Thế giới sắp có thêm nhiều triệu phú USD nhờ 'canh bạc' của Elon Musk

4 giờ trướcBài gốc

Có rất ít điều bình thường về đợt IPO của SpaceX. Nhưng chẳng bao lâu nữa, thương vụ này sẽ tác động đến cuộc sống của hàng triệu nhà đầu tư bình thường khi cổ phiếu bắt đầu giao dịch trên các thị trường chứng khoán toàn cầu, len lỏi vào hệ thống tài chính và gắn hàng tỷ USD tiền tiết kiệm của họ với những tham vọng mang tầm vũ trụ của người giàu nhất thế giới, theo Financial Times.

Nhiều người sẽ sở hữu khối tài sản như mơ

Khi chuẩn bị tốt nghiệp đại học năm 2011, Trevor Hise được cha mẹ khuyên nên nhận một công việc ổn định tại General Electric. Nhưng thời điểm đó, Hise vừa hoàn thành kỳ thực tập tại một công ty khởi nghiệp mà mình rất yêu thích - SpaceX của Elon Musk. Bất chấp lời khuyên từ gia đình, chàng trai trẻ quyết định ở lại làm việc toàn thời gian tại công ty trong suốt 12 năm tiếp theo.

Hiện nay, Hise sở hữu hơn 100.000 cổ phiếu SpaceX tích lũy trong thời gian làm việc tại đây, theo New York Times. Với việc hãng tên lửa này dự kiến niêm yết trong tuần này ở mức giá 135 USD/cổ phiếu, số cổ phần của ông có giá trị ít nhất 13,5 triệu USD, một con số mà chính ông cũng khó tin nổi.

Hành trình lên sàn của SpaceX được đánh dấu bằng hàng loạt kỷ lục. Đây là đợt IPO lớn nhất từ trước đến nay của công ty không gian thống trị thế giới, do người giàu nhất hành tinh sáng lập.

Thương vụ của SpaceX cũng sẽ giúp nhiều người giàu trở nên giàu hơn. Người hưởng lợi nhiều nhất là Elon Musk, 54 tuổi, có khả năng trở thành tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên trên thế giới. Bạn bè của ông, các quỹ đầu tư mạo hiểm tại Thung lũng Silicon, các công ty đầu tư tư nhân và nhiều nhà đầu tư khác đã rót vốn vào SpaceX cũng sẽ thu về hàng tỷ USD.

Tuy nhiên, có một nhóm cá nhân sẽ lần đầu tiên sở hữu khối tài sản đủ để thay đổi cuộc đời là các nhân viên hiện tại và cựu nhân viên của SpaceX như Trevor Hise.

SpaceX hiện có khoảng 22.000 nhân viên và hàng trăm người khác đã rời công ty trong những năm qua. Một số là công nhân làm việc theo giờ tại các bãi phóng tên lửa, số khác từng làm việc nhiều ngày liên tục trong các văn phòng không cửa sổ tại khu tổ hợp công nghiệp của SpaceX ở miền nam Texas. Đối với nhiều người, những nỗ lực ấy sắp được đền đáp bằng số cổ phiếu mà họ nhận được như một phần của chế độ đãi ngộ.

Một trong những người hưởng lợi là Gavin Petit, 42 tuổi, gia nhập SpaceX năm 2012 với vai trò kỹ sư giám sát các vụ phóng. Khi đó, ngoài mức lương 80.000 USD/năm, ông được thưởng thêm vài nghìn cổ phiếu SpaceX. Theo ông Petit, mỗi cổ phiếu khi ấy chỉ có giá khoảng 13,8 USD.

Qua nhiều năm, ông lựa chọn nhận tiền thưởng dưới dạng cổ phiếu thay vì tiền mặt. Đây được xem là một quyết định khá mạo hiểm bởi khi đó tên lửa của SpaceX vẫn chưa được chứng minh thành công và nhiều lần gặp thất bại.

Ông cũng không chắc công việc của mình có tồn tại lâu dài hay không. Ngoài ra, ông phải tiếp tục làm việc ít nhất 5 năm để số cổ phiếu đó được chính thức thuộc quyền sở hữu của mình theo thời gian.

Trong các đợt thanh khoản được tổ chức 2 lần/năm, ông Petit nhiều khi bán một phần cổ phiếu SpaceX cho các nhà đầu tư khác trên thị trường tư nhân. Số tiền đó giúp ông trả hết khoản vay mua nhà tại Denver. Tuy nhiên, ông vẫn giữ lại phần lớn và hiện sở hữu hơn 50.000 cổ phiếu, đủ để trở thành triệu phú USD.

"Đợt IPO mang tính biểu tượng như Coca-Cola hay Google của thời đại tôi. Đây là sự kiện tạo ra tài sản thay đổi cuộc đời, giống như trúng số vậy. Tôi thực sự quá may mắn khi được tham gia", ông nói thêm.

Các tổ chức sẵn sàng thay đổi quy định vì SpaceX

Đợt IPO của SpaceX chưa từng có tiền lệ cả về quy mô, cấu trúc lẫn chiến lược. Việc huy động 86 tỷ USD sẽ lớn gấp 3 lần các kỷ lục IPO từng thiết lập trước đó, trong khi mức định giá 1.780 tỷ USD sẽ đưa công ty trở thành doanh nghiệp lớn thứ 7 thế giới.

15 thương vụ IPO có giá trị huy động lớn nhất lịch sử (bao gồm tất cả thị trường và lượng cổ phiếu phân bổ thêm). Biểu đồ: Financial Times.

Khi Phố Wall tranh nhau một phần của thương vụ lịch sử này, Elon Musk cũng đã giành được những ưu ái đặc biệt.

