Thấy gì qua việc ô tô Nhật Bản mất ngôi vương doanh số sau 25 năm

4 giờ trướcBài gốc

Với lợi thế về chi phí, xe Trung Quốc đang khẳng định chỗ đứng ngay tại Nhật Bản. Ảnh: China Daily.

Tuần này, Nikkei trích dẫn từ nền tảng dữ liệu ô tô MarkLines cho thấy doanh số xe của các nhà sản xuất Trung Quốc trong năm 2025 đã đạt gần 27 triệu chiếc, vượt qua con số hơn 25 triệu chiếc của Nhật Bản.

Mặc dù các nhà sản xuất Trung Quốc chủ yếu kinh doanh trong nội địa, nhưng việc lần đầu tiên trong vòng 25 năm Nhật Bản đánh mất vị trí dẫn đầu về doanh số ô tô toàn cầu đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng, cho thấy sự thay đổi cán cân quyền lực trong ngành công nghiệp ô tô.

Không chỉ dẫn đầu về tổng sản lượng, các hãng xe Trung Quốc còn gia tăng sự hiện diện trong bảng xếp hạng. Hiện có 6 đại diện Trung Quốc lọt top 20 nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, bao gồm BYD, Geely, Chery, Changan Automobile, SAIC và GWM - nhiều hơn so với 5 doanh nghiệp Nhật Bản trong cùng bảng.

Đáng chú ý, BYD đã vươn lên vị trí thứ 6 toàn cầu và trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, vượt qua Tesla. Trong khi đó, Geely cũng đã vượt Honda để giành vị trí thứ 8.

Sự trỗi dậy này đặt các hãng xe Nhật Bản vào thế cạnh tranh khó khăn hơn bao giờ hết. Trong nhiều thập kỷ, Toyota, Honda hay Nissan từng thống trị thị trường toàn cầu nhờ lợi thế về độ bền, hiệu quả nhiên liệu và hệ thống sản xuất tinh gọn.

Tuy nhiên, những lợi thế trên bị thách thức khi ngành ô tô bước vào giai đoạn chuyển đổi sang xe điện và công nghệ số. Hạ tầng đô thị ngày một tốt lên cũng khiến những lợi thế của xe Nhật Bản ở các thị trường lớn trở nên nhạt nhòa.

Cú sốc nguồn cung dầu thô trong thập niên 70-80 của thế kỷ trước đã thúc đẩy sự bùng nổ của ô tô Nhật Bản với lợi thế tiết kiệm và bền bỉ. Năm 2000, các hãng ô tô xứ sở Hoa anh đào ghi nhận doanh số hơn 16 triệu xe, vượt qua các đối thủ Mỹ, và giữ nguyên vị trí số 1 toàn cầu cho tới nay. Năm 2008, Toyota cũng vượt General Motors (Mỹ) để trở thành hãng ô tô lớn nhất thế giới.

Bên cạnh đó, một trong những nguyên nhân chính khiến các hãng Nhật Bản gặp khó là tốc độ chuyển đổi sang xe điện còn chậm. Mặc dù sở hữu công nghệ, Toyota, Honda hay Nissan thường gặp khó trong việc thiết lập chuỗi cung ứng, sản xuất - đặc biệt là ở các thị trường mới nổi. Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc lại phát triển xe điện với tốc độ nhanh. Việc tiếp cận thận trọng là một trong những lý do khiến ô tô Nhật Bản phần nào bỏ lỡ “làn sóng đầu” của thị trường xe điện, đặc biệt tại Trung Quốc và châu Âu.

Chưa kể, các hãng Trung Quốc còn tận dụng rất hiệu quả lợi thế về chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất. Việc kiểm soát tốt nguồn cung pin - yếu tố quan trọng nhất trong xe điện - giúp các doanh nghiệp Trung Quốc giảm giá thành sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh. Tốc độ nghiên cứu, phát triển và đưa sản phẩm ra thị trường của các hãng Trung Quốc cũng nhanh hơn đáng kể. Mặc dù điều này tiềm ẩn rủi ro an toàn, nhưng lại cho phép họ liên tục cập nhật công nghệ và đáp ứng nhu cầu người dùng.

Theo các chuyên gia, sự vươn lên của xe Trung Quốc không chỉ đơn thuần là thay đổi thứ hạng mà phản ánh quá trình tái cấu trúc ngành ô tô toàn cầu. Theo đó, các yếu tố như công nghệ, chi phí và tốc độ đổi mới đang trở thành lợi thế quyết định, thay thế cho những tiêu chí truyền thống như độ bền hay thương hiệu.

BYD Racco trưng bày tại Triển lãm Di chuyển Nhật Bản 2025. Ảnh: Hoàng Linh

Dù vậy, các hãng xe Nhật Bản vẫn còn những nền tảng quan trọng để cạnh tranh. Thương hiệu lâu năm, mạng lưới toàn cầu rộng lớn và uy tín về chất lượng vẫn là những lợi thế khó thay thế. Trong lĩnh vực hybrid (HEV), các hãng Nhật vẫn đang nắm giữ vị trí dẫn đầu về công nghệ và thị phần, đặc biệt tại các thị trường đang phát triển, nơi hạ tầng xe điện chưa hoàn thiện.

Trong thời gian gần đây, một số hãng Nhật đã bắt đầu điều chỉnh chiến lược. Toyota đẩy mạnh phát triển xe điện và công nghệ pin thể rắn, Honda tăng tốc kế hoạch điện hóa và hợp tác công nghệ, trong khi Nissan tập trung mở rộng danh mục xe điện tại các thị trường chủ lực. Những động thái này cho thấy các doanh nghiệp đất nước mặt trời mọc đang dần thích nghi với xu hướng mới.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn lớn khi các hãng Trung Quốc không chỉ mở rộng trong nước mà còn đẩy mạnh xuất khẩu sang Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ Latinh. Tại các thị trường này, lợi thế về giá và công nghệ của xe Trung Quốc đang tạo áp lực trực tiếp lên các sản phẩm truyền thống của Nhật Bản.

Trong bối cảnh đó, tương lai cạnh tranh giữa các cường quốc công nghiệp ô tô sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với xu hướng điện hóa và chuyển đổi số. Nếu các hãng Nhật Bản có thể tận dụng thế mạnh về chất lượng và kết hợp với đổi mới công nghệ, họ vẫn có cơ hội duy trì vị thế. Ngược lại, nếu chậm thay đổi, khoảng cách với các đối thủ Trung Quốc có thể tiếp tục bị nới rộng.

Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung đang là khu vực cạnh tranh quyết liệt giữa các nhà sản xuất xe. Ảnh: Hoàng Linh

Sự dịch chuyển của ngành ô tô toàn cầu hiện nay cho thấy một thực tế rõ ràng: cạnh tranh không còn chỉ dựa trên quy mô hay lịch sử, mà phụ thuộc ngày càng nhiều vào tốc độ đổi mới và khả năng thích ứng. Trong cuộc đua này, các hãng xe Nhật Bản đang đứng trước bước ngoặt quan trọng, buộc phải tái định vị để không bị tụt lại phía sau.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/thay-gi-qua-viec-o-to-nhat-ban-mat-ngoi-vuong-doanh-so-sau-25-nam-741724.html