Thế giới đã thay đổi hoàn toàn sau 1 năm ông Trump áp thuế

5 giờ trướcBài gốc

Chính sách thuế cưỡng bức mà ông Trump áp đặt lên các nước liên quan cũng gây không ít thiệt hại cho Mỹ. Ảnh: The New York Times.

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu tiên công bố chính sách thương mại mang tên "Ngày giải phóng", áp mức thuế cơ bản 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả quốc gia và vùng lãnh thổ vào Mỹ, và mức thuế đối ứng cao hơn đối với các quốc gia có thặng dư thương mại cao với Mỹ, qua đó làm rung chuyển hệ thống thương mại toàn cầu.

Theo CNBC, mức thuế được áp ở ngưỡng rất cao với một số nước: 34% với hàng hóa Trung Quốc, 20% với Liên minh châu Âu (EU) và lên tới 46% đối với Việt Nam. Ngay sau đó, làn sóng bán tháo lan rộng trên nhiều loại tài sản, kéo theo sự suy yếu đồng thời của chứng khoán Mỹ, trái phiếu kho bạc và đồng USD - một hiện tượng mà giới đầu tư từng gọi là "bán sạch nước Mỹ".

Các xu hướng giao dịch mới

12 tháng kể từ "Ngày giải phóng", các tài sản của Mỹ đã trải qua nhiều đợt biến động liên quan đến sự kết hợp của chính sách khó lường của ông Trump. Nổi bật trong số đó là xu hướng ABUSA (Anywhere But USA - đầu tư ở bất cứ đâu trừ Mỹ) và TACO (Trump Always Chickens Out - Trump luôn rút lui phút chót).

Một số thị trường quốc tế, bao gồm các chỉ số chứng khoán chính của Brazil, Anh và Nhật Bản, đã có hiệu suất vượt trội hơn so với chỉ số S&P 500 trong năm qua. Xu hướng này cho thấy nhà đầu tư đang chủ động giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ, thay vào đó tìm kiếm cơ hội tại các khu vực khác.

Một phần nguyên nhân được cho là đến từ sự thiếu nhất quán trong chính sách của ông Trump. Ngay cả khi Washington ký kết nhiều thỏa thuận nhằm hạ nhiệt căng thẳng thương mại, hệ thống thuế quan vẫn đối mặt với rủi ro pháp lý khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết một số nội dung là bất hợp pháp vào tháng 2. Điều này càng củng cố tâm lý thận trọng của giới đầu tư.

Bất chấp các rào cản pháp lý, thâm hụt hàng hóa của Mỹ đã nới rộng lên mức kỷ lục hơn 1.200 tỷ USD, tương đương 4% GDP vào năm ngoái, theo The Economist.

Thay vì giảm nhập khẩu, thuế quan thực tế chỉ thay đổi nơi Mỹ mua hàng. Cụ thể, trong khi nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc giảm hơn 40%, nhập khẩu từ Thái Lan lại tăng vọt trên 40% khi các nhà sản xuất Đông Nam Á tiếp quản thị phần trong các danh mục như máy tính xách tay.

Trước bối cảnh đó, giới đầu tư buộc phải đánh giá lại mức độ tiếp xúc với thị trường Mỹ. Theo phân tích của AJ Bell, các chỉ số lớn tại châu Á như Shanghai Composite, Kospi hay Nikkei 225 đều mang lại lợi nhuận vượt trội so với 3 chỉ số chính của Phố Wall kể từ sau khi chính sách thuế được ông Trump công bố.

Không chỉ dòng vốn, cấu trúc thương mại cũng đang dịch chuyển. Thay vì đối đầu trực diện với Mỹ, các nền kinh tế tầm trung như Anh, Canada, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ lựa chọn tăng cường hợp tác lẫn nhau. Giao thương giữa nhóm này trong giai đoạn tháng 5-12/2025 tăng khoảng 12% so với cùng kỳ, trong khi xuất khẩu sang Mỹ lại giảm 6%.

Mỹ không còn là lựa chọn mặc định

Theo CNBC, hiện tượng phân hóa dòng vốn đang trở nên rõ nét khi giới đầu tư không còn coi Mỹ là một cơ hội đồng nhất, phản ánh rõ qua việc chỉ số MSCI USA đã tăng trưởng kém hơn so với MSCI All Country World Index, cho thấy dòng vốn đang dần phân tán khỏi Mỹ.

Chuyên gia Daniel Casali từ Evelyn Partners nhận định sự suy yếu tương đối này là hệ quả của chính sách “Nước Mỹ trên hết”, vốn đã thúc đẩy các khu vực khác, đặc biệt là châu Âu tăng cường chi tiêu quốc phòng và cơ sở hạ tầng như một phần của gói kích thích tài khóa.

Cuộc chiến thuế quan đã dẫn đến sự tái cấu trúc mạng lưới chuỗi cung ứng toàn cầu, buộc tất cả các nền kinh tế phải tìm cách ứng phó. Ảnh: Reuters.

Theo ông Nigel Green, CEO của deVere Group, nhà đầu tư đang chọn lọc các lĩnh vực hưởng lợi từ chính sách và tránh những lĩnh vực bị ảnh hưởng bởi gián đoạn thương mại. Sự phân hóa này chia thị trường thành 2 thái cực rõ rệt:

Một bên là các công ty liên quan đến sản xuất nội địa, AI và an ninh năng lượng đang thu hút vốn. Bên còn lại là các công ty đa quốc gia có chuỗi cung ứng phức tạp đang đối mặt với sự giám sát chặt chẽ và định giá bị sụt giảm.

Đáng chú ý, The Economist ghi nhận các lĩnh vực bùng nổ nhờ trí tuệ nhân tạo như bán dẫn và thiết bị trung tâm dữ liệu hầu như được miễn thuế, giúp xuất khẩu từ Đài Loan (Trung Quốc) sang Mỹ tăng vọt hơn 80%.

Song song đó, các nền kinh tế ngoài Mỹ cũng chủ động thiết lập các liên kết mới. Trong vòng một năm qua, hơn 15 thỏa thuận thương mại với tổng giá trị trên 400 tỷ USD đã được ký kết, bao gồm các hiệp định giữa EU và Mercosur, Ấn Độ hay Indonesia, cho thấy xu hướng hợp tác ngày càng độc lập với Mỹ.

Từ một hệ thống từng xoay quanh Mỹ, thương mại toàn cầu đang dần chuyển sang mô hình đa cực hơn, nơi các quy tắc về dữ liệu và thương mại số có thể được thiết lập mà không cần sự dẫn dắt của Mỹ.

“Sự ngoại lệ của Mỹ vẫn còn, nhưng không còn là điều hiển nhiên”, ông Nigel Green nhận định. Dù Mỹ vẫn là nền kinh tế trung tâm, giờ đây họ không còn là lựa chọn duy nhất và mặc định của các nhà đầu tư. Để thu hút được nguồn vốn quốc tế, Mỹ sẽ phải nỗ lực cạnh tranh sòng phẳng và khốc liệt hơn rất nhiều so với trước đây.

Lam Như

Nguồn Znews : https://znews.vn/the-gioi-da-thay-doi-hoan-toan-sau-1-nam-ong-trump-ap-thue-post1640454.html