Thay đổi thói quen đi lại ở 'siêu đô thị' 14 triệu người

4 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh đó, metro giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển hạ tầng của "siêu đô thị" phía Nam trong giai đoạn mới.

Metro số 1 trở thành lựa chọn di chuyển quen thuộc của người dân nhờ thời gian hành trình ổn định.

Bước ngoặt lớn

Từ cuối năm 2024, tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) chính thức đi vào khai thác thương mại, tạo ra những thay đổi rõ nét trong đời sống thường nhật của người dân.

Các đoàn tàu metro thường đông kín hành khách. Vào giờ cao điểm sáng và chiều, nhiều chuyến gần như không còn chỗ trống.

Từ chỗ chỉ mang tính trải nghiệm trong những ngày đầu, metro nay đã trở thành lựa chọn di chuyển quen thuộc của đông đảo người dân.

Anh Nguyễn Văn Minh (ngụ phường Thủ Đức) cho biết, suốt một năm nay, anh sử dụng metro để đi làm thay vì đi xe máy. "Trước đây, mỗi ngày tôi mất khoảng một tiếng rưỡi để vào trung tâm. Từ khi chuyển sang đi metro, thời gian rút ngắn gần một nửa, chi phí cũng rẻ hơn rất nhiều. Đi metro đúng giờ, không lo kẹt xe, lại mát mẻ, an toàn", anh Minh nói.

Là đơn vị vận hành tuyến metro đầu tiên của TP.HCM, ông Lê Minh Triết, Giám đốc Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC1) cho biết, sau gần một năm khai thác, tuyến đã phát huy rõ hiệu quả kết nối và thu hút hành khách.

Theo thống kê từ ngày 22/12/2024 đến ngày 31/12/2025, đơn vị đã vận hành an toàn 80.154 lượt tàu, phục vụ hơn 20,5 triệu lượt hành khách, tương đương 121,6% kế hoạch năm. Trung bình mỗi tháng, tuyến phục vụ khoảng 1,7 triệu lượt khách, khoảng 57.000 lượt/ngày và đạt đỉnh hơn 110.000 lượt/ngày vào các dịp lễ, Tết.

Hiện có 22 tuyến xe buýt, trong đó 17 tuyến buýt điện, kết nối trực tiếp đến 14 nhà ga.

"Phép thử" mạng lưới metro vùng

Thành công bước đầu của metro số 1 được xem là "phép thử" quan trọng, tạo niềm tin để TP.HCM chuyển từ đầu tư đơn lẻ sang phát triển mạng lưới metro quy mô lớn, mang tính liên vùng.

Đông đảo người dân lựa chọn metro số 1 trong những dịp lễ, tết.

Ông Phan Công Bằng, Trưởng ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM cho biết, sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM trở thành siêu đô thị trung tâm vùng Đông Nam Bộ, có diện tích hơn 6.700km², dân số trên 14 triệu người.

Theo quy hoạch điều chỉnh, toàn vùng sẽ hình thành mạng lưới đường sắt đô thị dài 1.012km với 27 tuyến, gồm 12 tuyến tại khu vực TP.HCM cũ, 12 tuyến tại Bình Dương cũ và 3 tuyến tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.

Hệ thống metro này đóng vai trò khung giao thông công cộng khối lượng lớn, kết nối TP.HCM với Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu; liên thông với đường sắt quốc gia và sân bay Long Thành, qua đó giảm áp lực cho hệ thống đường bộ đang quá tải.

Mới đây, TP.HCM đã khởi công tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) - trục xương sống giao thông đô thị phía Tây - Bắc TP.HCM. Đây là một trong những dự án trọng điểm của TP.HCM, đồng thời là dự án tiên phong áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 188, có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp và đi qua khu vực đô thị có mật độ dân cư cao.

Tuyến có chiều dài 11,269km, gồm đoạn đi ngầm dài 9,255km, đoạn đi trên cao dài 0,846km, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 57.000 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố.

Đây là tuyến đường sắt đô thị được nâng cấp mức độ tự động hóa lên GoA4 - vận hành hoàn toàn tự động, không có lái tàu và nhân viên trên tàu. Các công nghệ được lựa chọn theo tiêu chuẩn châu Âu, đáp ứng quy chuẩn Việt Nam, bảo đảm kết nối đồng bộ với tuyến metro số 1 và các tuyến khác trong tương lai.

