Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp (GDNN). Trong đó, đề xuất quy định chế độ phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đối với nhà giáo trong các cơ sở GDNN công lập được nhiều người quan tâm.
Sát hơn với điều kiện dạy học nghề
Từ thực tiễn GDNN hiện nay, NGƯT-ThS Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội GDNN TP HCM, nhận xét giáo viên dạy thực hành đảm nhiệm một loại hình lao động rất đặc thù, đó là vừa lao động sư phạm vừa lao động kỹ thuật - sản xuất.
Nhà giáo GDNN thường xuyên làm việc trong môi trường có máy móc, thiết bị công suất lớn, hóa chất, bụi, tiếng ồn, rung động, nhiệt độ cao hoặc thấp, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
Việc dự thảo nghị định xác định rõ các yếu tố nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm làm căn cứ xem xét hưởng phụ cấp, thể hiện cách tiếp cận thực tế hơn, sát với điều kiện dạy và học nghề hiện nay.
"Trong bối cảnh GDNN đang thiếu giáo viên thực hành chất lượng cao - nhất là ở các ngành kỹ thuật, công nghệ, sản xuất,... - chính sách phụ cấp sẽ góp phần cải thiện động lực làm việc, giữ chân người giỏi và tạo thêm niềm tin cho đội ngũ giáo dục" - NGƯT-ThS Lâm Văn Quản khẳng định.
Đồng quan điểm, ThS Trần Phương, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Việt Giao (TP HCM), cho rằng đề xuất chế độ phụ cấp nhằm bảo đảm quyền lợi và sức khỏe cho giáo viên dạy nghề.
Theo ThS Trần Phương, mức lương và phụ cấp của giáo viên dạy nghề còn thấp so với thu nhập trong doanh nghiệp, khiến nhiều người có tay nghề cao không mặn mà với việc giảng dạy. Do đó, việc bổ sung phụ cấp sẽ phần nào tăng tính hấp dẫn cho GDNN, giúp giảm tình trạng giáo viên giỏi rời trường sang doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích thợ lành nghề, nghệ nhân tham gia giảng dạy.
Với mức đề xuất phụ cấp từ 0,1 - 0,4 lần lương cơ sở, tương đương khoảng 10% - 40% lương cơ bản của giáo viên, ThS Phương nhận xét đây không phải con số quá lớn nhưng đủ tạo ra nguồn thu nhập bổ sung ổn định hằng tháng.
"Phụ cấp này được tính dựa trên số giờ dạy thực hành thực tế của giáo viên ở các ngành nghề nguy hiểm và sẽ được chi trả cùng kỳ lương hằng tháng. Đáng chú ý, khoản phụ cấp này không tính vào đóng bảo hiểm xã hội, nghĩa là giáo viên sẽ nhận được trọn vẹn phần hỗ trợ này bằng tiền mặt" - ThS Phương phân tích.
TS Đặng Văn Sáng, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Bách khoa TP HCM, nhận xét quy định phụ cấp này đã nhìn nhận đúng mức đặc thù lao động sư phạm trong GDNN, khác với giáo dục phổ thông hay giáo dục đại học.
Song song với phụ cấp, TS Đặng Văn Sáng đề xuất nên có thêm quy định về trách nhiệm đầu tư thiết bị bảo hộ, công nghệ an toàn; tăng cường kiểm tra, đánh giá môi trường thực hành. Từ đó, hướng tới mục tiêu lâu dài là giảm độc hại trong môi trường sư phạm chứ không đơn thuần chỉ là "trả tiền cho rủi ro".
Giảng viên Trường CĐ Điện lực TP HCM hướng dẫn sinh viên về hệ thống điện mô phỏng
Tính khả thi rất cao!
Theo các chuyên gia, quy định mới về phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cho nhà giáo GDNN thực chất là sự kế thừa và hoàn thiện từ Nghị định 113/2015/NĐ-CP của Chính phủ. Việc duy trì chính sách này không chỉ giúp lấp đầy "khoảng trống pháp lý" khi Luật GDNN mới có hiệu lực mà còn bảo đảm quyền lợi sát sườn cho đội ngũ giảng dạy.
Trên thực tế, tính khả thi của quy định này được đánh giá rất cao nhờ 2 yếu tố cốt lõi. Thứ nhất, chính sách được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc và kinh nghiệm triển khai xuyên suốt nhiều năm qua. Thứ hai, hệ thống các cơ sở GDNN vốn đã vận hành trơn tru quy trình xét duyệt phụ cấp theo các tiêu chuẩn về mức độ nguy hại. Do đó, việc áp dụng những cập nhật mới sẽ diễn ra thuận lợi, không gây xáo trộn hay bỡ ngỡ.
Song song với việc chi trả phụ cấp, một số cơ sở GDNN còn chủ động cải thiện điều kiện làm việc cho giáo viên ở những ngành đặc thù.
Theo Thông tư 05/2023 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), Trường Trung cấp Việt Giao có 2 ngành thuộc danh mục nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm là hướng dẫn du lịch và kỹ thuật chế biến món ăn.
Với phòng thực hành bếp, nhà trường đã đầu tư thêm hệ thống thông gió, thiết bị bảo hộ (găng tay chịu nhiệt, khẩu trang chống khói) để giảm thiểu rủi ro cho giáo viên và học viên. Đối với các buổi thực địa của ngành du lịch, thời gian tới, trường sẽ có thêm phương án bảo đảm an toàn sức khỏe như cung cấp bảo hiểm, chuẩn bị dụng cụ sơ cứu, hướng dẫn viên hỗ trợ.
"Mặc dù phụ cấp nhằm bù đắp nguy cơ nhưng ưu tiên hàng đầu vẫn là giảm nguy cơ đó xuống mức thấp nhất. So với các ngành khác, 2 ngành này sẽ được quan tâm hơn về công tác an toàn lao động, vệ sinh môi trường thực hành" - ThS Trần Phương nhấn mạnh.
Các chuyên gia nhận định nếu dự thảo này được thông qua và triển khai tốt, chính sách phụ cấp này sẽ có tác động tích cực đối với đội ngũ nhà giáo - đặc biệt là những thầy cô tâm huyết, có tay nghề, luôn mong muốn gắn bó với nghề và cống hiến cho thế hệ trẻ.
"Nếu làm được điều này, tôi tin chắc đây là một chính sách vừa mang ý nghĩa nhân văn vừa tạo động lực phát triển thực chất cho GDNN, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho nền kinh tế" - NGƯT Lâm Văn Quản góp ý.
Chế độ phụ cấp đặc thù lên đến 85%
Theo dự thảo nghị định, điều 21 quy định chế độ phụ cấp đặc thù áp dụng với các nhà giáo dạy tích hợp, nhà giáo là nghệ nhân, người có trình độ kỹ năng nghề cao dạy thực hành, nhà giáo dạy học sinh, sinh viên là người khuyết tật.
Với nhà giáo dạy tích hợp, nhà giáo là nghệ nhân ưu tú trở lên hoặc người có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 4 trở lên hoặc bậc thợ 5/6, 6/7 trở lên hoặc tương đương dạy thực hành trong trường cao đẳng, trường trung cấp được hưởng mức phụ cấp ưu đãi 40%.
Trường hợp giảng dạy tại trường, lớp, trung tâm dành cho người khuyết tật hoặc trung tâm phát triển giáo dục hòa nhập, nhà giáo được hưởng phụ cấp ưu đãi 85%, kèm phụ cấp trách nhiệm công việc bằng 0,2 lần mức lương cơ sở.
Bài và ảnh: Huế Xuân