Thêm hy vọng cho bệnh nhân ung thư ở Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Một bệnh nhân trong phòng truyền hóa chất thuộc khoa Hóa trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: Duy Hiệu.

Những tiến bộ mới trong điều trị ung thư đang từng bước làm thay đổi thực hành lâm sàng tại Việt Nam, mở ra nhiều cơ hội sống và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Từ liệu pháp nhắm trúng đích, thuốc liên hợp kháng thể - thuốc (ADC), đến điều trị cá thể hóa dựa trên dấu ấn sinh học, ngành ung thư học trong nước đang tiệm cận nhanh với các chuẩn mực quốc tế.

Những nội dung này được cập nhật và thảo luận tại Hội nghị Mùa Xuân lần đầu tiên do Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy tổ chức ngày 30/1, với chủ đề cập nhật các tiến bộ điều trị từ Hội Ung thư Nội khoa châu Âu (ESMO). Hội nghị quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, tập trung vào các xu hướng điều trị ung thư hiện đại đang được áp dụng rộng rãi tại châu Âu và châu Á.

Hóa trị không còn là “độc trị”

Theo số liệu của Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và 120.000 ca tử vong. Tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam vẫn ở mức cao so với nhiều quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Trong nhiều năm, điều trị ung thư thường được nhắc đến với ba trụ cột chính gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Tuy nhiên, theo TS.BS Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, lĩnh vực có tốc độ phát triển mạnh mẽ nhất hiện nay chính là nội khoa ung thư.

Trước đây, hóa trị chủ yếu sử dụng các thuốc gây độc tế bào với cơ chế tác động không chọn lọc, tiêu diệt tế bào ung thư. Tuy nhiên, cách điều trị này đồng thời gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như suy tủy, thiếu máu, giảm bạch cầu, rụng tóc và nhiều độc tính toàn thân khác.

"Không ít bệnh nhân phải gián đoạn hoặc từ chối điều trị vì không thể dung nạp", bác sĩ Tuấn Anh nói.

Bệnh nhân truyền hóa chất tại Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: Duy Hiệu.

Bác sĩ Tuấn Anh cho hay sự ra đời của các thuốc mới đã làm thay đổi đáng kể cách tiếp cận này. Một trong những hướng đi nổi bật là thuốc liên hợp kháng thể - thuốc (Antibody-Drug Conjugate, ADC). Cơ chế của ADC là sử dụng kháng thể để nhận diện chính xác tế bào ung thư, sau đó đưa thuốc hóa trị trực tiếp vào bên trong tế bào đó.

Khi thuốc được giải phóng trong nội bào, nó tiêu diệt tế bào ung thư và tạo ra hiệu ứng “bystander”, tức các tế bào ung thư lân cận cũng bị ảnh hưởng. Nhờ đó, hiệu quả điều trị được nâng cao trong khi độc tính toàn thân giảm đáng kể so với hóa trị truyền thống.

Theo bác sĩ Tuấn Anh, ADC đang dần trở thành một trong những trụ cột mới của điều trị nội khoa ung thư, đặc biệt trong các bệnh lý ung thư tiến xa hoặc tái phát.

TS.BS Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Ung bướu chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Một bước tiến quan trọng khác trong ung thư học hiện đại là việc ứng dụng dấu ấn sinh học (biomarker) trong chẩn đoán và điều trị. Thay vì chỉ phân loại ung thư theo cơ quan như ung thư gan, phổi, vú hay tụy, y học hiện nay tiếp cận bệnh lý ung thư dựa trên đặc điểm sinh học và đột biến gen của khối u.

"Thực tế cho thấy, nhiều loại ung thư ở các cơ quan khác nhau có thể cùng mang một đột biến gen giống nhau", bác sĩ Tuấn Anh cho biết.

Ví dụ, đột biến HER2 không chỉ xuất hiện trong ung thư vú mà còn gặp ở ung thư dạ dày, tụy hay phổi. Khi khối u mang cùng một biomarker, bệnh nhân có thể được điều trị bằng cùng một loại thuốc, bất kể ung thư xuất phát từ cơ quan nào.

Cách tiếp cận này đang làm thay đổi gần như toàn bộ cấu trúc thực hành lâm sàng, hướng tới điều trị cá thể hóa. Theo đó, bệnh nhân ung thư cần được khảo sát đầy đủ các dấu ấn sinh học để xác định chính xác gen đích, từ đó lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Với sự phát triển rất nhanh của sinh học phân tử, bệnh nhân ung thư ngày nay cần được tiếp cận theo hướng cá thể hóa, dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa.

Chẩn đoán sớm hiệu quả hơn

Bên cạnh điều trị, các phương pháp chẩn đoán hiện đại cũng được cập nhật tại hội nghị. Trong đó, sinh thiết lỏng được xem là một bước tiến quan trọng, cho phép phát hiện sớm tế bào ung thư hoặc các đột biến gene trong máu mà không cần can thiệp xâm lấn.

Bác sĩ Tuấn Anh nhấn mạnh kỹ thuật này không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn hỗ trợ theo dõi đáp ứng điều trị, phát hiện sớm tình trạng kháng thuốc và điều chỉnh phác đồ kịp thời.

Các phương pháp chẩn đoán sớm cũng ngày càng hiện đại hơn. Ảnh: BVCC.

Ngoài ra, các liệu pháp miễn dịch và liệu pháp tế bào cũng được đánh giá là những hướng đi đầy triển vọng, đang phát triển mạnh tại châu Âu và châu Á, đặc biệt là Nhật Bản. Nhiều phương pháp trong số này đã và đang được đưa vào nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng tại Việt Nam.

Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy đang triển khai hơn 30 nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng quốc tế, đa quốc gia và đa trung tâm, với mục tiêu đưa các thuốc mới vào thực hành lâm sàng sớm nhất có thể.

Các thuốc trong nghiên cứu đều do nhà tài trợ cung cấp, bác sĩ Tuấn Anh cho hay nhiều thuốc mới trong nghiên cứu có chi phí rất cao khi thương mại hóa, có thể lên đến hàng chục nghìn USD mỗi liều. Tuy nhiên, bệnh nhân tham gia thử nghiệm lâm sàng được sử dụng hoàn toàn miễn phí, đồng thời được theo dõi và chăm sóc theo chuẩn quốc tế.

Bác sĩ Tuấn Anh khẳng định việc sử dụng thuốc trên bệnh nhân Việt Nam cũng góp phần rút ngắn quá trình phê duyệt thuốc sau này.

Nguyễn Thuận

Nguồn Znews : https://znews.vn/them-hy-vong-cho-benh-nhan-ung-thu-o-viet-nam-post1624085.html