Theo dấu văn hóa cà phê Việt trên hành trình du lịch

8 giờ trướcBài gốc

Từ lâu, cà phê đã là thức uống quen thuộc trên toàn cầu, khi là nghi thức buổi sáng, khi là chất xúc tác cho những cuộc trò chuyện. Ở Italy, người ta uống nhanh một tách un caffè ngay tại quầy bar.

Tại Senegal, cà phê touba cay nồng được bán ở các quầy ven đường gọi là tanganas. Mexico City có café de olla thoảng hương quế và đinh hương, còn Indonesia nổi tiếng với kopi joss, khi một thanh than hồng được thả thẳng vào ly cà phê đá.

Mỗi ly cà phê đều mang theo câu chuyện của vùng đất nó sinh ra. Và ở Việt Nam, câu chuyện ấy gắn liền với lịch sử, sự bền bỉ và khả năng thích nghi đáng nể.

Từ cây cà phê ngoại lai đến biểu tượng bản địa

Cà phê được các nhà truyền giáo Pháp đưa vào Việt Nam từ năm 1857. Ban đầu, giống Arabica được trồng thử nghiệm nhưng khí hậu không thực sự phù hợp. Thay vào đó, Robusta, giống cà phê “dễ tính” hơn, nhanh chóng chứng minh ưu thế, phát triển mạnh ở Tây Nguyên và các tỉnh phía Nam.

Sau chiến tranh, cà phê trở thành một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, góp phần quan trọng vào quá trình tái thiết đất nước. Từ thập niên 1980, với sự đầu tư quy mô của Nhà nước, sản lượng cà phê tăng vọt. Đến nay, Việt Nam là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil.

Song song với sự bùng nổ sản xuất, người Việt cũng tạo ra cách thưởng thức rất riêng. Phin, dụng cụ pha cà phê nhỏ gọn bằng kim loại, cho ra thứ cà phê đậm, đặc, có hậu vị khói nhẹ, phù hợp với hạt Robusta. Việc dùng sữa đặc cũng bắt nguồn từ hoàn cảnh lịch sử. Sau chiến tranh, sữa tươi khan hiếm trong khi sữa đặc dễ bảo quản và phổ biến hơn.

Khi sữa còn là “xa xỉ phẩm” vào thập niên 1940, người Hà Nội đánh bông lòng đỏ trứng với đường, tạo nên cà phê trứng, thức uống nay đã trở thành biểu tượng. Dừa, loại cây nhiệt đới dồi dào, cũng được đưa vào ly cà phê, mở ra một biến thể phổ biến khác. “Người Việt luôn biết cách biến cái thiếu và cái thừa thành thứ đáng nhớ”, Helen Le, nhà sáng tạo nội dung ẩm thực và sáng lập Helen’s Recipes, nhận xét.

Cà phê như một nhịp sống xã hội

Từ những nông trại cà phê ở cao nguyên đến các con hẻm Sài Gòn, cà phê ở Việt Nam hiếm khi được uống vội. Đó là lý do để người ta ngồi lại, trò chuyện và quan sát nhịp sống trôi qua. “Cà phê ở Việt Nam không chỉ để tỉnh táo. Người ta uống cà phê để ngồi, để nói chuyện, để gặp nhau và để sống chậm”, Helen Le chia sẻ.

Chính tính cộng đồng ấy đã thu hút du khách. Những năm gần đây, thế hệ trẻ và các doanh nhân địa phương đang làm mới văn hóa cà phê bằng cách đầu tư nghiêm túc vào chất lượng hạt, rang xay và không gian quán.

Sahra Nguyen, nhà sáng lập Nguyen Coffee Supply, cho rằng cà phê Việt từng bị đánh giá thấp vì những định kiến lịch sử. “Điều thôi thúc tôi là thay đổi cách thế giới nhìn về cà phê Việt”, cô nói.

