Thảo luận tại Tổ 7 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng): Tăng cường liên thông dữ liệu, tạo thuận lợi cho người dân

2 giờ trướcBài gốc

Làm rõ giao dịch phải công chứng, kiểm soát chặt phân cấp thẩm quyền

Góp ý vào dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi), ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cơ bản thống nhất với chủ trương phân cấp thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm công chứng viên cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, song nhấn mạnh đây là hoạt động mang tính tư pháp, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn pháp lý của giao dịch. Vì vậy, cần quy định thống nhất về tiêu chuẩn, quy trình trên phạm vi toàn quốc; đồng thời bổ sung cơ chế kiểm soát, giám sát của cơ quan trung ương, làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan và gắn phân cấp với trách nhiệm giải trình.

Toàn cảnh phiên thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Về quy định giao dịch phải công chứng, đại biểu cho rằng việc vừa quy định trong luật, vừa giao cơ quan hành chính công bố danh mục là chưa phù hợp với nguyên tắc lập pháp, bởi quyền dân sự chỉ có thể bị hạn chế bằng luật. Thực tế còn tồn tại chồng chéo giữa các luật như đất đai, nhà ở, dẫn đến cách áp dụng khác nhau, làm phát sinh rủi ro và chi phí cho người dân. Do đó, đề nghị quy định cụ thể danh mục ngay trong luật hoặc nếu giao Chính phủ hướng dẫn thì phải xác định rõ tiêu chí.

Liên quan đến mối quan hệ giữa công chứng và chứng thực, đại biểu chỉ ra bất cập khi dự thảo có xu hướng chuyển giao thẩm quyền chứng thực từ cấp xã sang tổ chức công chứng, trong khi pháp luật hiện hành cho phép người dân lựa chọn. Điều này có thể làm hạn chế quyền lựa chọn, phát sinh khiếu nại và làm tăng chi phí giao dịch. Vì vậy, cần thiết kế linh hoạt theo điều kiện từng địa phương, có lộ trình phù hợp và bảo đảm quyền lựa chọn của người dân.

ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Về công chứng điện tử, đại biểu cho rằng: Đây là nội dung đột phá nhưng còn nhiều vướng mắc như thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất, dữ liệu phân tán, chưa kết nối với các cơ sở dữ liệu dân cư, đất đai, chưa rõ giá trị pháp lý và cơ chế bảo mật. Do đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng tập trung toàn quốc, kết nối bắt buộc với các hệ thống liên quan; đồng thời quy định rõ giá trị pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế bảo mật, phân quyền truy cập.

Đối với công chứng giao dịch đất đai, đại biểu nêu thực tế sau công chứng người dân vẫn phải thực hiện thủ tục giấy do thiếu liên thông dữ liệu, gây tốn kém thời gian, chi phí. Vì vậy, cần quy định bắt buộc kết nối giữa công chứng và đăng ký đất đai, cho phép sử dụng dữ liệu điện tử thay thế hồ sơ giấy, tiến tới thực hiện thủ tục trọn gói trên môi trường số.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo luật theo hướng bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật; hạn chế phát sinh thủ tục hành chính, lấy người dân làm trung tâm và thúc đẩy chuyển đổi số gắn với hạ tầng kỹ thuật, cơ chế bảo mật và nguồn lực phù hợp.

ĐBQH Trần Hồng Nguyên (Lâm Đồng) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Cũng tại phiên thảo luận, ĐBQH Trần Hồng Nguyên (Lâm Đồng) nhất trí với quy định giới hạn độ tuổi hành nghề của công chứng viên không quá 70 tuổi nhằm bảo đảm sự minh mẫn, chính xác và an toàn pháp lý trong hoạt động công chứng. Đại biểu cho rằng công chứng là hoạt động bổ trợ tư pháp quan trọng, đòi hỏi trách nhiệm cao, do đó cần siết chặt hơn quy trình đào tạo nghề và thời gian tập sự để nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ ngay từ đầu.

Về mô hình tổ chức hành nghề, đại biểu đề nghị cân nhắc quy định Văn phòng công chứng chỉ được tổ chức theo loại hình hợp danh. Theo đại biểu, mặc dù mô hình này bảo đảm trách nhiệm nghề nghiệp, song tại vùng sâu, vùng xa sẽ khó bảo đảm số lượng công chứng viên hợp danh để thành lập văn phòng. Vì vậy, cần có cơ chế linh hoạt hoặc lộ trình phù hợp để bảo đảm người dân vẫn tiếp cận được dịch vụ công chứng.

