Theo Cục Hải quan, thực hiện chủ trương về đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, ngành Hải quan đang tích cực triển khai nhiều giải pháp đổi mới toàn diện phương thức quản lý nhà nước về hải quan.
Trước yêu cầu quản lý hải quan hiện đại và phù hợp với thông lệ quốc tế, việc nghiên cứu xây dựng mô hình thực hiện thủ tục hải quan tập trung là yêu cầu cần thiết. Do đó, từ tháng 9/2025, Cục Hải quan đã triển khai xây dựng Đề án thông quan tập trung. Sau thời gian hoàn thiện Đề án, đánh giá cơ sở pháp lý và các điều kiện triển khai, Cục Hải quan đã báo cáo Bộ Tài chính và ban hành Kế hoạch triển khai thí điểm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III từ ngày 01/6/2026.
Cục Hải quan họp bàn triển khai Thí điểm thông quan tập trung. Ảnh: HQ
Triển khai mô hình thông quan tập trung, việc giải quyết thủ tục hải quan thay vì thực hiện tại nhiều đơn vị Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu thuộc Chi cục Hải quan khu vực như hiện nay thì việc tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ hải quan được thực hiện tập trung tại một nơi (Đội Thông quan) để đảm bảo tính chuyên sâu và phù hợp với xu hướng cắt giảm, tinh gọn biên chế hiện nay. Theo đó, thủ tục hải quan được thực hiện theo nguyên tắc xuôi chiều (thủ tục kết thúc ở đơn vị nào thì đơn vị đó sẽ thực hiện xử lý các thủ tục phát sinh), phi giấy tờ, không có sự tiếp xúc giữa doanh nghiệp và công chức hải quan, hạn chế tiêu cực, phiền hà, sách nhiễu; chuyển mạnh từ kiểm tra trong thông quan sang kiểm tra sau thông quan.
Triển khai mô hình thông quan tập trung, việc giải quyết thủ tục hải quan thay vì thực hiện tại nhiều đơn vị sẽ tập trung một đầu mối.
Việc triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của ngành Hải quan trong tiến trình cải cách, hiện đại hóa và chuyển đổi số toàn diện. Mô hình không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Để mô hình thông quan triển khai thông suốt, Cục Hải quan đã ban hành kế hoạch triển khai, phân công các đơn vị chuyên môn thực hiện đồng bộ các giải pháp, nhiệm vụ như: Ban hành quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu để triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III;
Tăng cường áp dụng các biện pháp kỹ thuật nghiệp vụ quản lý rủi ro, trong đó tập trung thực hiện thu thập thông tin, phân tích, đánh giá rủi ro, xác định đối tượng trọng điểm, thiết lập tiêu chí phân luồng, xây dựng hồ sơ rủi ro, hồ sơ địa bàn, hồ sơ doanh nghiệp trọng điểm, áp dụng các biện pháp kiểm soát, xử lý kịp thời các rủi ro trong hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa tại Chi cục Hải quan khu vực III khi triển khai thí điểm;
Xây dựng hướng dẫn các nội dung về xử lý vi phạm hành chính tại quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu để triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chị cục Hải quan khu vực III; Kịp thời tổng hợp báo cáo để hướng dẫn, xử lý các vướng mắc phát sinh thuộc lĩnh vực giám sát quản lý trong quá trình triển khai thí điểm...
Đối với Chi cục Hải quan khu vực III – đơn vị chủ trì triển khai thí điểm có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị trong bố trí bộ máy nhân sự, địa điểm triển khai thông quan tập trung theo mô hình bộ máy tổ chức mới và các điều kiện cần thiết đảm bảo triển khai thí điểm.
Minh Thư