Từ quán vỉa hè đến cocktail bar cao cấp

Tại Hà Nội, quán cà phê xuất hiện dày đặc trong nhịp sống đô thị. Trần Đức Thắng, Trưởng barista khách sạn Capella Hanoi, gợi ý những địa chỉ quen thuộc với người địa phương như Cà phê Nhân, Gạt Tàn Coffee, nơi nổi tiếng với cà phê muối caramel, hay XLIII Coffee, quán chuyên phục vụ cà phê rang nhạt và phương pháp pour over.

Ngay trong Capella Hanoi, Thắng tổ chức Coffee Trail và Cupping Experience, giới thiệu sự đa dạng của cà phê Việt. Trải nghiệm này đưa khách đi từ Arabica Sơn La có vị sáng, trồng ở vùng núi phía Bắc, đến Typica Đà Lạt, giống Arabica lâu đời và hiếm. “Khi khách bắt đầu hỏi vì sao cà phê này có vị trái cây hay nó đến từ đâu, đó là lúc chúng tôi biết mình đã khơi được sự tò mò”, anh nói.

Trên tầng cao hơn, tại Hudson Rooms, cà phê bước vào thế giới cocktail. Trưởng bartender Nguyễn Ngọc Khánh sử dụng hạt Robusta Đắk Lắk để tạo nền vị cho đồ uống, kết hợp cùng rượu mùi cà phê của các nhà chưng cất thủ công tại Hà Nội. Một trong những món đặc trưng là cocktail pha espresso Việt với amaro ủ lạnh, đánh bằng khí nitơ để tạo kết cấu mượt và dày.

Đà Nẵng và Hội An, những nhịp cà phê khác

Cách Hà Nội chưa đầy hai giờ bay, Đà Nẵng mang đến một không khí cà phê giản dị hơn. “Với người Đà Nẵng, cà phê chỉ cần một chiếc ghế thấp, một ly cà phê nhỏ và ngồi trò chuyện cả buổi sáng”, Helen Le, người sinh ra và lớn lên tại đây, chia sẻ. Cô gợi ý Trình Coffee với cà phê bơ tự rang, hay A La Café nép mình trong một con hẻm nhỏ.

Tại bán đảo Sơn Trà, khu nghỉ dưỡng InterContinental Danang Sun Peninsula Resort tổ chức các buổi trải nghiệm pha chế và nếm thử nhiều phong cách cà phê Việt. “Ngoài cà phê sữa hay cà phê trứng, còn có cà phê dừa, cà phê muối, thậm chí cà phê xoài hay sầu riêng”, Thomas Duong, đại diện bộ phận ẩm thực của khu nghỉ dưỡng, cho biết.

Chỉ 45 phút lái xe, Hội An hiện ra với hơn 100 quán cà phê nằm dọc các con phố đi bộ, hẻm đèn lồng hay giữa ruộng lúa. Four Seasons Resort The Nam Hai mang đến trải nghiệm nếm cà phê hàng tuần, giới thiệu các loại Arabica Việt qua phương pháp pha hiện đại.

Ở quy mô nhỏ hơn, ThanhUyen Roastery không chỉ rang cà phê mà còn dành một phần lợi nhuận cho các hoạt động cộng đồng, đồng thời tạo việc làm cho người khuyết tật chịu ảnh hưởng bởi chất độc da cam. Chủ quán Thanh Huỳnh cũng tổ chức trải nghiệm pha cà phê dành cho du khách muốn tìm hiểu lịch sử cà phê Hội An từ góc nhìn địa phương.

Mỗi giai đoạn lịch sử đều để lại dấu ấn trong cách người Việt uống cà phê. “Cà phê đến Việt Nam từ thời thuộc địa, nhưng qua nhiều thế hệ, nó đã trở thành một phần của chúng tôi”, Trần Đức Thắng nói. “Trong một ly cà phê Việt, có ký ức, có sự bền bỉ và cả hy vọng”.

Hàn Mai

Nguồn Du lịch TP.HCM : https://tcdulichtphcm.vn/chuyen-hay/theo-dau-van-hoa-ca-phe-viet-tren-hanh-trinh-du-lich-c17a108838.html