng số trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án là 1.605, diện tích đất thu hồi khoảng 5,85ha. Trong đó trên địa bàn phường Chánh Hưng là 799 trường hợp và phường Phú Định là 806 trường hợp. Đến nay đã có 1.272/1.605 trường hợp đồng ý với phương án bồi thường và đã bàn giao mặt bằng 387/1.605 trường hợp.
Đã có 1.466/1.605 trường hợp được ban hành phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho (còn khoảng 139 trường hợp đang xác minh nguồn gốc sử dụng nhà đất). Trong đó, có 985 trường hợp đã được ban hành quyết định bồi thường và chi trả với số tiền 2.904 tỷ đồng. Còn 481 trường hợp đang được lập thủ tục chi trả.
Dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi có tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỷ đồng, với quy mô hơn 5,85 ha. Nhà thầu sẽ xây dựng khoảng 4,3km phía bờ bắc kênh Đôi kết hợp nạo vét một phần lòng kênh Đông; mở rộng đường giao thông dọc bờ bắc kênh Đôi như đường Hoài Thanh, Nguyễn Duy lên 20m, xây dựng mới tuyến đường Nguyễn Duy nối dài (từ hẻm 157 Hưng Phú đến cầu Chữ Y).
Dự án bao gồm ba gói thầu xây lắp chính. Gói thầu 1 xây lắp từ kênh Ngang 2 đến cầu Hiệp Ân 2. Gói thầu 2 tập trung xây dựng cầu Hiệp Ân 2. Gói thầu 3 thi công từ cầu Hiệp Ân 2 đến cầu Chữ Y.
Hơn 30 năm qua, TP.HCM xác định di dời, tái định cư nhà ở ven kênh rạch là nhiệm vụ ưu tiên, đã di dời hơn 30.000 căn. Riêng trong nhiệm kỳ 2020-2025, thành phố đặt mục tiêu di dời thêm 6.500 căn hộ. Các dự án như rạch Xuyên Tâm, rạch Văn Thánh và một số dự án khác đã và đang được triển khai. Trong nhiệm kỳ 2026-2030, thành phố sẽ tiếp tục triển khai các dự án chỉnh trang đô thị, di dời 14.000 căn hộ ở Quận 8 (cũ) và 40.000 căn hộ trên địa bàn thành phố nhằm xây dựng TP.HCM trở thành một thành phố phát triển văn minh, hiện đại và đáng sống.
Hoàng Minh/VOV-TP.HCM