Theo tiếng còi tàu Dĩ An: Hành trình từ xưởng máy đến kỷ nguyên vươn mình

2 giờ trướcBài gốc

Đứng trước Tượng đài Công nhân Dĩ An, lịch sử như hiển hiện, tiếp thêm hào khí cho thế hệ trẻ vững bước dựng xây đất nước phồn vinh.

Những người công nhân, người thợ hỏa xa năm ấy quyết không chùn bước, họ đã tự đứng lên giành quyền sống, quyền làm chủ.

Trong không khí hân hoan của những ngày đầu năm mới 2026, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng chính thức khai mạc. Sự kiện chính trị trọng đại này được nhìn nhận như ngọn hải đăng dẫn đường, soi rọi khát vọng phát triển vươn mình của dân tộc trên hành trình mới.

Nhìn lại chiều sâu lịch sử, để có ánh sáng hôm nay, cha ông đã đặt những viên gạch đầu tiên từ rất sớm. Ở miền đất Dĩ An, nơi từng vang lên tiếng còi tàu lịch sử, phong trào công nhân đã âm thầm hình thành, nuôi dưỡng ý chí đấu tranh và khát vọng giải phóng.

Nhà máy toa xe Dĩ An nơi thành lập chi bộ Đảng đầu tiên năm 1930 (Chi bộ Đề-pô xe lửa Dĩ An) lãnh đạo công nhân đấu tranh kiên cường trong hai cuộc kháng chiến.

Bên trong khuôn viên nhà máy lưu giữ các toa xe lửa cùng hệ thống nhà xưởng cổ kính, minh chứng cho bề dày lịch sử hình thành và phát triển của ngành đường sắt.

Mặt tiền khối nhà xưởng mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp với những bức tường vàng cổ kính, cửa vòm cao vút, tạo nên vẻ đẹp di sản độc đáo.

Xưởng sửa chữa toa xe với kiến trúc đặc trưng, nơi các thế hệ công nhân lành nghề miệt mài lao động, duy trì hoạt động huyết mạch cho những đoàn tàu Bắc - Nam.

Ngược dòng thời gian gần một thế kỷ, Dĩ An hiện lên với những xưởng máy, nơi người thợ hỏa xa sống trong khói bụi và áp bức. Chính tại nơi đây, Chi bộ Đảng Cộng sản tại Nhà máy xe lửa Dĩ An (nay là Công ty Cổ phần Xe lửa Dĩ An) được thành lập vào tháng 1 năm 1930. Đây là một trong những chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của Xứ ủy Nam Kỳ và là chi bộ đầu tiên của tỉnh Bình Dương trước đây.

Sự kiện ấy không chỉ mang ý nghĩa tổ chức, mà còn thắp lên niềm tin chính trị. Giữa bóng tối thực dân, giai cấp công nhân đã tìm thấy con đường của mình, đặt nền móng cho một chính đảng của hành động, của hy sinh và của khát vọng độc lập.

Những người thợ Toa xe Dĩ An năm ấy không có vũ khí trong tay, chỉ có lòng quả cảm và tinh thần đoàn kết. Song chính từ gian khó ấy, bản lĩnh tự lực, tự cường được tôi luyện, trở thành cốt lõi tinh thần xuyên suốt hành trình cách mạng Việt Nam.

Tháng 1 năm 1930 chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của công ty ra đời và lãnh đạo phong trào đấu tranh cách mạng của công nhân Đề-pô xe lửa Dĩ An suốt thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ cứu nước.

Tượng đài nằm trang trọng trong khuôn viên di tích, biểu tượng cho truyền thống cách mạng kiên cường của các thế hệ công nhân Đề-pô xe lửa Dĩ An từ năm 1930. Tiếng còi ấy là lời khẳng định mạnh mẽ rằng người lao động không cam chịu số phận. Tinh thần ấy trở thành mạch nguồn nội sinh của Đảng ta suốt nhiều thập niên.

Nhắc đến Dĩ An, không thể không nhắc đến tiếng còi tàu năm 1930. Đó không còn là tín hiệu vào ca, mà là hiệu lệnh của cuộc đình công làm rung chuyển xứ Đông Dương, mở đầu cho một giai đoạn đấu tranh mới của giai cấp công nhân.

Từ cuộc đấu tranh đòi quyền lợi ban đầu, tinh thần Dĩ An đã theo dòng lịch sử đi qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ, rồi tiếp tục thấm sâu vào công cuộc đổi mới. Ý chí tự lực ngày càng được nâng tầm, gắn với tư duy phát triển và hội nhập.

Sự đổi mới, vì thế, không còn là khẩu hiệu trừu tượng. Nó hiện diện sinh động trong diện mạo của Bình Dương (cũ) hôm nay, vùng đất khởi nguồn Chi bộ Đảng Toa xe Dĩ An, nay đã trở thành một trong những Thủ phủ công nghiệp hàng đầu cả nước.

Các tòa nhà không chỉ là xưởng làm việc mà còn là bằng chứng lịch sử về sự hình thành sớm của ngành cơ khí đường sắt tại Việt Nam.

Nếu năm 1930, Chi bộ chỉ lãnh đạo hơn 600 công nhân đình công, thì nay Đảng bộ tỉnh Bình Dương (sau sáp nhập là TP.HCM) đang dẫn dắt lực lượng lao động công nghiệp hùng hậu. Sự chuyển mình ấy phản ánh rõ nét khả năng vận dụng đường lối của Đảng vào thực tiễn.

