Thấy bất lực khi từ cò nhà đất đến shop giày đều biết số điện thoại của tôi

3 giờ trướcBài gốc

Buổi sáng, khi vừa kịp nhấp ngụm cà phê đầu tiên để tận hưởng chút bình yên hiếm hoi sau một tuần làm việc căng thẳng, chiếc điện thoại của tôi đã rung lên trên bàn. Một số lạ hiện ra, mở đầu câu chuyện bằng giọng đon đả: "Chào anh, em ở công ty...; bên em đang có...".

Tôi bấm tắt luôn. Các cuộc gọi telesales như vậy mỗi ngày ít cũng phải hàng chục. Hồi xưa, tôi còn giữ phép lịch sự, chờ họ ngắt câu mới bảo "anh không có nhu cầu em ạ"; nhưng giờ thì cúp thẳng cánh vì không chịu nổi việc bị quấy rầy quá thường xuyên, và quả thật cũng chẳng thời gian đâu mà nói với họ. Tôi rất hạn chế cho số điện thoại, nhưng nay thì cứ như ai bán hàng hay cần tiếp thị đều có thể gọi cho tôi, từ các shop bán giày dép, ví, máy lọc nước, khóa học tiếng Anh cho trẻ đến cả ô tô, bất động sản, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ vay tiền... đều chào mời không ngớt.

Riêng bất động sản, không ngày nào là tôi không nhận được cuộc gọi hỏi "Anh có bán biệt thự ở... không ạ?", dù tôi đã bảo chắc chắn không bao giờ bán và đề nghị lưu lại thông tin này để khỏi mất công hỏi nữa, nhưng trong ngày vẫn có những cuộc gọi tương tự và các ngày sau vẫn vậy. Có vẻ như số điện thoại của tôi nằm trong danh sách của tất cả các công ty môi giới nhà đất. Rất nhiều lần, tôi vừa mua xong vé máy bay là lập tức người tự xưng tài xế taxi chào mời dịch vụ đón đưa sân bay.

Nhiều người bị quấy rầy bởi các cuộc gọi telesales do bị bán dữ liệu cá nhân. (Ảnh: iStock)

Chỉ cần bạn từng cho số điện thoại trong một vài lần giao dịch, số của bạn sẽ bằng cách nào đó lọt vào tay những đơn vị có nhu cầu bán hàng hóa, dịch vụ cho những người như bạn. Pháp luật cấm việc mua bán thông tin, dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được phép; nhưng đây vẫn là vấn nạn gây nhức nhối. Chiếc điện thoại vốn là công cụ liên lạc riêng tư giống như cánh cửa mở toang khiến chủ nhân bị làm phiền không ngớt bởi những người lạ tự ý xông vào nhà.

Dữ liệu cá nhân thường bị lọt vào tay các đơn vị môi giới rồi lại bị bán cho hàng chục, hàng trăm công ty khác nhau. Những cuộc gọi này thường sử dụng sim rác hoặc tổng đài ảo, khiến việc chặn một số điện thoại cụ thể không mang lại nhiều hiệu quả vì họ sẽ sớm quay lại với một đầu số khác.

Sự bủa vây này không chỉ gây lãng phí thời gian mà còn tạo ra cảm giác bất an, đặc biệt khi người gọi nắm rõ cả tên tuổi, nghề nghiệp hay thậm chí là tình trạng tài chính của chủ thuê bao. Sự xâm phạm này diễn ra hàng ngày, hàng giờ, tấn công trực diện vào quyền riêng tư của mỗi cá nhân. Tôi nhiều lần bị cảm giác bất lực bủa vây khi biết dữ liệu cá nhân của mình bị bán khắp nơi mà chẳng có cách nào ngăn chặn.

Tôi hy vọng thời gian tới sẽ có sự thay đổi vì Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, không chỉ xác lập quyền độc lập của dữ liệu cá nhân, coi đó là một loại tài sản số quan trọng, mà còn đưa ra những mức phạt mang tính răn đe cực lớn. Các hành vi mua bán trái phép dữ liệu cá nhân có thể bị xử phạt hành chính tới 3 tỷ đồng hoặc phạt gấp 10 lần số tiền thu lợi bất chính.

Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng, mức phạt có thể lên tới 5% doanh thu của năm tài chính liền kề trước đó. Nghĩa là cái giá phải trả cho việc mua bán trái phép dữ liệu cá nhân sẽ trở nên đắt đỏ. Mặt khác, các biện pháp truy cứu trách nhiệm hình sự cũng được cụ thể hóa, hành vi mua bán dữ liệu có tính chất thu lợi bất chính lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng có thể dẫn tới hình phạt từ 6 tháng đến 7 năm tù giam.

Ngoài ra, các hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động xử lý dữ liệu từ 1 đến 3 tháng, buộc tiêu hủy dữ liệu thu thập trái phép và công khai danh tính cá nhân, tổ chức vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng được áp dụng cho thấy quyết tâm của luật pháp trong vấn đề này.

Vấn đề là việc kiểm soát, phát hiện vi phạm thế nào. Dữ liệu có thể bị lộ từ nhiều nguồn khác nhau và khi nhận một cuộc gọi telesales, người dân rất khó để chứng minh chính xác bên nào đã bán số điện thoại của mình để báo cáo hay khởi kiện. Các đơn vị telesales hiện nay cũng không còn dùng điện thoại bàn hay sim cố định mà dùng tổng đài ảo và các phần mềm tự động thay đổi đầu số liên tục.

Những kẻ mua bán dữ liệu trái phép thường hoạt động ẩn danh trên các nền tảng xuyên biên giới như Telegram, nơi danh tính người bán được bảo mật tuyệt đối, gây khó khăn cho việc thực thi pháp luật về mặt kỹ thuật.

Để giải quyết tận gốc vấn nạn này, chế tài cao chưa đủ, cần một sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và chính người dân. Về phía doanh nghiệp, cần thay đổi tư duy khai thác dữ liệu; việc lạm dụng dữ liệu để làm phiền khách hàng sớm muộn gì cũng sẽ bị chính người tiêu dùng tẩy chay. Cần hiểu rằng bảo vệ thông tin khách hàng không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là đạo đức kinh doanh và uy tín thương hiệu trong kỷ nguyên số, để không lộ thông tin khách hàng cho bên thứ ba.

Đối với mỗi cá nhân, để tránh thông tin cá nhân lộ ra ngoài, phải biết "kén chọn" khi cung cấp thông tin. Mỗi khi mua hàng online hay đăng ký bất kỳ chương trình, ứng dụng nào, cần đọc kỹ điều khoản. Nhiều ứng dụng bất ngờ cập nhật điều khoản sử dụng, trong đó có quyền thu thập, sử dụng và chia sẻ dữ liệu cá nhân của người dùng và nếu không để ý, bạn sẽ dễ dàng vô tình chấp nhận.

Hãy hạn chế tối đa việc điền số điện thoại vào các tờ khai không bắt buộc và chủ động đăng ký vào Danh sách không quảng cáo (Do Not Call - DNC) do Cục An toàn thông tin quản lý. Thậm chí, người tiêu dùng cần báo cáo các sản phẩm telesales tùy tiện để cơ quan chức năng sử lý.

Minh Tú

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/thay-bat-luc-khi-tu-co-nha-dat-den-shop-giay-deu-biet-so-dien-thoai-cua-toi-ar1010658.html