'Thao túng tâm linh' là gì, và vì sao người thông minh cũng có thể tin theo?

6 giờ trướcBài gốc

Câu chuyện giữa một phụ nữ tên là T. - tháo vát, thành đạt - và một người tự nhận là nhà tu hành đang khiến nhiều người chú ý. Cụ thể, vụ việc này, theo như những thông tin trên mạng xã hội là cô T. quen “thầy” N.Đ trong lúc cô tìm hiểu việc tu tập. “Thầy” Đ. được cho là người có thể nhìn thấy tiền kiếp.

Cô T. và gia đình đã theo "thầy" Đ. để tu tập, còn “thầy” Đ. thì nói rằng “thầy” và T. có nhân duyên từ nhiều kiếp trước. Sau đó, cô T. chuyển nhiều tiền và còn lập di chúc để lại tài sản cho “thầy”. Hai người cùng nhau đi du lịch, công khai thể hiện tình cảm ở nhiều nơi. Nhưng rồi cô T. phát hiện “thầy” có quan hệ với nhiều phụ nữ khác nên lên tiếng công khai vụ việc.

Vụ việc ồn ào này khiến nhiều người nghĩ đến khái niệm “thao túng tâm linh”. Ảnh: Internet

Khi đọc về sự việc này, không ít người đã nghĩ ngay đến khái niệm “thao túng tâm linh”. Thực ra, đây không phải là một thuật ngữ chính thức, mà trong nghiên cứu thường gọi là spiritual abuse, để nói đến việc lợi dụng niềm tin, tôn giáo để kiểm soát, thao túng người khác, theo trang web của ĐH Mount Royal (Canada). Đây thực ra cũng là kiểu thao túng tâm lý/cảm xúc, nhưng trong bối cảnh tôn giáo, tâm linh, theo AIFS (Viện Nghiên cứu Gia đình Australia).

Trong nhiều vụ việc từng được nghiên cứu, quá trình này thường diễn ra từng bước, mà có ít nhất 2 bước xuất hiện thường xuyên ở nhiều vụ việc:

Ban đầu, người thao túng xây dựng hình ảnh có năng lực đặc biệt, ví dụ như có hiểu biết tâm linh sâu sắc. Do “hiệu ứng quyền lực”, khi ai đó thể hiện như một người có năng lực đặc biệt thì nhiều người khác tự nhiên cho rằng người đó vượt trội về đạo đức, trí tuệ; từ đó dễ dàng tin tưởng, nghe theo.

Trên thế giới cũng có một số vụ việc "thao túng tâm linh" tương tự. Ảnh minh họa: FL.

Khi đã tạo dựng được lòng tin, bước thứ hai mà người thao túng áp dụng là kỹ thuật “bước một chân vào cửa”, tức là bắt đầu có những gợi ý rất nhỏ, như tập thiền, quyên góp cho một mục đích tốt nào đó, rồi dần dần có những đề nghị lớn hơn. Sự “dần dần” này có thể khiến nhiều người thay đổi quan điểm cá nhân hoặc chấp nhận cả những điều mà trước đó họ chưa từng nghĩ tới.

Có nhiều lý do khiến mỗi người, ngay cả những người học cao, thành đạt, có thể bị thao túng tâm linh; một lý do thường thấy là nhu cầu tìm ý nghĩa cuộc sống và sự dẫn dắt tinh thần. Ngoài ra, quá trình ảnh hưởng thường diễn ra từ từ, khiến người trong cuộc khó nhận ra sự khác lạ.

Trong vụ việc liên quan đến cô T., dù các chi tiết cụ thể vẫn cần được xác minh, nhưng đây cũng là lời cảnh báo rằng mặc dù niềm tin tâm linh là quyền cá nhân, nhưng ai cũng nên cẩn thận khi có các quyết định lớn về tài sản, các mối quan hệ…, để tránh rủi ro, thiệt hại do bị thao túng.

Và tất nhiên, những trường hợp như người tự xưng là nhà tu hành nói trên không đại diện cho Phật giáo hay việc thực hành thiền định chân chính. Những nhà tu hành thực sự thường duy trì ranh giới rất rõ ràng với những người theo học, không lợi dụng niềm tin của bất kỳ ai.