Đối với công chứng điện tử, đại biểu ủng hộ đưa vào dự thảo luật nhưng lưu ý cần quy định rõ giá trị pháp lý của văn bản công chứng điện tử; đồng thời bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin và tăng cường kết nối, liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia như dân cư, đất đai, tránh phát sinh thêm chi phí, thủ tục cho người dân và tổ chức hành nghề.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An tham dự phiên họp Tổ. Ảnh: Khánh Duy

Về trách nhiệm bảo hiểm nghề nghiệp, đại biểu Trần Hồng Nguyên nhấn mạnh: cần quy định rõ tính bắt buộc và cơ chế bồi thường từ nguồn bảo hiểm để bảo vệ quyền lợi của người dân khi xảy ra sai sót. Đồng thời, đề nghị tăng cường phân cấp cho chính quyền địa phương trong quản lý, thanh tra, kiểm tra hoạt động công chứng; phát huy vai trò của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp trong giám sát đạo đức và bồi dưỡng nghiệp vụ.

Gỡ vướng thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động công chứng

Cùng quan tâm đến nội dung giao dịch phải công chứng, ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) tán thành với ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các đại biểu đã phát biểu trước đó, cho rằng không nên quy định theo hướng liệt kê cụ thể các giao dịch phải công chứng như dự thảo luật. "Dự thảo đã giao Bộ Tư pháp rà soát, cập nhật, công bố danh mục giao dịch phải công chứng, chứng thực trên Cổng thông tin điện tử, do đó không cần thiết và cũng không nên tiếp tục quy định theo hướng liệt kê trong luật", đại biểu phân tích.

ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

ĐBQH Trần Nhật Minh đồng tình với quan điểm của ĐBQH Trần Hồng Nguyên, cho rằng cần nghiên cứu quy định theo hướng mang tính nguyên tắc, theo đó giao dịch phải công chứng là giao dịch được luật quy định phải công chứng; còn các giao dịch cụ thể nên do luật chuyên ngành điều chỉnh, nhằm bảo đảm tính minh bạch, chặt chẽ và thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về quy định bổ nhiệm lại công chứng viên, đại biểu Trần Nhật Minh cho rằng: Việc giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi đã bổ nhiệm thực hiện là còn cứng nhắc, chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Thực tế, có trường hợp công chứng viên chuyển công tác sang địa phương khác, khi đủ điều kiện bổ nhiệm lại vẫn phải quay về nơi đã được bổ nhiệm trước đây để làm thủ tục, gây phiền hà và làm tăng chi phí tuân thủ. Trong khi đó, dự thảo luật đã quy định xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng thống nhất từ trung ương đến địa phương.

Do vậy, đại biểu đề nghị khi cơ sở dữ liệu công chứng quốc gia được hoàn thiện, cần mở rộng thẩm quyền bổ nhiệm lại theo hướng giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi đã bổ nhiệm hoặc nơi công chứng viên thường trú thực hiện, trên cơ sở tuân thủ hồ sơ, trình tự, thủ tục do Chính phủ quy định, qua đó tạo thuận lợi và giảm chi phí tuân thủ cho người dân.

Đối với quy định về thay đổi nội dung đăng ký hoạt động của Văn phòng công chứng, đại biểu cơ bản đồng tình với việc cho phép Sở Tư pháp cấp lại giấy đăng ký hoặc ghi nhận nội dung thay đổi vào giấy đăng ký, tạo sự linh hoạt trong thực hiện. Tuy nhiên, để tránh tùy nghi trong áp dụng, hạn chế phát sinh tiêu cực, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị quy định rõ việc lựa chọn hình thức thực hiện phải căn cứ theo đề nghị của tổ chức hành nghề công chứng, qua đó bảo đảm tính minh bạch và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Góp ý tại phiên thảo luận, ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng thuận lợi hơn cho người dân. Từ thực tế nhiều địa bàn chưa có tổ chức hành nghề công chứng, đại biểu cho rằng nếu bắt buộc công chứng sẽ gây khó khăn trong tiếp cận dịch vụ; vì vậy cần phát huy vai trò của UBND cấp xã trong chứng thực nhằm giảm chi phí, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.

