“Thử thách cực hạn” của giới thám hiểm
Từ cuối tháng 3 đến giữa tháng 4/2026, đoàn thám hiểm hang động quốc tế với 10 chuyên gia đến từ Anh, Úc, New Zealand và Hungary đã phối hợp cùng lực lượng địa phương tiến hành khảo sát trên diện rộng tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
Đoàn thám hiểm hang động quốc tế với 10 chuyên gia đến từ Anh, Úc, New Zealand và Hungary thực hiện chuyến khảo sát hơn 1 tháng tại Phong Nha - Kẻ Bàng.
Hoạt động của đoàn thám hiểm diễn ra tại nhiều khu vực trọng điểm như: Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn (Quảng Trị).
Kết quả, đoàn đã khảo sát tổng cộng 29 hang động, trong đó có 26 hang hoàn toàn mới, với tổng chiều dài đo vẽ hơn 13,6 km. Đây được xem là một trong những đợt khảo sát có quy mô lớn và mang lại nhiều phát hiện quan trọng nhất trong những năm gần đây tại khu vực di sản.
Trong số các phát hiện, hang Chả Nghéo (thuộc khu vực xã Kim Điền) gây chú ý đặc biệt khi được các chuyên gia đánh giá là hang động khó tiếp cận bậc nhất từng được khảo sát.
Hang có cửa dạng giếng đứng sâu, cấu trúc phức tạp, bên trong tồn tại thác nước cao hơn 300m đổ thẳng xuống lòng hang, một đặc điểm hiếm gặp trong hệ thống hang động tại Việt Nam.
Hang Chả Nghéo được xem là một phát hiện chấn động khi có thác nước đổ từ độ cao hơn 300m.
Theo các thành viên đoàn thám hiểm, để tiếp cận được khu vực bên trong hang, nhóm phải sử dụng kỹ thuật leo dây chuyên sâu, kết hợp nhiều phương án đảm bảo an toàn trong điều kiện địa hình hiểm trở, trơn trượt và thiếu ánh sáng tự nhiên.
Đại diện đoàn thám hiểm Hoàng gia Anh ông Limbert Howard John nhận định: Đây là một trong những hang động “khó tiếp cận nhất” mà họ từng khảo sát, cả về địa hình lẫn điều kiện di chuyển.
Đáng chú ý, hang Chả Nghéo vẫn chưa được khảo sát hết, mở ra khả năng tồn tại một hệ thống hang động quy mô lớn hơn trong lòng núi đá vôi khu vực này.
Nhiều phát hiện giá trị về khoa học và du lịch
Không chỉ riêng hang Chả Nghéo, đợt khảo sát còn ghi nhận nhiều hang động có quy mô lớn và giá trị khoa học cao. Tiêu biểu là hang Thiên Cung dài hơn 4,2 km, được xác định là hang dài nhất trong đợt khảo sát, có dấu tích dòng chảy cổ của hệ thống sông Hang Tối và liên kết thủy văn với sông Chày.
Không chỉ riêng hang Chả Nghéo, đợt khảo sát còn ghi nhận nhiều hang động có quy mô lớn và giá trị khoa học cao.
Bên cạnh đó, hang Nước Lặn dài 2.721 m tại khu vực Tân Thành – Tuyên Lâm và hang Má Dơm dài hơn 1,2 km cũng được đánh giá có tiềm năng nghiên cứu và khai thác du lịch.
Các nhà khoa học nhận định hệ thống hang động tại đây tiếp tục cho thấy sự phát triển mạnh mẽ theo địa hình karst, với sự tồn tại song song của các hang sâu dạng thẳng đứng và các hang phát triển theo chiều ngang quy mô lớn.
Phát biểu về kết quả khảo sát, ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng nhấn mạnh: “Những phát hiện mới tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của di sản Phong Nha - Kẻ Bàng. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá về khoa học mà còn là tiềm năng lớn để phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là không đánh đổi di sản lấy tăng trưởng nóng.”
Nhiều hang động có thạch nhũ lạ và không kém phần lộng lẫy.
Theo ông Thái, việc khai thác các giá trị hang động cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, đặc biệt với những khu vực nhạy cảm hoặc có cấu trúc địa chất độc đáo như hang Chả Nghéo.
Các chuyên gia cho rằng, với những phát hiện mới, Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục củng cố vị thế là “thủ phủ hang động” của Việt Nam và khu vực. Một số hang động như khu vực Kim Phú với hệ thống suối ngầm, hay hang Mò Rọo có cảnh quan đẹp, dễ tiếp cận… được đánh giá phù hợp để phát triển các sản phẩm du lịch mạo hiểm.
Tuy nhiên, bên cạnh tiềm năng, đoàn khảo sát cũng đưa ra khuyến nghị cần điều chỉnh cách thức khai thác hiện có, đặc biệt là hệ thống chiếu sáng trong các hang đã mở cửa du lịch, nhằm đảm bảo an toàn và nâng cao trải nghiệm cho du khách.
Kết quả khảo sát năm 2026 không chỉ bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động mà còn góp phần làm sáng tỏ thêm cấu trúc địa chất, địa mạo đặc trưng của khu vực.
Với những phát hiện mới, Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu.
Với những phát hiện mới, Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu, đồng thời mở ra những cơ hội mới trong nghiên cứu, bảo tồn và phát triển du lịch theo hướng bền vững, có trách nhiệm.
Hoàng Nam