Clip quảng cáo của thương hiệu mỹ phẩm 3CE và đối tác gây tranh cãi lớn khi cổ súy bạo lực gia đình. Ảnh: @syhuymomong.
Lĩnh vực truyền thông, quảng cáo trong nước chứng kiến “nước đi sai lầm” của nhiều thương hiệu thời trang, làm đẹp dịp đầu năm nay.
Cuối tháng 3, thương hiệu làm đẹp The Body Shop Việt Nam bị chỉ trích nặng nề vì bức hình quảng cáo thô tục, phản cảm. Còn dịp Quốc tế Phụ nữ 8/3, loạt nhãn hàng như thương hiệu mỹ phẩm 3CE Việt Nam hay hãng nội địa Việt Nam Chautfifth cũng tạo ra làn sóng phẫn nộ khi triển khai các chiến dịch truyền thông hạ thấp phụ nữ, cổ súy bạo lực gia đình.
Sự xuất hiện liên tiếp của các chiến dịch gây tranh cãi làm dấy lên câu hỏi về mục đích từ phía thương hiệu, đặc biệt là nghi vấn liệu đây có phải là “rage bait” (mồi nhử kích động thịnh nộ). Những tranh cãi này có nhiều điểm tương đồng với hiện tượng “rage bait” khi cùng khai thác yếu tố gây sốc để thu hút chú ý.
Ở góc độ vận hành, với các thương hiệu quốc tế, chiến dịch tại Việt Nam thường do đơn vị phụ trách thị trường triển khai, không đồng nhất hoàn toàn với định vị của thương hiệu toàn cầu.
Trả lời Tri Thức - Znews, chuyên gia truyền thông Phùng Thái Học cho rằng phần lớn trường hợp không xuất phát từ chủ đích sử dụng “rage bait”, mà đến từ việc thiếu nhạy cảm văn hóa và chưa kiểm soát tốt rủi ro trong quá trình triển khai nội dung.
Điều gì đang xảy ra?
Ngày 24/3, fanpage The Body Shop tại Việt Nam tạo ra làn sóng phẫn nộ khi đăng tải hình ảnh quảng cáo phản cảm kỷ niệm 50 năm thành lập thương hiệu làm đẹp đến từ nước Anh. Cụ thể, trong bức hình mang mục đích truyền thông này, một chai sản phẩm của nhãn hàng được đặt trong cạp nội y tam giác của người mẫu nam.
Những trái cà tím cũng xuất hiện trong khung hình, bị đánh giá là thô tục. Bài đăng này nhanh chóng nhận về loạt ý kiến chỉ trích nặng nề. Người dùng mạng xã hội lập tức đặt câu hỏi về dụng ý của nhãn hàng thông qua bức hình này.
Bức ảnh phản cảm khiến The Body Shop Việt Nam trở thành tâm điểm chỉ trích.
Mới đầu tháng, 3CE Việt Nam cũng phải lên tiếng xin lỗi vì clip quảng cáo cổ súy bạo hành. Hãng mỹ phẩm đến từ Hàn Quốc thừa nhận video truyền thông không phù hợp, đặc biệt trong dịp Quốc tế Phụ nữ 8/3 ở Việt Nam.
Theo chia sẻ từ phía đại diện hãng, clip hợp tác với nhóm nhà sáng tạo nội dung đã được gỡ bỏ sau 2 giờ kể từ khi thương hiệu nhận thấy nội dung có yếu tố nhạy cảm. Đại diện thương hiệu khẳng định nội dung trên không đại diện cho quan điểm của hãng đối với phụ nữ và gia đình.
Nhãn hàng cũng nhận thấy đây là vấn đề nghiêm trọng, lập tức rà soát quy trình làm việc với các nhà sáng tạo nội dung, đồng thời tăng cường kiểm duyệt nhằm tránh sai lầm tương tự tiếp diễn. Hãng mỹ phẩm nhận toàn bộ trách nhiệm trong sự việc này.
Trước đó, chiến dịch quảng cáo của 3CE Việt Nam và đối tác tạo ra nhiều ý kiến trái chiều trên mạng xã hội, bị cho là cổ súy bạo lực gia đình. Cụ thể, trong clip quảng cáo được đăng tải trên kênh TikTok của một nhóm nhà sáng tạo nội dung đầu tháng 3, nhân vật nam cho biết vợ mình có sở thích “ăn đòn”. Vì thế, anh thường có hành động tát vợ cho đến khi gò má của cô ửng hồng. Trong suốt cuộc hôn nhân, anh đã tát vợ khoảng 3.000 cái.
Video quảng bá sản phẩm phấn má cho thương hiệu mỹ phẩm này bị nhận xét là kém duyên, phản cảm và vi phạm giá trị đạo đức. Trong bối cảnh bạo lực gia đình ngày càng bị lên án gay gắt, chiến dịch truyền thông này lại góp phần cổ súy tình trạng trên.
