Theo dòng thời sự: Áp lực đa chiều

một giờ trướcBài gốc

Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu tại Berlin. Ảnh: THX/TTXVN

Chính phủ liên minh giữa Liên minh Dân chủ/Xã hội Cơ đốc giáo (CDU/CSU) và đảng Dân chủ Xã hội (SPD) ngay từ đầu đã được đánh giá là “không có tuần trăng mật” và thiếu nền tảng chính trị vững chắc. Việc ông Merz không giành được đa số tuyệt đối ngay trong vòng bỏ phiếu đầu tiên tại Quốc hội Liên bang năm 2025 đã trở thành dấu hiệu sớm của một nhiệm kỳ khó khăn về chính trị và thiếu đồng thuận nội bộ. Từ đó, cấu trúc quyền lực của chính phủ liên minh đã vận hành trong thế “đa số tối thiểu”, nơi mọi quyết sách lớn đều phải đánh đổi bằng thỏa hiệp chính trị.

Phân tích của Viện nghiên cứu Chatham House, rằng “Thủ tướng Friedrich Merz bước vào cầm quyền với tham vọng lớn về vai trò quốc tế của Đức, nhưng các áp lực trong nước liên tục giới hạn khả năng hành động của chính phủ”, đã được phản ánh rõ trong hoạt động điều hành suốt năm đầu tiên. Các chương trình cải cách từng được kỳ vọng như “mùa Thu cải cách” về phúc lợi, hưu trí, y tế và cải cách hành chính phần lớn rơi vào trạng thái trì hoãn hoặc thu hẹp phạm vi. Dù chính phủ đạt được một số đồng thuận quan trọng, đáng chú ý là gói đầu tư hạ tầng và chuyển đổi khí hậu khoảng 500 tỷ euro nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng xuống cấp, nhưng các xung đột nội bộ giữa Bộ Tài chính (SPD) và Bộ Kinh tế (CDU) tiếp tục làm chậm quá trình triển khai chính sách. Ngay trong nội bộ liên minh, Thủ tướng Merz cũng nhiều lần công khai phàn nàn về “văn hóa thỏa hiệp khiến cải cách bị trì hoãn”, trong khi phe SPD cho rằng CDU/CSU đang “đẩy quá nhanh các thay đổi mang tính đảo ngược chính sách xã hội”.

Quang cảnh cảng hàng hóa ở Duisburg, Đức. Ảnh: THX/TTXVN

Bối cảnh kinh tế càng làm gia tăng sức ép đối với chính phủ. Đức tiếp tục đối mặt tăng trưởng thấp, chi phí năng lượng cao và sức cạnh tranh công nghiệp suy giảm, trong khi các gói đầu tư lớn vào hạ tầng và chuyển đổi xanh mới chỉ mang tính trung hạn. Những bất đồng trong liên minh về cải cách thuế và phúc lợi càng làm chậm quá trình phục hồi kinh tế của Đức sau 2 năm suy thoái. Giới phân tích nhận định thêm rằng “sự chia rẽ nội bộ khiến ngay cả các thành tựu như tăng chi tiêu quốc phòng hay kiểm soát nhập cư cũng bị lu mờ”.

Áp lực lớn nhất đối với chính phủ Thủ tướng Merz không chỉ đến từ kinh tế mà còn từ sự sụt giảm niềm tin xã hội ở mức nghiêm trọng. Theo khảo sát mới nhất của Viện Forsa do RTL/n-tv công bố đầu tháng 5/2026, chỉ khoảng 11% người dân hài lòng với chính phủ liên minh, trong khi 87% bày tỏ không hài lòng. Đây được xem là một trong những mức tín nhiệm thấp nhất của một chính phủ liên bang Đức trong nhiều năm qua. Các khảo sát bổ sung của RTL/n-tv Trendbarometer cũng ghi nhận mức độ không hài lòng với cá nhân Thủ tướng dao động từ 75% đến hơn 80%, trong khi tỷ lệ ủng hộ chỉ còn khoảng 15-20%.

Đáng chú ý, sự suy giảm niềm tin này không phân bổ đồng đều mà phản ánh sự bất mãn lan rộng trên hầu hết các lĩnh vực chính sách. Khoảng 80 - 90% người được hỏi không hài lòng với các vấn đề như cơ sở hạ tầng, kiểm soát giá cả, cải cách an sinh xã hội và tình hình kinh tế nói chung. Ngay cả những lĩnh vực được đánh giá tương đối tích cực như chính sách nhập cư cũng chỉ đạt mức hài lòng khoảng 32%.