Giải pháp căn cơ chống ùn tắc

Giai đoạn trước năm 2035, TP.HCM sẽ ưu tiên đầu tư 9 tuyến metro, gồm 7 tuyến đã được phê duyệt, kết nối trung tâm TP.HCM với các khu đô thị, khu công nghiệp và địa bàn Bình Dương cũ.

Đoàn tàu metro đi qua khu đô thị phía Đông TP.HCM.

Theo kế hoạch, các dự án sẽ hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế FEED giai đoạn 2026-2027, giải phóng mặt bằng giai đoạn 2027-2028 và triển khai xây dựng từ 2027-2035.

Đáng chú ý, nhiều nhà đầu tư đã đề xuất tham gia các dự án metro theo hình thức PPP. Một số tuyến đang được nghiên cứu gồm metro số 2, 3, 4, 5 và tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành. Trường hợp được chấp thuận, thành phố sẽ điều chỉnh nhiệm vụ của Ban Quản lý theo hướng tách bạch rõ nguồn vốn đầu tư công và tư nhân.

Liên quan đến việc phát triển hệ thống metro, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang khẳng định, thành phố phải "làm bằng được" hệ thống metro, xem đây gần như là giải pháp duy nhất mang tính căn cơ để giải quyết bài toán ùn tắc giao thông trong dài hạn.

Theo ông, chưa bao giờ TP.HCM có được cơ chế thông thoáng như hiện nay, cả về cơ chế chung lẫn cơ chế đặc thù.

Với các cơ chế hiện hành, TP.HCM có thể chỉ định thầu thay vì tổ chức đấu thầu, đồng thời áp dụng quy trình rút gọn đối với nhiều thủ tục liên quan đến đầu tư xây dựng. Những cơ chế này có thể giúp thành phố tiết kiệm khoảng hai năm cho mỗi dự án cụ thể.

Tuy nhiên, theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, yếu tố mang tính quyết định vẫn là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Để tháo gỡ nút thắt này, thành phố đã thành lập 19 đội đặc nhiệm trực tiếp xuống cơ sở, đi kèm cơ chế thưởng, phạt rõ ràng, nhằm bảo đảm tiến độ triển khai các tuyến metro trong nhiệm kỳ.

Ưu tiên mô hình "lấy hạ tầng nuôi hạ tầng"

Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP.HCM cho rằng, để xây dựng mạng lưới giao thông đô thị liền mạch, metro phải được xác định là trục xương sống, đi kèm các giải pháp quản trị hiện đại như vé điện tử tích hợp, ứng dụng AI trong điều hành và kết nối đa phương thức.

Cùng đó, việc phát triển đô thị theo mô hình TOD quanh các tuyến metro, đặc biệt khu vực Bến Thành, cần được tổ chức khoa học theo các vùng lõi - vùng ven - vùng ngoài, nhằm giãn dòng di chuyển, tăng khả năng tiếp cận metro và giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm.

Theo ông Thắng, thách thức lớn nhất của metro hiện nay vẫn là nguồn vốn đầu tư. Do đó, TP.HCM cần đa dạng hóa nguồn lực, tận dụng cơ chế đặc thù, triển khai mô hình "lấy hạ tầng nuôi hạ tầng", gắn xây dựng metro với khai thác quỹ đất theo TOD và tái cấu trúc đô thị dọc các trục giao thông.

Theo TS Phan Hữu Duy Quốc, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Xây dựng số 1 - CTCP (CC1), TP.HCM đang chuyển mạnh sang tư duy phát triển metro theo hướng đồng bộ và liên thông, thay vì triển khai từng tuyến riêng lẻ như trước.

Từ khâu thiết kế, xây dựng đến vận hành, các tuyến metro mới được yêu cầu thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm khả năng kết nối xuyên suốt toàn mạng lưới trong tương lai. Cách làm này nhằm khắc phục tình trạng mỗi tuyến một chuẩn, đồng thời tạo nền tảng để hệ thống metro thực sự phát huy hiệu quả tổng thể.

Mỹ Quỳnh

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/thay-doi-thoi-quen-di-lai-o-sieu-do-thi-14-trieu-nguoi-192260220105242182.htm