Thêm trường học: Cam kết và hành động

2 giờ trướcBài gốc

Chiều 9-3, trong buổi tiếp xúc cử tri các phường Bình Tiên, Bình Tây và Bình Phú cùng bốn ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI đơn vị bầu cử số 6 TP.HCM, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết ông vừa trực tiếp kiểm tra tình hình thiếu trường học trên địa bàn Thành phố (bao gồm cả khu vực Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu).

Bí thư Thành ủy TP.HCM tại buổi tiếp xúc cử tri các phường Bình Tiên, Bình Tây, Bình Phú chiều 9-3. Ảnh: THANH TUYỀN

"TP.HCM mà thiếu trường học là không chấp nhận được"

Người đứng đầu Đảng bộ Thành phố chia sẻ: “TP.HCM hoành tráng, giàu có thế mà thiếu trường học là không chấp nhận được. Chúng tôi đã có những chỉ đạo để xây dựng thêm trường học”.

Trước đó, một khảo sát về hệ thống trường lớp của TP.HCM giai đoạn 2022 - 2023 của Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cũng ghi nhận chỉ tiêu phòng học trên vạn dân của Thành phố chưa đạt; sĩ số học sinh tại nhiều khu vực còn vượt chuẩn; việc huy động nguồn lực xã hội hóa cho phát triển trường lớp còn khá hạn chế…

Thực trạng trên đã tồn tại nhiều năm qua. Các kiến nghị đưa ra chủ yếu vẫn xoay quanh những giải pháp quen thuộc như rút ngắn thủ tục đầu tư, rà soát quỹ đất, ưu tiên bố trí vốn ngân sách và khuyến khích xã hội hóa. Tuy nhiên, trong một đô thị đang phát triển nhanh như TP.HCM, những giải pháp đó dường như vẫn chưa đủ để tạo ra bước chuyển mang tính đột phá.

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, bức tranh phát triển hệ thống trường lớp của Thành phố hiện nay cho thấy cả những nỗ lực đáng ghi nhận lẫn những khoảng trống cần tiếp tục được lấp đầy.

Đến thời điểm này, Thành phố mới đạt 277 phòng học trên mỗi vạn dân trong độ tuổi từ 3 đến 18, thấp hơn so với mục tiêu 300 phòng học/vạn dân đã đặt ra. Để chạm tới ngưỡng đó, Thành phố cần bổ sung thêm 18.962 phòng học. Ở chiều cạnh khác, vẫn còn 163 dự án với khoảng 3.345 phòng học vướng mắc trong quá trình triển khai.

Những con số này phần nào phản ánh các nút thắt quen thuộc của một đô thị lớn từ quỹ đất, thủ tục đầu tư, cho đến cơ chế huy động nguồn lực xã hội.

Công tác xã hội hóa giáo dục cũng còn thấp và chưa đồng đều, trong đó: Ở bậc mầm non khá cao, chiếm khoảng 62% số trường; bậc tiểu học và THCS chỉ đạt 4%-6%; ở bậc THPT tỷ lệ đầu tư có tăng hơn với khoảng 39%. Tuy nhiên, số lượng học sinh theo học khá thấp chỉ với khoảng 19%.

Nhìn một cách bình tĩnh, những con số này không chỉ phản ánh hạ tầng giáo dục, mà còn gợi mở một câu hỏi lớn hơn về cách làm: Thành phố cần can đảm hơn, linh hoạt hơn và nhanh nhạy hơn trong cách tiếp cận và tổ chức nguồn lực cho phát triển giáo dục trong giai đoạn tới.

Cần vận dụng linh hoạt các cơ chế mới

Trong bối cảnh mới, khi Trung ương đã ban hành các định hướng quan trọng như Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Thành phố thực ra đang đứng trước một không gian chính sách rộng mở hơn nhiều cho phát triển giáo dục. Nếu biết vận dụng linh hoạt những cơ chế mới này, nhiều cánh cửa cho đầu tư và mở rộng hệ thống trường lớp có thể được khai mở.

Cô trò trường tiểu học Đặng Thùy Trâm (phường An Hội Tây, TP.HCM) vui vẻ vì được dạy và học trong ngôi trường mới trong năm học 2025-2026. Ảnh: NGUYỄN QUYÊN

Việc đầu tiên chính là mở khóa quỹ đất cho giáo dục, tức cho phép chuyển đổi một phần đất thương mại - dịch vụ hoặc các dự án bất động sản chậm triển khai sang mục đích giáo dục; đồng thời rà soát, thu hồi các dự án kéo dài tiến độ nhưng có quỹ đất dành cho trường học để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư mới có năng lực.

Bên cạnh đó, Thành phố cần từng bước xã hội hóa và chuyển đổi công năng một số hạ tầng công hiện hữu (trung tâm giáo dục thường xuyên, nhà văn hóa thanh thiếu niên, cơ sở giáo dục hoạt động kém hiệu quả…) theo mô hình hợp tác công – tư (PPP).

Song song với đó, mở rộng cơ chế hợp tác PPP trong đầu tư trường học mà điểm cần lưu ý nhất là độ dài thời gian của đầu tư cho giáo dục cần được tính đến để công bằng hơn trong việc giao hoặc cho thuê đất, gói tín dụng dài hạn và tất nhiên, phải ưu tiên tìm nhà đầu tư chiến lược.

Vì vậy, Thành phố cần nghiên cứu áp dụng cơ chế chuyên biệt cho hạ tầng giáo dục, cho phép doanh nghiệp đầu tư xây dựng và vận hành trường học trên đất được Thành phố giao hoặc cho thuê dài hạn. Đồng thời, thiết kế gói tín dụng ưu đãi dài hạn cho các dự án giáo dục, với lãi suất thấp và thời gian hỗ trợ lên tới 10 năm, nhất là đối với các dự án đầu tư trường học quy mô lớn.

Trong cách tiếp cận đó, Thành phố cần tin tưởng và mạnh dạn đặt hàng các tập đoàn, doanh nghiệp có năng lực vào tham gia phát triển mạng lưới trường học, đặc biệt tại những khu vực có tốc độ gia tăng dân số cơ học cao. Bên cạnh đó, tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục ngoài công lập, tạo điều kiện cho các mô hình đào tạo linh hoạt – như bán trú, học hai buổi/ngày, hay tích hợp công nghệ – sẽ giúp mạng lưới trường lớp thích ứng nhanh hơn với nhu cầu thực tế của người dân. Khuyến khích hình thành chuỗi trường học quy mô lớn do doanh nghiệp đầu tư, góp phần nhanh chóng gia tăng nguồn cung phòng học cho Thành phố.

Như vậy, một khi chuyển đổi vai trò của Nhà nước từ “người trực tiếp xây trường” sang “người thiết kế hệ sinh thái giáo dục” thì nhiều nguồn lực xã hội vốn đang phân tán sẽ có cơ hội được kết nối và phát huy; Thành phố sẽ giải phóng được quỹ đất dành cho giáo dục (mà Thành phố vốn không thiếu).

Từ đó, Thành phố chủ động thiết kế các điều kiện để đi tìm nhà đầu tư chiến lược cho sự nghiệp “trăm năm trồng người” như cam kết của người đứng đầu của thành phố trước đồng bào cử tri Thành phố.

TS. Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Phát Triển TP.HCM

Nguồn PLO : https://plo.vn/them-truong-hoc-cam-ket-va-hanh-dong-post898928.html