Trong môi trường chính trị như vậy, sự trỗi dậy của đảng cực hữu Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) trở thành một yếu tố đáng chú ý. Dù không trực tiếp tham gia liên minh cầm quyền, AfD đang hưởng lợi từ sự bất mãn lan rộng của cử tri đối với các đảng truyền thống. Nhiều phân tích cho rằng đây không chỉ là biến động bầu cử ngắn hạn mà là sự dịch chuyển cơ cấu trong hành vi chính trị của cử tri Đức, nơi các đảng lớn dần mất khả năng đại diện ổn định cho các nhóm xã hội vốn từng là nền tảng của hệ thống chính trị hậu chiến.

Hệ thống phòng không Patriot của Đức. Ảnh tư liệu: REUTERS/TTXVN

Nếu trong nước là bài toán cải cách, thì đối ngoại là bài toán khủng hoảng liên hoàn. Cuộc chiến tại Ukraine buộc Đức duy trì vai trò một trong những nhà tài trợ quân sự và tài chính lớn nhất châu Âu, đồng thời đẩy chi tiêu quốc phòng tăng mạnh. Điều này tạo ra tranh luận nội bộ gay gắt về giới hạn ngân sách và ưu tiên chính sách xã hội. Theo DW, “cuộc chiến Ukraine đã biến chính sách an ninh châu Âu từ lựa chọn chiến lược thành gánh nặng ngân sách dài hạn đối với Đức”.

Trong khi đó, các cuộc xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là căng thẳng Iran - Mỹ và Israel, đã tác động trực tiếp đến chính sách năng lượng và an ninh của Đức. Một số phân tích trên báo chí châu Âu cho rằng chính phủ ông Merz đang theo hướng “thực dụng hơn về địa chính trị”, ưu tiên ổn định năng lượng và an ninh thay vì các mục tiêu khí hậu dài hạn trong một số giai đoạn.

Đáng chú ý, quan hệ với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump trở thành điểm nóng. Các tranh cãi liên quan đến thuế quan, hiện diện quân sự Mỹ tại châu Âu và cách tiếp cận với xung đột Trung Đông đã làm gia tăng căng thẳng xuyên Đại Tây Dương. Một số nhà phân tích cảnh báo điều này có thể làm suy yếu nền tảng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO) và buộc châu Âu phải tính đến “tự chủ chiến lược” sâu hơn .

Trong bối cảnh đó, các nhà phân tích quốc tế cho rằng Đức đang bị kéo giãn giữa nhiều khủng hoảng đồng thời. Một mặt, Berlin phải duy trì vai trò trụ cột trong Liên minh châu Âu (EU) và NATO; mặt khác, chính phủ lại bị giới hạn bởi sự phân cực chính trị trong nước và sự suy yếu niềm tin xã hội. Một số phân tích trên Financial Times nhận định rằng “Đức đang bước vào giai đoạn mà năng lực kinh tế không còn tự động chuyển hóa thành ảnh hưởng chính trị”.

Trong bức tranh tổng thể, Đức đang đứng trước một nghịch lý rõ rệt: là nền kinh tế lớn nhất châu Âu với vai trò trung tâm trong EU, nhưng lại bị chi phối bởi một chính phủ liên minh chỉ đủ đa số tối thiểu và thiếu đồng thuận, mức tín nhiệm xã hội thấp kỷ lục và áp lực quốc tế ngày càng gia tăng. Hình ảnh chính phủ của Thủ tướng Merz không phải là các cải cách đột phá, mà là sự vận hành trong trạng thái cân bằng mong manh giữa hai đảng lớn.

Thách thức lớn nhất của Berlin hiện nay không chỉ là xử lý từng cuộc khủng hoảng riêng lẻ, mà là duy trì khả năng điều hành trong một hệ thống đang dần mất đi tính đồng thuận nền tảng. Và chính điều này khiến câu hỏi về năng lực ổn định lâu dài của chính phủ Thủ tướng Merz vẫn còn bỏ ngỏ, không phải vì thiếu chính sách, mà vì thiếu không gian chính trị để thực thi chúng.

Phương Hoa (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/theo-dong-thoi-su-ap-luc-da-chieu-20260506182106423.htm