Trước đây, các công ty phải trải qua khoảng thời gian thử thách kéo dài một năm trước khi được đưa vào các chỉ số chứng khoán chuẩn, đồng thời phải chứng minh khả năng sinh lời ổn định. Tuy nhiên, một số nhà cung cấp chỉ số lớn đã thay đổi quy định theo hướng có lợi cho Musk, qua đó cho phép SpaceX được đưa vào chỉ số gần như ngay lập tức và bỏ qua thực tế rằng công ty vẫn đang chịu những khoản lỗ đáng kể.

SpaceX sẽ hưởng lợi đáng kể từ thay đổi này khi các quỹ đầu tư bám theo chỉ số chứng khoán, hiện quản lý tiền của hàng triệu nhà đầu tư, sẽ buộc phải mua hàng tỷ USD cổ phiếu SpaceX ngay khi công ty được đưa vào các chỉ số chứng khoán lớn.

Điều đó giúp ổn định giá cổ phiếu trong giai đoạn biến động mạnh sau IPO. Musk cũng tìm cách thúc đẩy giao dịch ban đầu bằng cách dành tỷ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân lớn nhất từ trước tới nay nhằm đáp ứng nhu cầu cực lớn từ cộng đồng người hâm mộ ông trên mạng.

Các đơn vị xây dựng chỉ số biện minh cho cách tiếp cận mới bằng lập luận rằng AI là một lĩnh vực phát triển cực nhanh và đang hình thành một loại tài sản hoàn toàn mới. Theo họ, nếu phải chờ một năm mới được đưa vào chỉ số, nhà đầu tư có thể bỏ lỡ đà tăng mạnh của các công ty như SpaceX, OpenAI hay Anthropic, những doanh nghiệp cũng đang lên kế hoạch IPO với mức định giá vượt 1.000 tỷ USD trong năm nay.

Một số nhà cung cấp chỉ số lớn sẵn sàng thay đổi quy định theo hướng có lợi cho Elon Musk và SpaceX. Ảnh: Reuters.

Musk đã gặp một trở ngại vào tuần trước khi đơn vị quản lý các chỉ số S&P và Dow Jones từ chối sửa đổi quy định của mình. Điều này đồng nghĩa thời điểm sớm nhất SpaceX có thể gia nhập chỉ số S&P là tháng 6/2027 và chỉ khi công ty có lãi. Các nhà phân tích ước tính quyết định này có thể khiến SpaceX mất khoảng 14 tỷ USD lực mua từ các quỹ thụ động, dựa trên quy mô 7.500 tỷ USD tài sản đang theo dõi chỉ số trị giá 58.000 tỷ USD này.

Dù vậy, việc có mặt nhanh chóng ở các chỉ số Nasdaq và FTSE vẫn đồng nghĩa hàng triệu người sẽ bị cuốn vào "quỹ đạo" của Musk và phải cùng gánh chịu rủi ro từ dự án của ông, dù họ có muốn hay không.

Với giả định lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng trị giá 75 tỷ USD, các nhà phân tích của BNP Paribas ước tính sẽ có khoảng 16,2 tỷ USD lực mua thụ động từ các quỹ theo dõi chỉ số Morningstar CRSP, MSCI Russell và Nasdaq 100, diễn ra chỉ trong vòng 15 ngày đầu tiên sau khi SpaceX niêm yết.

Tháng trước, Nasdaq đã loại bỏ yêu cầu tối thiểu 10% cổ phiếu tự do lưu hành trước thềm IPO của SpaceX, trong bối cảnh công ty chỉ phân phối chưa đến 5% vốn cổ phần cho các nhà đầu tư bên ngoài.

"Canh bạc" tỷ USD

SpaceX cũng được hưởng lợi từ quy định mới về "vốn hóa thị trường điều chỉnh" của Nasdaq. Cụ thể, công ty sẽ được tính trọng số tương đương 225 tỷ USD trong chỉ số Nasdaq 100 nếu đợt IPO tuần này huy động khoảng 75 tỷ USD. Như vậy, các quỹ ETF nổi tiếng QQQ và QQQM của Invesco, vốn bám sát Nasdaq 100, sẽ buộc phải mua hơn 3 tỷ USD cổ phiếu SpaceX chỉ sau 15 ngày kể từ khi niêm yết, cao hơn nhiều so với khoảng 1 tỷ USD theo quy định cũ.

Tuy nhiên, ngay cả với những thuận lợi đó, đầu tư vào SpaceX vẫn là một "canh bạc". Để biện minh cho mức định giá hiện tại, SpaceX sẽ phải tăng trưởng với tốc độ gần như phi thực tế.

Goldman Sachs, ngân hàng đầu tư dẫn dắt thương vụ IPO, dự báo doanh thu AI của SpaceX cần tăng gấp 100 lần trước năm 2030, đạt 322 tỷ USD so với 3,2 tỷ USD hiện nay. Tuy nhiên, phòng nghiên cứu AI của công ty hiện vẫn bị bỏ xa bởi Anthropic, Google và OpenAI, đồng thời chưa cho thấy dấu hiệu có thể bắt kịp.

Morgan Stanley thậm chí còn ước tính tổng doanh thu của SpaceX phải tăng gấp 180 lần, từ 18,7 tỷ USD năm ngoái lên 3.400 tỷ USD vào năm 2040. Lợi nhuận cũng phải chuyển từ khoản lỗ 4,9 tỷ USD trong năm 2025 thành mức lãi 2.700 tỷ USD.

Anh Nguyễn

Nguồn Znews : https://znews.vn/the-gioi-sap-co-them-nhieu-trieu-phu-usd-nho-canh-bac-cua-elon-musk-post1658794.html