Liên quan đến yêu cầu bảo đảm tính xác thực của giao dịch, đại biểu nhấn mạnh: Việc hoàn thiện Luật Công chứng là cần thiết để phòng ngừa rủi ro, hạn chế tranh chấp, song cần được đánh giá tổng thể, tránh sửa đổi cục bộ khi chưa tổng kết đầy đủ thực tiễn. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức hành nghề công chứng trong kết nối, chia sẻ dữ liệu, bởi dữ liệu công chứng có vai trò quan trọng trong hoạt động của các cơ quan tố tụng, điều tra, nhất là trong xác minh thông tin và thu hồi tài sản. Do đó, cần quy định rõ cơ chế cung cấp, khai thác dữ liệu đi đôi với bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin.

Các ĐBQH tỉnh Lâm Đồng dự phiên thảo luận. Ảnh: Ảnh: Khánh Duy

Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi quy định về công chứng văn bản liên quan đến hợp đồng đã được công chứng theo hướng bổ sung trường hợp các bên thỏa thuận hủy bỏ hợp đồng. Theo đại biểu, quy định hiện hành mới đề cập đến sửa đổi, bổ sung mà chưa bao quát trường hợp hủy bỏ, trong khi Bộ luật Dân sự cho phép các bên thỏa thuận sửa đổi hoặc hủy bỏ hợp đồng; do đó cần hoàn thiện để bảo đảm thống nhất giữa các luật.

Góp ý vào dự thảo, ĐBQH Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) tập trung vào hai nội dung. Liên quan đến quy định chụp ảnh khi công chứng, đại biểu cho rằng, cần cân nhắc kỹ việc giữ hay bỏ; nếu tiếp tục quy định thì phải hoàn thiện yêu cầu kỹ thuật theo hướng bảo đảm hình ảnh không bị làm giả, đồng thời không làm phát sinh thủ tục phức tạp cho tổ chức hành nghề và người dân. Đại biểu cũng lưu ý thực tế vẫn còn tình trạng “công chứng khống”, có trường hợp công chứng viên ký số lượng lớn hồ sơ trong một ngày, do đó việc chụp ảnh là một giải pháp nhằm tăng cường kiểm soát.

ĐBQH Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) phát biểu.

Về hạn chế hành nghề, đại biểu cho rằng: Quy định công chứng viên phải chờ 2 năm sau khi giải thể văn phòng hợp danh mới được thành lập văn phòng mới là chưa hợp lý, có thể kéo dài thời gian gián đoạn hành nghề, gây lãng phí nguồn nhân lực trong bối cảnh còn thiếu công chứng viên. Đồng thời, việc áp dụng chưa thống nhất cũng có thể dẫn đến bất bình đẳng... Từ đó, đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề nghị nghiên cứu bãi bỏ quy định này để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động hành nghề công chứng.

Trong khi đó, ĐBQH Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) cho rằng: dự thảo vẫn còn nặng về tư duy quản lý theo địa hạt, chưa thực sự tạo thuận lợi cho người dân. Thực tế tại một số địa bàn dân cư thưa thớt, việc yêu cầu công chứng tại trụ sở và theo phạm vi địa lý khiến người dân phải di chuyển xa; nếu cho phép công chứng ngoài trụ sở hoặc linh hoạt hơn về phạm vi hoạt động sẽ đáp ứng nhu cầu tốt hơn.

ĐBQH Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) phát biểu.

Đại biểu đề nghị làm rõ lộ trình bỏ quy định giới hạn địa hạt công chứng, tránh quy định mang tính nguyên tắc nhưng thiếu khả thi; đồng thời tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến công chứng bất động sản cho phù hợp thực tiễn.

Nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số, đại biểu Nguyễn Trường Giang cho rằng: Khi các dữ liệu dân cư, đất đai đã được số hóa và định danh rõ ràng thì việc duy trì các rào cản về địa hạt không còn phù hợp; cần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng lấy người dân làm trung tâm, tạo thuận lợi tối đa trong tiếp cận dịch vụ công chứng.

Diệp Anh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/thao-luan-tai-to-7-doan-dbqh-cac-tinh-nghe-an-va-lam-dong-tang-cuong-lien-thong-du-lieu-tao-thuan-loi-cho-nguoi-dan-10412880.html