Cùng thời điểm, thương hiệu thời trang nội địa Chautfifth cũng bị tẩy chay vì chiến dịch truyền thông hạ thấp phụ nữ. Cụ thể, loạt video quảng bá được đăng tải trên mạng xã hội mang tên “Exploitation - From being looked at…” (tạm dịch: “Bóc lột - Từ việc bị nhìn thấy…”).
Đúng như tiêu đề, các clip mô tả cảnh nam giới cởi quần tất của nữ giới bằng chân hoặc đàn ông nằm dưới váy của phụ nữ. Đây đều là những hành động phản cảm, tạo ra cuộc tranh luận lớn trên mạng xã hội.
Nhiều ý kiến cho rằng các hành vi này mang tính chất “bóc lột” tình dục như chính nhãn hàng tự chú thích. Ngoài ra, quảng cáo còn góp phần biến phụ nữ thành nạn nhân của ánh nhìn nam giới (male gaze). Điều này cũng được thể hiện qua dòng tiêu đề “From being looked at…”.
Một số người dùng mạng xã hội còn chỉ trích chiến dịch trên một cách nặng nề hơn, cho rằng thương hiệu đã vật hóa phụ nữ, biến họ thành đối tượng tình dục. Điều này trở nên đặc biệt nghiêm trọng khi thương hiệu túi xách này sản xuất và bán các sản phẩm thời trang dành cho nữ giới.
‘Rage bait’ có từ lâu
Đầu tháng 12/205, Nhà xuất bản Đại học Oxford đã công bố “rage bait” là từ của năm 2025. Sự lựa chọn này cho thấy ngày càng có nhiều người nhận thức được những tác động tiêu cực mà mạng Internet có thể mang lại, theo một bài đăng trực tuyến của nhà xuất bản Từ điển tiếng Anh Oxford.
Hãng túi xách nội địa bị tẩy chay vì loạt quảng cáo hạ thấp phụ nữ dịp 8/3.
Chia sẻ với Tri Thức - Znews, chuyên gia truyền thông Phùng Thái Học cho biết việc sử dụng “rage bait” nhằm thu hút sự chú ý không phải điều mới mẻ. Các thương hiệu trong nước và quốc tế đã thực hiện các chiến dịch truyền thông gây sốc trong nhiều năm nay.
Tuy nhiên, sự gia tăng của “rage bait” hiện nay đến từ những người sáng tạo nội dung độc lập. Họ quan niệm “cứ có view (lượt xem) là có tiền”. Vì thế, một bộ phận nhà sáng tạo nội dung chọn con đường khiêu khích để thu hút sự chú ý, từ đó rút ngắn thời gian nổi tiếng, đem về lượng tương tác lớn và lợi ích tài chính ngắn hạn.
“Theo tôi, đây mới là lực lượng khiến ‘rage bait’ trở nên phổ biến gần đây”, ông Phùng Thái Học chia sẻ.
Về chiến dịch truyền thông của các nhãn hàng, chuyên gia cho rằng vấn đề nằm ở quy trình xây dựng và kiểm soát nội dung chưa tốt. Các thương hiệu có cơ chế ủy quyền trong bộ máy, dẫn đến những rủi ro đáng tiếc.
Sau một thời gian vận hành, bộ phận truyền thông dần quen việc, hoạt động theo quy trình sẵn có. Khi đó, một số tác vụ như booking hoặc triển khai chiến dịch thường được giao toàn quyền quyết định cho cấp dưới.
Tuy nhiên, nếu năng lực nhận diện rủi ro truyền thông của những nhân sự chưa đủ vững, họ có thể vô tình triển khai ý tưởng không phù hợp với định vị hoặc quan điểm của thương hiệu. Bên cạnh đó, áp lực về lượt xem và tương tác trong môi trường số cũng có thể khiến một số chiến dịch vô tình đi theo hướng gây tranh cãi để thu hút chú ý.
Theo ông Phùng Thái Học, thương hiệu cần xây dựng quy trình làm việc kỹ càng, chặt chẽ, đặc biệt là khâu kiểm duyệt nội dung. Trong quy trình đó, doanh nghiệp phải có bộ lọc văn hóa, xác định những từ khóa, yếu tố nhạy cảm, dễ gây tranh cãi, thường liên quan đến nhóm yếu thế trong xã hội, cộng đồng LGBTQ+ hay lòng yêu nước.
Những chiến dịch, nội dung liên quan đến các chủ đề này cần được đưa vào diện kiểm soát đặc biệt trước khi phát hành cho công chúng. Đây chính là kinh nghiệm có thể rút ra từ những vụ ồn ào truyền thông từ trước đến nay.
Linh Vũ