Các ứng dụng mạng xã hội. Ảnh: iStock
Theo The New York Times, ngày 8/4 (giờ địa phương), Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis thông báo nước này sẽ cấm trẻ em dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội kể từ ngày 1/1/2027. Việc quyết định này hầu như không gặp nhiều phản đối, cho thấy xã hội Hy Lạp đang đạt sự đồng thuận hiếm có về một vấn đề vốn đang tạo ra các luồng ý kiến trái chiều trên phạm vi toàn cầu.
Điểm đáng chú ý không nằm ở bản thân lệnh cấm, mà ở cách tiếp cận. Thay vì quy kết công nghệ là “thủ phạm”, Chính phủ Hy Lạp tập trung vào cách các nền tảng được thiết kế và vận hành. Theo Thủ tướng Mitsotakis, nhiều ứng dụng hiện nay dựa trên “nền kinh tế chú ý”, nơi giá trị được đo bằng thời gian người dùng ở lại màn hình. Chính cơ chế này tạo ra áp lực liên tục đối với trẻ em khi phải hiện diện, phải so sánh và phải phản hồi.
Cách tiếp cận của Hy Lạp phản ánh chuyển dịch tư duy quan trọng tại châu Âu. Nếu trước đây, các cuộc tranh luận xoay quanh quyền tự do trên không gian mạng, thì nay trọng tâm dần chuyển sang chất lượng trải nghiệm số, đặc biệt với nhóm dễ bị tổn thương như trẻ vị thành niên.
Hy Lạp đang thử nghiệm mô hình kết hợp giữa công nghệ và trách nhiệm gia đình. Trọng tâm của kế hoạch là vận hành ứng dụng “Kids Wallet”, công cụ do nhà nước hỗ trợ, cho phép phụ huynh quản lý thời gian sử dụng thiết bị, xác minh độ tuổi, hạn chế truy cập vào các nội dung không phù hợp, cũng như ngăn chặn việc mua các sản phẩm bị hạn chế độ tuổi như rượu và thuốc lá. Thay vì “cấm tuyệt đối”, cách tiếp cận này tạo ra lớp “bộ lọc mềm”, nơi gia đình vẫn giữ vai trò trung tâm.
Thủ tướng Mitsotakis cũng thừa nhận vai trò không thể thay thế của cha mẹ trong việc đồng hành trẻ em trên môi trường số. Vì vậy, chính sách này chỉ nhằm hỗ trợ phụ huynh quản lý con tốt hơn, chứ không thể thay thế hoàn toàn.
Bên cạnh đó, Chính phủ Hy Lạp đề xuất cơ chế xác minh độ tuổi trên toàn Liên minh châu Âu (EU), với kỳ vọng thiết lập một chuẩn chung cho 27 quốc gia thành viên. Nếu được triển khai, đây có thể trở thành một trong những nỗ lực hiếm hoi nhằm điều tiết không gian số ở quy mô khu vực, thay vì từng quốc gia riêng lẻ.
Hầu hết người dân Hy Lạp ủng hộ lệnh cấm sử dụng mạng xã hội đối với trẻ em. Ảnh: Louisa Gouliamaki/Reuters
Tháng 12/2025, Úc trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới yêu cầu TikTok, YouTube, Snapchat và các nền tảng lớn khác phải xóa tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi, nếu không sẽ đối mặt với các khoản phạt nặng.
Tuy nhiên, kết quả ban đầu cho thấy việc thực thi lệnh cấm này không hoàn toàn đơn giản. Việc hạn chế có thể giảm tiếp xúc trực tiếp với nền tảng lớn, song cũng đặt ra nguy cơ trẻ tìm đến những không gian ít được kiểm soát hơn.
Tương tự, Áo thông báo sẽ sớm cấm trẻ em dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội, với kế hoạch trình dự luật mới ngay trong mùa hè năm nay. Tây Ban Nha và Đan Mạch cũng công bố ý định đặt ra độ tuổi tối thiểu đối với người dùng mạng xã hội.
Xu hướng này cũng lan rộng sang châu Á. Từ tháng 3/2026, Indonesia bắt đầu thực thi lệnh cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi, đồng thời gửi giấy triệu tập tới Google và Meta do không tuân thủ quy định.
Dĩ nhiên, tranh luận vẫn chưa dừng lại. Các tập đoàn công nghệ một mực cho rằng, việc siết chặt có thể làm suy yếu các công cụ bảo vệ sẵn có, trong khi một số ý kiến lo ngại luật pháp khó theo kịp hành vi của người dùng trẻ.
Đáng chú ý, làn sóng cấm trẻ em truy cập mạng xã hội diễn ra sau phán quyết mang tính bước ngoặt buộc các “gã khổng lồ” Meta và YouTube phải chịu trách nhiệm pháp lý về việc thiết kế nền tảng gây nghiện, dẫn đến tổn hại sức khỏe tinh thần của người dùng.
THƯ LÊ