Bình Dương trước đây từng đứng thứ hai cả nước về thu hút vốn đầu tư nước ngoài, với tổng vốn lũy kế hơn 42,5 tỉ USD từ 65 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những con số biết nói cho thấy sức hấp dẫn bền vững của môi trường đầu tư địa phương.

Chỉ riêng năm 2024, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp đạt doanh thu khoảng 38 tỉ USD, đóng góp gần 80% kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Thống kê riêng quý 1/2025, đạt hơn 11 tỷ USD tổng sản xuất kinh doanh, tăng ~7.7% so với cùng kỳ; kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 6.34 tỷ USD, tăng 9.2%. Đây là minh chứng rõ ràng cho vai trò đầu tàu công nghiệp của nơi đây trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Các toa xe đóng mới khang trang, hiện đại với sắc xanh đặc trưng, sẵn sàng lăn bánh phục vụ hành khách trong nước và quốc tế trên mọi hành trình dọc miền đất nước.

Bên trong nhà xưởng rộng lớn, các toa xe hiện đại đang trong quá trình hoàn thiện, thể hiện năng lực đóng mới và sửa chữa chuyên nghiệp của đội ngũ công nhân Dĩ An.

Nhà xưởng dầm thép kiên cố, trang bị máy gia công hạng nặng và đường ray chuyên dụng, tạo không gian tối ưu để chế tạo, hoàn thiện các cấu kiện.

Từ vài xưởng máy nhỏ thời Pháp thuộc, khu vực Bình Dương thuộc TP.HCM ngày nay đã quy hoạch 33 khu công nghiệp với tổng diện tích gần 15.000 ha. Tỷ lệ lấp đầy luôn duy trì trên 93%, cho thấy nền công nghiệp phát triển theo chiều sâu và có tính lan tỏa cao. Đó là sự tiếp nối tinh thần Dĩ An, được nâng đỡ bằng khoa học, công nghệ và khát vọng cạnh tranh toàn cầu.

Hướng tới giai đoạn 2025–2030, khu vực Bình Dương đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10%, ưu tiên công nghiệp xanh, công nghiệp tuần hoàn và các ngành công nghệ cao như bán dẫn. Tư duy phát triển mới cho thấy tinh thần tự chủ đã bước sang tầm chiến lược. Những khu công nghiệp thế hệ mới, tiêu biểu như VSIP III, đang dần thay thế mô hình sản xuất cũ.

Đầu máy hơi nước cổ kính được trưng bày trang trọng trong khuôn viên xanh mát, biểu tượng lịch sử kiêu hãnh và là điểm tham quan độc đáo tại Nhà máy toa xe Dĩ An.

Đầu máy “Tự Lực" do các kỹ sư Việt Nam tại Nhà máy xe lửa Gia Lâm nghiên cứu và lắp ráp từ năm 1964 - 1965 dựa trên nguyên mẫu thiết kế Mikado của Pháp.

Đầu máy số hiệu 141-158 chính là chiếc đã kéo đoàn tàu đầu tiên khai thông tuyến đường sắt Bắc - Nam vào ngày 31/12/1976 sau ngày đất nước thống nhất.

Bà Trần Thị Lệ, người dân phường Dĩ An, bày tỏ niềm tin Đại hội lần này sẽ tiếp tục chú trọng an sinh xã hội, phát triển đô thị bền vững. Theo bà, đời sống ổn định chính là nền tảng để người dân đồng hành cùng đất nước. Chi bộ Dĩ An năm xưa đấu tranh cho quyền sống và tự do, thì Đại hội XIV hôm nay hướng đến quyền được thịnh vượng, quyền sánh vai với các cường quốc năm châu. Đó là sự kế thừa xuyên suốt về mục tiêu và lý tưởng.

Dòng chảy tự lực, tự cường từ xưởng máy năm 1930 nay đã hóa thành chiến lược tự chủ công nghệ, tự chủ kinh tế và giữ vững ổn định chính trị. Nội lực dân tộc tiếp tục được khơi dậy trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt. Nhịp đập quá khứ vẫn hòa cùng hơi thở hiện tại, tiếp thêm niềm tin cho hành trình phát triển phía trước.

Với nền móng lịch sử vững chắc, con tàu non sông Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng đang vững vàng tiến ra biển lớn.

Chia sẻ cảm nhận về Đại hội XIV, anh Nguyễn Minh Tâm, công nhân trẻ tại đây, cho biết anh kỳ vọng các quyết sách sẽ tạo thêm việc làm chất lượng, nâng cao thu nhập và mở ra cơ hội học tập, phát triển cho thế hệ lao động trẻ.

Bác Lê Văn Hòa, cán bộ hưu trí từng gắn bó với ngành đường sắt, xúc động khi nhắc lại truyền thống Dĩ An. Ông tin rằng tinh thần tự lực của công nhân hỏa xa sẽ tiếp tục soi đường cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Đó là điểm tựa để dân tộc bật cao hơn. Tinh thần Dĩ An hừng hực cháy sáng, tiếp sức cho ngọn hải đăng Đảng ta dẫn lối Việt Nam vững bước trong kỷ nguyên mới.

Hữu Long

Nguồn Du lịch TP.HCM : https://tcdulichtphcm.vn/du-khao/theo-tieng-coi-tau-di-an-hanh-trinh-tu-xuong-may-den-ky-nguyen-vuon-minh-c14a109209.html